Khủng hoảng chip nhớ do AI đẩy giá smartphone tăng vọt trong năm 2026

Tỷ trọng của chip nhớ trong tổng chi phí linh kiện của một chiếc smartphone đã tăng từ khoảng 13% lên 43% . Điều này có nghĩa là bất kỳ sự gia tăng giá chip nhớ nào cũng sẽ tác động mạnh hơn rất nhiều đến giá thành cuối cùng của máy. Bản thân dòng Huawei Pura 90 đã chứng kiến chi phí nguyên vật liệu (BOM) tăng thêm 1.000 - 1.500 NDT chỉ riêng do lạm phát chip nhớ, ngay cả trước đợt tăng giá mới nhất .

Lời cảnh báo của Yu bắt nguồn từ bốn yếu tố cộng hưởng: cơn sốt AI chuyển hướng công suất nhà máy sang chip HBM có biên lợi nhuận cao, sự độc quyền của ba 'ông lớn' DRAM, sự chuyển đổi gây xáo trộn từ DDR4 sang DDR5, và một cuộc đối đầu địa chính trị khiến ngay cả Apple cũng không có lối thoát rẻ.

Các thế lực đằng sau cơn sốt giá chip nhớ

Nhu cầu AI 'ngốn' công suất nhà máy. Nhu cầu bùng nổ đối với chip cho trung tâm dữ liệu AI, đặc biệt là Bộ nhớ Băng thông Cao (HBM), đã chuyển hướng phần lớn công suất nhà máy tiên tiến nhất khỏi sản xuất DRAM thông thường dùng cho điện thoại . Cả Samsung và SK Hynix đều ưu tiên các dây chuyền mới nhất cho HBM nơi biên lợi nhuận cao hơn, khiến nguồn cung DRAM cho thiết bị di động bị thắt chặt.

Thế độc quyền ba nhà sản xuất DRAM. Samsung, SK Hynix và Micron kiểm soát phần lớn sản lượng DRAM toàn cầu. Với chỉ ba nhà sản xuất thống lĩnh, các hạn chế về nguồn cung nhanh chóng được cảm nhận trên toàn thị trường .

Sự chuyển đổi từ DDR4 sang DDR5. Quá trình chuyển đổi sang chuẩn DDR5 trên toàn ngành gây ra xáo trộn sản xuất khi các dây chuyền cũ bị loại bỏ và dây chuyền mới cần thời gian để đạt sản lượng lớn.

Chiến thuật mặc cả của Apple 'đổ bể'

Đồng thời, Apple đã cố gắng sử dụng nhà sản xuất chip nhớ Trung Quốc CXMT (Trường Tân Lưu Trữ - ChangXin Memory Technologies) như một đòn bẩy để đẩy giá DRAM di động xuống. Chiến lược này đã thất bại hoàn toàn :

• Apple muốn gì: Mức giá thấp hơn cho LPDDR5X DRAM di động để giảm áp lực chi phí cho dòng iPhone tiếp theo .
• CXMT nói gì: Không giảm giá. CXMT đưa ra mức giá ngang bằng hoặc thậm chí cao hơn Samsung và SK Hynix .
• Tại sao CXMT có thể từ chối: Huawei, Xiaomi, ByteDance và các công ty Trung Quốc khác đã 'mua sỉ' gần như toàn bộ sản lượng của CXMT bằng các hợp đồng dài hạn. Riêng ByteDance đã ký một hợp đồng trị giá 7 tỷ USD . Với nhu cầu từ các thương hiệu nội địa vượt xa nguồn cung, CXMT không có bất kỳ động lực nào để ưu đãi giá cho Apple .
• Kết quả: Kế hoạch của Apple nhằm biến CXMT thành con bài mặc cả với liên minh Hàn Quốc đã phản tác dụng. Samsung và SK Hynix kết thúc với nhiều sức mạnh định giá hơn, chứ không phải ít hơn .

Các nhà cung cấp Hàn Quốc được lợi kép

Samsung và SK Hynix đang thu lợi trên cả hai mặt trận :

1. Giá DRAM di động vẫn cao. Với việc CXMT từ chối bán phá giá và nguồn cung nói chung bị thắt chặt, bộ đôi Hàn Quốc có thể duy trì mức giá cao cho LPDDR5X và các loại chip nhớ di động khác.
2. Tập trung vào HBM mang lại lợi nhuận. Cả hai đều ưu tiên công suất sản xuất tiên tiến nhất cho chip HBM biên lợi nhuận cao, phục vụ tăng tốc AI. Việc nguồn cung DRAM di động bị thắt chặt là một hệ quả tất yếu củng cố kỷ luật định giá của họ.

Áp lực chính trị Mỹ 'bịt' lối thoát cuối cùng của Apple

Vào cuối tháng 7/2026 - chỉ vài ngày trước sự kiện ngày 5/8 - một nhóm Thượng nghị sĩ lưỡng đảng dẫn đầu bởi Lãnh đạo đa số Thượng viện Chuck Schumer (D-NY) và Thượng nghị sĩ Jim Banks (R-IN) đã gửi thư cho CEO Apple Tim Cook, yêu cầu Apple cam kết công khai sẽ không bao giờ sử dụng chip nhớ từ CXMT hoặc YMTC :

• CXMT và YMTC nằm trong danh sách "Công ty Quân sự Trung Quốc" của Bộ Quốc phòng Mỹ .
• Các Thượng nghị sĩ cảnh báo rằng việc mua hàng từ các công ty này sẽ trợ cấp cho nền công nghiệp quốc phòng của Trung Quốc và tạo ra sự phụ thuộc vào một đối thủ của Mỹ về các linh kiện quan trọng .
• Họ đưa ra hạn chót ngày 21/8 cho Apple để phản hồi với cam kết loại bỏ các nhà cung cấp chip nhớ Trung Quốc .
• Một nhóm Hạ nghị sĩ riêng biệt cũng đã viết thư cho Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick, lập luận rằng mỗi lần mua hàng từ CXMT là trợ cấp cho Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) .

Áp lực chính trị này buộc Apple phải loại bỏ CXMT như một lựa chọn - kết hợp với việc CXMT từ chối giảm giá - khiến Apple còn ít sự lựa chọn hơn và củng cố sức mạnh định giá của Samsung cùng SK Hynix.

Chuỗi liên kết chằng chịt

Chuỗi sự kiện diễn ra như sau: Nhu cầu AI, cấu trúc ba nhà sản xuất độc quyền và quá trình chuyển đổi DDR5 đã tạo ra sự thắt chặt nguồn cung. Các thương hiệu Trung Quốc đã mua hết sản lượng của CXMT, vì vậy CXMT có thể thẳng thừng từ chối yêu cầu giảm giá của Apple. Áp lực chính trị của Mỹ đã loại CXMT khỏi danh sách các phương án thay thế. Yu đã cảnh báo công khai rằng toàn ngành smartphone sẽ phải tăng giá hoặc chịu lỗ. Samsung và SK Hynix được hưởng lợi trên cả hai mặt trận HBM và DRAM di động.

Theo dữ liệu từ TrendForce, một số hợp đồng cung cấp chip nhớ PC đã tăng tới 90% hoặc hơn vào đầu năm 2026 . Các nhà sản xuất smartphone như Xiaomi, Oppo và Vivo đã nhiều lần cắt giảm dự báo xuất hàng cho năm 2026 . Toàn bộ ngành công nghiệp đang phải đối mặt với làn sóng điều chỉnh giá mạnh nhất trong nhiều năm .