Apple xóa sổ ứng dụng Max của Nga: Bên trong 'siêu ứng dụng' theo dõi vừa mất suất trên App Store

Vào tối ngày 3 tháng 6 năm 2026, Apple đã âm thầm gỡ bỏ ứng dụng nhắn tin Max do chính phủ Nga hậu thuẫn khỏi kho ứng dụng App Store. Hành động diễn ra trong im lặng – không thông báo chính thức, không cảnh báo cho nhà phát triển, và không một lời giải thích công khai. Công ty phát triển ứng dụng, VK, xác nhận sự biến mất của ứng dụng và cho biết họ đang yêu cầu Apple làm rõ nguyên nhân .

Hậu quả tức thì là vô cùng nghiêm trọng: các lượt tải xuống mới bị chặn đứng hoàn toàn, và thông báo đẩy cho cuộc gọi cùng tin nhắn bị cắt đứt đối với những người dùng iPhone và iPad hiện tại. Bộ trưởng Bộ Phát triển Kỹ thuật số Nga ước tính có hơn 20 triệu người bị ảnh hưởng, chiếm khoảng 25-30% lượng người dùng hàng ngày của ứng dụng .

'Siêu ứng dụng' biết tuốt mọi thứ

Max không đơn thuần là một ứng dụng trò chuyện. Được ra mắt vào mùa xuân năm 2025 bởi gã khổng lồ công nghệ Nga VK, nó được thiết kế như một "siêu ứng dụng" tương tự WeChat của Trung Quốc, tích hợp nhắn tin, mạng xã hội, thanh toán, hệ thống định danh số và liên thông với các dịch vụ công của chính phủ Nga (Gosuslugi) vào một nền tảng bắt buộc duy nhất .

Chính kiến trúc của ứng dụng là thứ đã khiến các chuyên gia bảo mật và những người ủng hộ quyền riêng tư lo ngại. Những mối quan ngại cốt lõi có mối liên hệ mật thiết với nhau:

• Không có mã hóa đầu cuối: Khác với WhatsApp hay Signal, Max không cung cấp mã hóa đầu cuối cho tin nhắn. Điều này có nghĩa là nội dung liên lạc không được xáo trộn theo cách chỉ có người gửi và người nhận mới đọc được; dữ liệu có thể bị truy cập từ phía máy chủ. Các nhà hoạt động nhân quyền và chuyên gia an ninh mạng đã nhiều lần cảnh báo rằng điều này biến ứng dụng thành một công cụ giám sát cực mạnh của nhà nước, khiến mọi dữ liệu đi qua nó đều "nằm trong tay nhà nước Nga" .
• Dữ liệu chỉ lưu trữ trên máy chủ Nga: Mọi dữ liệu người dùng được lưu trữ độc quyền trên các máy chủ trong lãnh thổ Nga, đặt nó dưới sự điều chỉnh của các luật giám sát trong nước như Gói Yarovaya. Luật này yêu cầu các nhà mạng và dịch vụ nhắn tin phải trao nội dung, siêu dữ liệu và khả năng giải mã cho các cơ quan an ninh .
• Thu thập dữ liệu trên diện rộng: Các phân tích mã độc lập đã ghi nhận những tính năng giám sát quy mô lớn của ứng dụng. Nó được phát hiện là thu thập dữ liệu vị trí, toàn bộ danh bạ, nội dung bộ nhớ tạm (clipboard), danh sách ứng dụng đã cài đặt, nháp tin nhắn và có thể định kỳ kích hoạt camera. Dữ liệu này được gửi về máy chủ Nga và hệ thống được cho là kết nối với SORM – một hệ thống giám sát do nhà nước vận hành dành cho cơ quan thực thi pháp luật . Một chuyên gia IT đã gọi ứng dụng này là "đúng nghĩa một gián điệp, một gián điệp cá nhân hóa kể cho họ biết bạn đã ở đâu" .
• Hạn chế đăng ký: Việc tiếp cận ứng dụng bị kiểm soát ngay từ đầu. Đăng ký yêu cầu số điện thoại của Nga hoặc Belarus và liên kết với giấy tờ tùy thân do chính phủ cấp, triệt tiêu mọi khả năng ẩn danh .

Mác 'Phần mềm gián điệp' và màn đảo ngược chóng vánh

Những lo ngại về bảo mật đã chạm đến một ngưỡng công khai mới vào ngày 30 tháng 4 năm 2026, khi hệ thống phân loại tên miền Cloudflare Radar của hãng Cloudflare gắn cờ các tên miền của Max (max.ru và web.max.ru) với nhãn "spyware" (phần mềm gián điệp). Việc phân loại này khiến các trình duyệt và tường lửa doanh nghiệp sử dụng bộ lọc của Cloudflare hiển thị trang web này là không an toàn, coi nó như một tên miền tham gia vào việc thu thập và theo dõi dữ liệu người dùng một cách ẩn giấu .

