Chuyến bay quốc tế đầu tiên của COMAC C919: Bước tiến mang tính biểu tượng, nhưng con đường để thách thức Boeing-Airbus vẫn còn xa

C919 được trang bị hai động cơ phản lực cánh quạt CFM International LEAP-1C, một liên doanh giữa GE Aerospace (Mỹ) và Safran (Pháp), mỗi động cơ tạo ra lực đẩy tới ~31.000 lbf . Một động cơ thay thế nội địa là CJ-1000A đang trong quá trình thử nghiệm bay và dự kiến sẽ đưa vào phục vụ vào khoảng năm 2028–2029 .

Sự phụ thuộc vào linh kiện phương Tây

Hệ thống quan trọng nhất của C919 — động cơ — được cung cấp bởi CFM International, khiến chương trình dễ bị tổn thương trước các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ . Vào tháng 5/2025, Bộ Thương mại Mỹ đã tạm thời đình chỉ giấy phép xuất khẩu động cơ LEAP cho COMAC, đe dọa trực tiếp đến sản xuất . Giấy phép đã được khôi phục vào tháng 7/2025, mang lại sự nhẹ nhõm tạm thời, nhưng các nhà phân tích cho rằng sự phụ thuộc vào các mô-đun lõi do Mỹ sản xuất vẫn là một "lỗ hổng chiến lược" .

Nhiều hệ thống quan trọng khác (hệ thống điện tử hàng không, điều khiển bay, bộ phận hạ cánh) được nhập khẩu từ các nhà cung cấp phương Tây như Honeywell, Rockwell Collins và Liebherr, cho thấy máy bay vẫn chưa thực sự là nội địa hóa .

Hạn chế về chứng nhận

C919 mới chỉ được chứng nhận bởi Cục Hàng không Dân dụng Trung Quốc (CAAC). Máy bay chưa nhận được chứng nhận loại từ Cơ quan Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) hay Cơ quan An toàn Hàng không Châu Âu (EASA), điều này hạn chế nghiêm trọng khả năng khai thác và bán ra thị trường quốc tế . Vào tháng 4/2025, giám đốc điều hành của EASA cho biết việc chứng nhận C919 tại châu Âu sẽ mất từ 3 đến 6 năm . EASA đã bắt đầu các cuộc đánh giá bay tại Thượng Hải vào tháng 1/2026, một bước tiến quan trọng nhưng vẫn còn ở giai đoạn đầu của một quá trình dài .

Trung Quốc được cho là đã trì hoãn phê duyệt cuối cùng cho việc giao máy bay Airbus mới, một động thái dường như nhằm gây áp lực buộc châu Âu đẩy nhanh quá trình chứng nhận C919, theo các báo cáo của Bloomberg và Reuters . Nếu không có chứng nhận phương Tây, COMAC không thể bán C919 cho các hãng hàng không ở hầu hết các thị trường phi Trung Quốc lớn. Đường bay Bắc Kinh–Ulaanbaatar có thể khai thác nhờ một thỏa thuận dịch vụ hàng không song phương và không yêu cầu sự chấp thuận của EASA/FAA.

Thách thức trong sản xuất

Kể từ khi C919 bắt đầu hoạt động thương mại vào tháng 5/2023, COMAC chỉ bàn giao một số lượng nhỏ máy bay cho các hãng trong nước. Tính đến giữa năm 2026, chưa đến hai chục máy bay đã được bàn giao, thấp hơn nhiều so với mục tiêu sản xuất ban đầu . Việc đình chỉ xuất khẩu động cơ LEAP vào tháng 5/2025 cho thấy địa chính trị có thể dễ dàng làm gián đoạn sản xuất như thế nào . Ngay cả khi giấy phép được khôi phục, sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp nước ngoài cho động cơ và các bộ phận quan trọng khác tạo ra rủi ro tắc nghẽn liên tục.

COMAC cần đạt tốc độ sản xuất hàng năm ít nhất 100–150 máy bay để trở thành đối thủ đáng tin cậy với Boeing và Airbus, nhưng hiện tại hãng vẫn còn rất xa mức đó, bị hạn chế bởi năng lực công nghiệp và khả năng tích hợp nhà cung cấp .

Ý nghĩa rộng hơn

Chuyến bay thương mại quốc tế đầu tiên chứng minh rằng C919 có thể vận hành một đường bay xuyên biên giới theo lịch trình và giúp xây dựng niềm tin cho các khách hàng quốc tế tiềm năng . Hiện tại, C919 chủ yếu phục vụ thị trường nội địa Trung Quốc, nơi các hãng hàng không quốc doanh được yêu cầu hoặc khuyến khích khai thác nó. Việc mở rộng quốc tế vào các thị trường yêu cầu chứng nhận EASA/FAA vẫn còn nhiều năm nữa .

Các nhà phân tích cho rằng chuyến bay này là một bước tiến quan trọng, nhưng COMAC vẫn còn nhiều năm — thậm chí có thể là một thập kỷ hoặc hơn — để trở thành một lực lượng thứ ba thực sự trong ngành hàng không thương mại toàn cầu. Như CNBC đã đưa tin: "C919 vẫn phụ thuộc nhiều vào các linh kiện nước ngoài và chưa nhận được chứng nhận từ các cơ quan quản lý lớn của Mỹ hoặc châu Âu, hạn chế khả năng thu hút khách hàng" . Euronews cũng nhận xét rằng "chế tạo máy bay mới chỉ là một nửa trận chiến; COMAC cũng cần mở rộng sản xuất và xây dựng mạng lưới hỗ trợ toàn cầu" .

Việc Bắc Kinh thúc đẩy sản xuất động cơ nội địa CJ-1000A và tăng cường nội địa hóa các hệ thống phụ cho thấy mục tiêu chiến lược cuối cùng là thoát khỏi sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng phương Tây, nhưng kết quả đó có lẽ còn nhiều năm nữa mới đạt được .