Trung Quốc Thống Trị Hội Nghị Humanoids Tại Tokyo: Ngôi Vương Robot Của Nhật Bản Đã Mất?

Ba gian hàng Trung Quốc khiến khoảng cách về giá cả và thị trường trở nên rõ ràng không thể chối cãi:

• Mini Pi Plus của High Torque – một robot nhảy múa có kích thước trẻ em với giá khởi điểm chỉ 5.500 USD. Nó chưa thể làm việc trong nhà máy, nhưng mức giá thấp và vẻ ngoài đáng yêu đã khiến nó trở thành tâm điểm yêu thích của đám đông, làm nổi bật hố sâu giá cả giữa các sản phẩm Trung Quốc và Nhật Bản .
• Robot bốc xếp của Unitree và GMO cho Japan Airlines – Unitree đã cung cấp nền tảng robot cốt lõi cho một robot hình người đang được phát triển bởi công ty AI có trụ sở tại Tokyo là GMO để xử lý hàng hóa cho Japan Airlines, nhắm trực tiếp vào tình trạng thiếu lao động nghiêm trọng của Nhật Bản bằng một giải pháp do Trung Quốc chế tạo và triển khai ngay trên đất Nhật .
• Booster Robotics và LimX Dynamics – cả hai được coi là hình mẫu tiêu biểu cho tốc độ tiếp cận thị trường và kỷ luật chi phí của Trung Quốc .

Honda đáp trả bằng sự khéo léo bền bỉ

Honda, nhà tiên phong với chú robot Asimo (ra mắt lần đầu năm 2000), đã không lặng lẽ nhường sân. Công ty đã trình diễn một bàn tay robot bốn ngón sử dụng động cơ, có khả năng vặn những con ốc nhỏ, xâu kim, và đồng thời nâng tạ nặng tới 12 kg .

Kỹ sư trưởng phó Keisuke Tsuta lập luận rằng công nghệ của Honda bền bỉ và mạnh mẽ hơn so với các đối thủ, và thế mạnh lịch sử của Nhật Bản trong sản xuất hàng loạt chất lượng cao vẫn là một lợi thế đích thực . Tuy nhiên, ông thừa nhận rằng những bàn tay cơ khí tương tự cũng được trưng bày ở khắp mọi nơi – nhiều trong số đó đến từ các nhà sản xuất Trung Quốc.

"Hội chứng Galapagos": lời cảnh báo từ chuyên gia

Tiếng nói được trích dẫn nhiều nhất tại hội nghị là tác giả về robot Tim Hornyuk, người đã nói với hãng tin AP rằng Nhật Bản đang mắc phải một trường hợp kinh điển của "hội chứng Galapagos" – nơi các sản phẩm sáng tạo phát triển biệt lập và thất bại trong việc vươn ra toàn cầu. Đánh giá của ông thật sự ảm đạm:

"Tôi thực sự hy vọng Nhật Bản có thể tạo ra một phiên bản 'Ford Model T' dành cho robot hình người. Nhưng tôi nghĩ Trung Quốc đã nẫng tay trên của họ rồi. Có chút gì đó là quá muộn màng."

Dòng thời gian tiêu dùng: còn 3–7 năm nữa

Sanctuary AI không tham gia triển lãm, nhưng CEO James Wells lại nổi bật trong các bản tin xung quanh hội nghị. Ông cho biết robot hình người dành cho thị trường gia đình còn ít nhất ba đến năm năm nữa mới khả thi về mặt thương mại – thậm chí có thể lên đến bảy năm – bởi vì gia đình xếp hạng cuối cùng về mọi yếu tố: hiệu quả kinh tế đơn vị, độ phức tạp của môi trường, khả năng chịu đựng an toàn của khách hàng và hiệu suất. Ông cảnh báo rằng nếu không có sự thương mại hóa khẩn cấp trong nước, "bạn sẽ bị buộc phải mua robot Trung Quốc với bộ não AI" .

Vì sao Nhật Bản quan trọng: thiếu lao động và sự sẵn sàng văn hóa

Hội nghị diễn ra trong bối cảnh tình trạng thiếu lao động ngày càng trầm trọng của Nhật Bản, động lực chính cho việc triển khai robot thương mại. Robot bốc xếp của GMO dành cho Japan Airlines là một ví dụ trực tiếp: mục tiêu là để robot thực hiện công việc y hệt như con người, khiến chúng có thể hoán đổi cho công nhân .

Về mặt văn hóa, Nhật Bản có sự tiếp nhận độc đáo. Giáo sư Hiroshi Ishiguro từ Đại học Osaka, diễn giả chính mở màn hội nghị, nói rằng xã hội Nhật Bản không phân biệt đối xử với robot, gọi đây là "nơi lý tưởng để triển khai robot trong thế giới thực" . Một khảo sát toàn cầu gần đây của Pew được trích dẫn tại sự kiện cho thấy chỉ có 28% người dân Nhật Bản lo lắng về AI, so với 50% ở Mỹ .

Điều đó có nghĩa là gì?

Hội nghị Thượng đỉnh Humanoids Tokyo 2026 đã làm rõ một điều: các công ty Trung Quốc đã chiếm được động lực thương mại trong lĩnh vực robot hình người thông qua giá cả cạnh tranh, tốc độ cải tiến nhanh chóng và những triển khai thực tế ngay trên chính đất Nhật. Những công ty lão làng của Nhật Bản – đặc biệt là Honda – đang dựa vào độ bền vượt trội và sự tinh xảo trong sản xuất, nhưng các chuyên gia như Hornyuk tin rằng cánh cửa cho sự dẫn đầu thương mại của Nhật Bản đã khép lại. Hội nghị sẽ quay trở lại Tokyo vào năm 2027 .