Bên Trong Siêu IPO Của SpaceX: Cách Elon Musk Trở Thành Người Sở Hữu Hơn 1.000 Tỷ Đô La Đầu Tiên Trên Hành Tinh

Những Con Số Gây Choáng Sau Bản Siêu IPO

Quy mô của đợt chào sàn này khiến ngay cả những nhà đầu tư kỳ cựu nhất trên Phố Wall cũng phải choáng váng. Hãy cùng 'mổ xẻ' các thông số tài chính cốt lõi:

• Giá chào bán: 135 USD/cổ phiếu, với tổng cộng 555,6 triệu cổ phiếu được chào bán .
• Tổng số vốn huy động: 75 tỷ USD, chính thức là IPO lớn nhất lịch sử nhân loại .
• Mức định giá tại thời điểm chào bán: Khoảng 1,77 nghìn tỷ USD .
• Giá mở cửa phiên đầu tiên: Cổ phiếu SPCX mở cửa ở mức 150 USD, tăng 11% so với giá chào bán ban đầu .
• Diễn biến ngày đầu giao dịch: Đến đầu giờ chiều, giá cổ phiếu đã dao động quanh mức 170 USD, tương đương mức tăng khoảng 26%, đẩy vốn hóa thị trường của công ty vượt mốc 2 nghìn tỷ USD .

Ngoài ra, các nhà bảo lãnh phát hành còn có quyền chọn mua thêm tối đa 83 triệu cổ phiếu, một thỏa thuận có thể bơm thêm 11,2 tỷ USD vào tổng giá trị thương vụ .

Con Đường Đưa Elon Musk Chạm Tay Vào Ngai Vàng Nghìn Tỷ Đô

Cách thức Musk đạt đến khối tài sản siêu việt này thực chất là một bài toán số học với những biến số khổng lồ. Theo CNBC, chỉ riêng cổ phần của ông tại SpaceX đã trị giá hơn 766 tỷ USD khi giá cổ phiếu mở cửa ở mức 150 USD . Cộng với số cổ phần Tesla ước tính 280 tỷ USD, tổng tài sản ròng của ông lập tức chạm ngưỡng khoảng 1,05 nghìn tỷ USD . Chỉ trong một ngày, thương vụ IPO này đã bổ sung thêm hơn 180 tỷ USD vào khối tài sản kếch xù của ông .

Để dễ hình dung về mức độ giàu có này, CNBC đã đưa ra một so sánh đầy ấn tượng: Musk hiện giàu hơn cả năm tỷ phú giàu nhất tiếp theo trên thế giới cộng lại. Tổng tài sản cá nhân của ông vượt xa GDP của cả một quốc gia phát triển như Đài Loan, Ireland hay Thụy Điển . Mặc dù tỷ lệ sở hữu chính xác có sự xê dịch nhẹ giữa các báo cáo, từ khoảng 42% nhờ cấu trúc cổ phần hai lớp đến gần 38% , kết quả cuối cùng là không thể đảo ngược: cú bật tăng giá trong ngày đầu giao dịch đã khiến cột mốc nghìn tỷ đô trở thành điều tất yếu.

'Kẻ Lạc Quan' Và 'Người Bi Quan': Phố Wall Đang Bị Chia Rẽ

Nếu những con số trên tiêu đề báo chí là thiên văn, thì các cuộc tranh luận đằng sau hậu trường cũng căng thẳng không kém. Giới phân tích Phố Wall đang bị chia rẽ sâu sắc về việc liệu SpaceX có xứng đáng với mức định giá 1,77 nghìn tỷ USD hay không.

Phe lạc quan đặt cược vào vị thế độc tôn của SpaceX trong công nghệ tên lửa tái sử dụng, mạng lưới internet vệ tinh Starlink đang sở hữu hàng triệu thuê bao, và các hợp đồng giá trị cao từ chính phủ về quốc phòng và trí tuệ nhân tạo (AI). Họ lập luận rằng những yếu tố này đủ sức biện minh cho mức định giá 'khủng'. Cú tăng giá 26% trong phiên đầu tiên phản ánh nhu cầu mạnh mẽ từ các nhà đầu tư tổ chức . Màn ra mắt này cũng là một phép thử cho hiện tượng được gọi là "Musk premium" – sự sẵn lòng của thị trường trong việc trả giá cao ngất ngưởng cho các công ty gắn liền với tên tuổi Musk, điều từng xảy ra với Tesla .

