SpaceX IPO: Bên trong thương vụ 75 tỷ USD, chuyến bay Starship và những dấu hiệu cảnh báo lớn nhất từ giới phân tích

SpaceX đang tăng tốc hướng tới màn chào sàn chứng khoán có ý nghĩa quan trọng bậc nhất lịch sử. Sau nhiều năm đồn đoán, lộ trình IPO của công ty giờ đây đã được ấn định, dựa trên hai trụ cột chính: một bản cáo bạch S-1 có quy mô gây choáng váng và một chuyến bay thử nghiệm đúng thời điểm của tên lửa Starship thế hệ mới. Tuy nhiên, ẩn sau những con số giật tít, bản cáo bạch đã hé lộ một bức tranh phức tạp hơn nhiều — nơi mà tham vọng táo bạo va chạm với những khoản thua lỗ khổng lồ và sự kiểm soát tập trung cao độ.

Lộ trình chính thức sẽ bắt đầu với các buổi roadshow (giới thiệu cơ hội đầu tư) từ ngày 4 tháng 6, với ngày ấn định giá dự kiến vào khoảng 11 tháng 6 và cổ phiếu bắt đầu giao dịch trên sàn Nasdaq với mã chứng khoán SPCX vào ngày 12 tháng 6 . Goldman Sachs dẫn đầu một nhóm gồm 21 ngân hàng bảo lãnh phát hành cho thương vụ này .

Bản cáo bạch S-1 trị giá 75 tỷ USD: Tham vọng kỷ lục, thua lỗ kỷ lục

Vào ngày 20 tháng 5 năm 2026, SpaceX đã chính thức nộp Mẫu S-1 lên Ủy ban Giao dịch và Chứng khoán Mỹ (SEC), với kế hoạch huy động tới 75 tỷ USD — một con số có thể gấp đôi kỷ lục trước đó do đợt IPO 29,4 tỷ USD của Saudi Aramco thiết lập năm 2019 . Mức định giá mục tiêu vào khoảng 1.750 tỷ đến 2.000 tỷ USD, đưa SpaceX trở thành công ty giao dịch công khai có giá trị lớn thứ ba tại Mỹ, chỉ xếp sau Apple và Nvidia, và vượt lên trên Microsoft .

Lần đầu tiên, hồ sơ này buộc SpaceX phải mở sổ sách cho công chúng soi xét. Những con số gây sửng sốt hiện diện ở cả hai phía của bảng cân đối kế toán. Công ty tạo ra 18,7 tỷ USD doanh thu vào năm 2025, trong đó dịch vụ internet vệ tinh Starlink đóng góp 11,4 tỷ USD — tương đương 61% tổng doanh thu . Nhưng SpaceX cũng báo lỗ ròng 4,9 tỷ USD trong năm 2025, tiếp nối là khoản lỗ ròng 4,28 tỷ USD chỉ trong quý đầu tiên của năm 2026. Khoản thâm hụt lũy kế của công ty hiện đã lên tới 41,3 tỷ USD .

Hố sâu thua lỗ lớn nhất đến từ mảng trí tuệ nhân tạo (AI). Sau khi sáp nhập toàn bộ bằng cổ phiếu với công ty xAI của Elon Musk vào tháng 2 năm 2026, thực thể hợp nhất này đang "đốt" khoảng 2,5 tỷ USD mỗi quý cho các chi phí liên quan đến AI, với chi tiêu vốn cho AI trong quý I/2026 lên tới 7,7 tỷ USD — bỏ xa con số 1 tỷ USD chi cho mảng Không gian và 1,3 tỷ USD cho mảng Kết nối .

Starship V3: Liều thuốc trấn an nhà đầu tư trước thềm IPO

Chỉ hai ngày sau khi nộp bản cáo bạch S-1, SpaceX đã phóng thành công chuyến bay đầu tiên của Starship phiên bản 3 (V3) — một phương tiện khổng lồ cao 124 mét được trang bị động cơ Raptor V3 cải tiến — từ một bệ phóng thứ hai mới xây tại căn cứ Starbase, Texas . Thời điểm diễn ra sự kiện mang tính chiến lược: một vụ thử nghiệm thành công sẽ là tín hiệu mạnh mẽ cho các nhà đầu tư tổ chức, cho thấy công nghệ phóng cốt lõi của công ty đang trưởng thành đúng lộ trình.

Chuyến bay đã đáp ứng hầu hết các mục tiêu chính. Tàu Starship V3 đã đạt đến quỹ đạo cận quỹ đạo như dự kiến, triển khai thành công 22 vệ tinh Starlink mô phỏng, truyền video trực tiếp trong suốt chuyến bay và thực hiện một pha hạ cánh có kiểm soát xuống Ấn Độ Dương . Tỷ phú Elon Musk đã chúc mừng nhóm của mình vì "một lần phóng và hạ cánh Starship V3 đầu tiên vĩ đại" .

Tuy nhiên, chuyến bay không phải là hoàn hảo. Ba trong số các động cơ Raptor trên tầng đẩy Super Heavy đã gặp sự cố ngay khi cất cánh, và bản thân tầng đẩy này đã không thể hoàn thành một pha đốt phanh "boostback" có kiểm soát; thay vào đó, nó lao xuống không kiểm soát ở Vịnh Mexico. Tàu Starship cũng bị mất một động cơ Raptor chân không trong quá trình bay lên, và một bài kiểm tra đánh lửa lại động cơ trong không gian đã được lên kế hoạch nhưng không thực hiện . Những kết quả trái chiều này nhấn mạnh rằng, mặc dù Starship đang tiến bộ, nó vẫn là một phương tiện thử nghiệm cốt yếu cho các kế hoạch dài hạn của SpaceX, nhưng còn lâu mới được chứng minh là đáng tin cậy trong các hoạt động vận hành thực tế.