Các nhà phát triển của Max ngay lập tức phản đối, tuyên bố rằng nhãn này là do "diễn giải sai các tiêu đề yêu cầu gửi đến các dịch vụ phân tích web thông thường" chứ không phải từ phân tích mã nguồn của ứng dụng . Ngay ngày hôm sau, 1 tháng 5, Cloudflare đã gỡ bỏ nhãn "spyware" và phân loại lại tài nguyên này đơn giản là một ứng dụng nhắn tin . Tuy nhiên, trong một diễn biến phức tạp, một báo cáo chỉ ra rằng cảnh báo "độc hại" vẫn hiển thị trong báo cáo quét lịch sử nhưng không còn là cảnh báo chủ động, và một nguồn khác sau đó tuyên bố phân loại "spyware" đã được khôi phục trở lại . Dù chỉ là một tình tiết ngắn ngủi, sự kiện này đã củng cố danh tiếng của ứng dụng như một rủi ro an ninh trong mắt nhiều người dùng và tổ chức tiềm năng.

Lệnh của Moscow và đòn bóp nghẹt các đối thủ mã hóa

Việc Apple gỡ bỏ Max không xảy ra trong chân không. Đó là động thái mới nhất trong cuộc chiến cam go về cơ sở hạ tầng truyền thông bên trong nước Nga. Kể từ ngày 1 tháng 9 năm 2025, một đạo luật của Nga có hiệu lực yêu cầu Max phải được cài đặt sẵn trên tất cả điện thoại thông minh và máy tính bảng mới bán ra tại nước này . Mệnh lệnh này ép ứng dụng vào thiết bị của mọi công dân mua điện thoại mới.

Đồng thời, cơ quan quản lý truyền thông Nga, Roskomnadzor, đã hạn chế tốc độ và chặn một cách có hệ thống các nền tảng nhắn tin nước ngoài có mã hóa mà người Nga đã sử dụng trong nhiều năm. Các hạn chế với WhatsApp và Telegram leo thang cho đến khi WhatsApp bị chặn hoàn toàn tại Nga vào đầu năm 2026, một động thái được nhiều người hiểu là chiến lược nhằm dồn toàn bộ cơ sở người dùng sang giải pháp thay thế do nhà nước hậu thuẫn và không mã hóa . Vào thời điểm Max bị gỡ khỏi App Store, nó là ứng dụng được tải về nhiều thứ chín tại Nga, trong khi chín vị trí còn lại trong top 10 đều là các dịch vụ VPN – những công cụ mà người Nga sử dụng để vượt qua kiểm duyệt của nhà nước .

Mục tiêu của Moscow rất rõ ràng: xây dựng một hệ sinh thái truyền thông có thể kiểm soát hoàn toàn. Như một phân tích đã chỉ ra, kế hoạch là thay thế một ứng dụng nhắn tin toàn cầu được mã hóa đầu cuối bằng một hệ sinh thái nội địa mà chính quyền có thể giám sát toàn diện, xoay quanh siêu ứng dụng Max và kiến trúc của Internet chủ quyền Nga .

Hành động gỡ bỏ thầm lặng nhưng đầy sức nặng

Apple vẫn chưa bình luận về lý do chính xác khiến họ xóa ứng dụng. Công ty có thể bị thúc đẩy bởi việc ứng dụng vi phạm các chính sách về quyền riêng tư và bảo mật của họ, trọng lượng của bằng chứng từ các phân tích mã độc lập, việc bị Cloudflare chỉ định công khai là phần mềm gián điệp, hoặc tất cả những yếu tố trên cộng lại. Điều rõ ràng là việc gỡ bỏ mang đến những hậu quả tức thì và thiết thực: nó đóng băng hiệu quả việc người dùng iPhone mới tiếp cận Max bên trong nước Nga và làm tê liệt một tính năng cốt lõi đối với lượng lớn người dùng hiện tại của ứng dụng .

Động thái gỡ bỏ là một hành động đơn lẻ cắt ngang mọi ồn ào – một người gác cổng nền tảng toàn cầu từ chối lưu trữ thứ mà các nhà phê bình mô tả là hệ thống giám sát do nhà nước bảo trợ, ngay cả khi đối mặt với một mệnh lệnh kiên quyết từ Điện Kremlin.