Tuy nhiên, phe bi quan lại mang đến những luận điểm lạnh lùng và đầy tính toán. Chuyên gia phân tích Nicolas Owens của Morningstar đã công bố báo cáo nhận định cổ phiếu SpaceX có lẽ chỉ đáng giá 63 USD – tức là chưa đến một nửa giá chào bán 135 USD . Những người hoài nghi chỉ ra rằng thị trường 'địa chỉ' thực tế của SpaceX có thể chỉ vào khoảng 129 tỷ USD, chứ không phải con số 1,6 nghìn tỷ USD mà Musk từng đề cập trong các hồ sơ pháp lý . Chuyên trang tài chính Motley Fool cũng gióng lên "hồi chuông cảnh báo 974 tỷ USD" dựa trên dữ liệu lịch sử: rất nhiều siêu IPO từng hoạt động kém hiệu quả sau cú bật tăng ban đầu, và những nhà đầu tư đến sau sẽ là người 'ôm bom' .

Hiện tại, có ba tín hiệu định giá độc lập phác thảo ra biên độ giao dịch tiềm năng của SPCX trong 90 ngày đầu tiên: phân tích của Morningstar là 63 USD, giá chào bán là 135 USD, và thị trường dự đoán tiền mã hóa thì ám chỉ mức định giá khoảng 2,3 nghìn tỷ USD – tương đương 175 USD/cổ phiếu .

Manh Mối Về Vụ Sáp Nhập Tesla Bị 'Giấu' Trong Hồ Sơ IPO

Ẩn sâu trong bản hồ sơ IPO sửa đổi của SpaceX có một câu duy nhất đủ sức khiến giới phân tích phải 'đứng ngồi không yên'. Văn bản này đề cập rằng công ty "có thể phát hành một lượng đáng kể cổ phần liên quan đến các giao dịch trong tương lai" .

Cây bút Shawn Tully của Fortune báo cáo rằng các nhà phân tích nhận định đây là một tín hiệu mạnh mẽ cho thấy Musk đang ấp ủ kế hoạch sáp nhập SpaceX với Tesla, tạo ra một gã khổng lồ liên hợp trong lĩnh vực hàng không vũ trụ, xe điện và trí tuệ nhân tạo . Dan Ives, chuyên gia phân tích của Wedbush và là một người lạc quan lâu năm về Tesla, thậm chí từng phát biểu rằng có hơn 80% khả năng thương vụ sáp nhập như vậy sẽ diễn ra sau IPO . Mặc dù chưa có thỏa thuận chính thức nào được công bố, điều khoản này rõ ràng trao cho SpaceX sự linh hoạt để thực hiện giao dịch hoán đổi cổ phiếu với Tesla trong tương lai.

Bên cạnh những đồn đoán về ma trận tập đoàn Musk, những tác động giàu có tức thời cũng lan tỏa mạnh mẽ. Hàng nghìn nhân viên và giám đốc điều hành nắm giữ cổ phiếu SpaceX đã trở thành triệu phú – và nhiều người khác trở thành tỷ phú – chỉ sau một đêm . Công ty cũng dành riêng 5% cổ phần cho "một số nhân viên và người liên quan" đến Musk, gói tài sản này trị giá từ 3,75 tỷ đến 4 tỷ USD .

Đối với các nhà đầu tư đang tìm cách giải mã màn chào sân này, câu hỏi trước mắt rất rõ ràng: liệu SpaceX có thể 'lớn' nhanh đủ để lấp đầy mức định giá 1,77 nghìn tỷ USD, hay lịch sử với lời cảnh báo 974 tỷ USD của nó sẽ một lần nữa đúng? Cuộc chiến giữa hai phe 'bò' và 'gấu' trên sàn Nasdaq, dưới mã cổ phiếu SPCX, giờ đây chỉ mới bắt đầu.