Cơn sốt cổ phiếu vũ trụ lan rộng toàn cầu

Lực hút từ đợt IPO của SpaceX đã nâng đỡ toàn bộ ngành. Tại Mỹ, sự hưng phấn của nhà đầu tư cá nhân đã đẩy giá các cổ phiếu vũ trụ thuần túy lên cao, với Planet Labs tăng 24% và Intuitive Machines tăng 24% chỉ trong hai ngày giao dịch sau khi nộp hồ sơ bảo mật ban đầu vào tháng 4 .

Cơn sốt này nhanh chóng vượt Đại Tây Dương. Vào ngày 21 tháng 5, một ngày sau khi bản cáo bạch S-1 được công khai, nhà điều hành vệ tinh Pháp Eutelsat đã tăng vọt từ 16% đến 20%, trong khi nhà sản xuất vệ tinh Đức OHB tăng từ 12% đến 15% . Công ty SES có trụ sở tại Luxembourg cũng tăng từ 2,3% lên 3,7%. Tính đến cuối tuần, Eutelsat và OHB đều đã tăng thêm khoảng một phần ba giá trị vốn hóa thị trường . Quỹ đầu tư vũ trụ Seraphim Space của Anh đã tăng giá gần gấp bốn lần trong năm qua, hiện đang giao dịch với mức phí bảo hiểm 71% so với giá trị tài sản ròng trên mỗi cổ phiếu .

Đợt tăng giá này phản ánh sự hội tụ của nhiều lực đẩy: thương vụ IPO mang tính bước ngoặt, ngân sách quốc phòng toàn cầu đang mở rộng, và một dự báo từ McKinsey rằng nền kinh tế vũ trụ toàn cầu sẽ đạt 1.800 tỷ USD vào năm 2034, tăng mạnh so với mức 613 tỷ USD của năm 2024 .

Những điều giới phân tích đang gióng lên hồi chuông cảnh báo

Định giá cực đoan so với nền tảng cơ bản

Mức định giá 1.750–2.000 tỷ USD cho một công ty chưa từng báo lãi hàng năm đang làm dấy lên những so sánh với các đỉnh điểm đầu cơ nhất trong lịch sử IPO công nghệ. Bội số định giá ngầm định này làm lu mờ mọi đối thủ trong ngành hàng không vũ trụ và vệ tinh. Một phân tích đã tính toán rằng chỉ có khoảng 7% giá trị định giá ngầm định của công ty được hỗ trợ bởi vốn chủ sở hữu hữu hình hiện tại, do khoản thâm hụt lũy kế khổng lồ .

Cấu trúc quản trị tập trung vào Elon Musk

Bản cáo bạch S-1 tiết lộ rằng ông Musk nắm giữ 42% cổ phần nhưng kiểm soát tới 85,1% quyền biểu quyết, cho phép ông đơn phương kiểm soát thành phần hội đồng quản trị, định hướng chiến lược và bất kỳ giao dịch nào với các bên liên quan . Hai khoản thưởng dựa trên hiệu suất gắn liền với ông Musk có thể trị giá khoảng 737 tỷ USD nếu được trao đầy đủ . Đối với các nhà đầu tư tổ chức, sự tập trung quyền biểu quyết này là một dấu hiệu cảnh báo kinh điển về quản trị doanh nghiệp.

Sự phụ thuộc quá lớn vào doanh thu từ Starlink

Starlink đã tạo ra tới 61% tổng doanh thu năm 2025 của SpaceX, khiến sức khỏe tài chính của công ty phụ thuộc rất nhiều vào một dòng sản phẩm duy nhất đang phải đối mặt với sự cạnh tranh ngày càng gay gắt từ Dự án Kuiper của Amazon và các mạng lưới vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) mới nổi khác . Bất kỳ thất bại nào về mặt quy định, tranh chấp phổ tần hay sự cố kỹ thuật ảnh hưởng đến Starlink đều sẽ giáng một đòn trực tiếp vào động cơ doanh thu cốt lõi của công ty.

Rủi ro thực thi với Starship

Starship là phương tiện mà tham vọng du hành liên hành tinh và các kế hoạch triển khai vệ tinh số lượng lớn của SpaceX đều phụ thuộc vào. Chuyến bay thử nghiệm V3 đã chứng minh được tiến bộ, nhưng các sự cố động cơ và vấn đề kiểm soát tầng đẩy nhấn mạnh rằng hệ thống này vẫn đang trong quá trình phát triển. Việc chuyển đổi Starship từ các chuyến bay thử nghiệm sang các hoạt động thương mại đáng tin cậy – đặc biệt là cho các nhiệm vụ có phi hành đoàn hoặc hàng hóa giá trị cao – vẫn là một thách thức kỹ thuật đáng kể.

Cửa sổ IPO eo hẹp

SpaceX đang nhắm đến một khoảng thời gian ấn định giá và niêm yết rất hẹp vào đầu tháng 6. Lịch trình roadshow bị nén chặt và bất kỳ sự gián đoạn kinh tế vĩ mô, sự biến động gia tăng hoặc một nhận xét vào phút chót từ SEC từ nay đến ngày 12 tháng 6 đều có thể buộc thương vụ phải trì hoãn hoặc gây áp lực lên mức giá cuối cùng.

Hai tuần tới sẽ là câu trả lời cho việc liệu thị trường có sẵn sàng định giá SpaceX như một công ty trị giá 2.000 tỷ USD hay không — hay sức nặng từ những khoản thua lỗ của công ty sẽ dẫn đến một màn ra mắt dè dặt hơn.