Vì Sao Fitch Phải Cắt Giảm Hàng Loạt Dự Báo Tăng Trưởng Toàn Cầu và Hạ Triển Vọng Nợ Chính Phủ?

'Cơn gió ngược' toàn cầu: Hàng loạt dự báo tăng trưởng bị cắt giảm

Chi phí năng lượng tăng cao được ví như một loại thuế đánh vào tiêu dùng và sản xuất toàn cầu. Các chuyên gia kinh tế của Fitch kết luận rằng cuộc khủng hoảng dầu mỏ đã hủy hoại triển vọng tăng trưởng thế giới, dẫn đến việc cắt giảm dự báo trên diện rộng . Các điều chỉnh quan trọng cho năm 2026 như sau:

• Tăng trưởng GDP Thế giới: Giảm từ mức dự báo trước đó là 2,6% xuống còn 2,4%, tương đương mức cắt giảm 0,2 điểm phần trăm .
• Hoa Kỳ: Giảm từ 2,2% xuống 1,9%, cắt giảm 0,3 điểm phần trăm, chủ yếu do chi tiêu tiêu dùng chậm lại khi lạm phát làm xói mòn tiền lương thực tế, dù được bù đắp một phần bởi đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ thông tin .
• Khu vực đồng Euro (Eurozone): Bị cắt giảm mạnh từ 1,3% xuống chỉ còn 0,9%, giảm 0,4 điểm phần trăm, phản ánh sức ép lớn từ chi phí đầu vào tăng cao và ngân sách hộ gia đình bị thắt chặt .
• Ấn Độ (Năm tài chính 2027): Bị hạ từ mức ước tính 6,7% xuống 6,4%, với nhận định rằng áp lực lạm phát đang xói mòn sức mua của hộ gia đình ngay cả khi chi tiêu vốn vẫn mạnh mẽ .
• Các thị trường mới nổi (trừ Trung Quốc): Giảm 0,2 điểm phần trăm, từ mức ước tính trước đó khoảng 3,4% xuống còn 3,2% .

Brian Coulton, chuyên gia kinh tế trưởng của Fitch, đã tóm tắt vấn đề cốt lõi một cách cô đọng: "Cú sốc giá dầu đang giáng một đòn mạnh vào triển vọng tăng trưởng thế giới và làm gia tăng rủi ro suy giảm" . Cơ chế lây truyền rất rõ ràng: giá dầu cao hơn làm tăng chi phí đầu vào của doanh nghiệp và đẩy lạm phát giá tiêu dùng lên cao, từ đó bào mòn tiền lương thực tế và kìm hãm tiêu dùng .

'Bảng điểm' tín nhiệm quốc gia: Triển vọng nợ chính phủ toàn cầu chuyển sang 'Xấu đi'

Tác động kinh tế nghiêm trọng đến mức đã thay đổi quan điểm của cơ quan xếp hạng tín nhiệm về uy tín tín dụng của các chính phủ. Fitch đã điều chỉnh triển vọng nợ chính phủ toàn cầu năm 2026 từ "trung tính" sang "xấu đi", với lý do tăng trưởng kinh tế toàn cầu suy yếu, lạm phát và lợi suất trái phiếu gia tăng, cùng với rủi ro địa chính trị leo thang . Mặc dù cơ quan này thừa nhận rằng điều kiện tài chính linh hoạt đã giảm bớt một số rủi ro, xu hướng chung đối với sức khỏe tín dụng của các chính phủ là rất tiêu cực .
Trong một kịch bản phân tích bất lợi hơn, nếu cuộc xung đột kéo dài suốt nửa đầu năm 2026, Fitch ước tính GDP thực tế toàn cầu sẽ thấp hơn khoảng 0,8% sau bốn quý so với kịch bản cơ sở hồi tháng 3 .

Sự phân mảnh địa kinh tế: Trung Quốc đại lục tỏa sáng, phần còn lại ảm đạm

Một trong những phát hiện đáng chú ý nhất của báo cáo là sự phân hóa mạnh mẽ về triển vọng kinh tế giữa các khu vực.

Trung Quốc đại lục nổi bật là khu vực duy nhất được nâng triển vọng trong báo cáo tháng 6. Fitch đã chuyển đánh giá từ "xấu đi" sang "trung tính", một sự thay đổi đáng kể . Cơ quan này viện dẫn ba yếu tố chính cho khả năng phục hồi này: hoạt động xuất khẩu mạnh mẽ giúp duy trì tăng trưởng, các dấu hiệu cho thấy áp lực giảm phát đang suy yếu, và đặc biệt là khả năng cách ly khỏi cú sốc năng lượng nhờ vào nguồn dự trữ dầu thô dồi dào, năng lực lọc dầu trong nước và các nguồn năng lượng đa dạng hóa .

Ngược lại, triển vọng của năm khu vực khác đã bị hạ xuống mức "xấu đi" để phản ánh các tác động tiêu cực từ cuộc xung đột. Các khu vực này bao gồm một phần châu Á - Thái Bình Dương, nơi có nền kinh tế tiêu tốn nhiều năng lượng và phụ thuộc vào nhập khẩu từ eo biển Hormuz, và Đông Âu, khu vực đang phải đối mặt với áp lực kép từ cuộc chiến đang diễn ra ở Ukraine, các hoạt động lai ghép, và căng thẳng Mỹ-NATO leo thang .

Phao cứu sinh mang tên AI: Đầu tư công nghệ bù đắp một phần 'cú sốc dầu mỏ'

Fitch đã đưa ra một lưu ý quan trọng trong bức tranh ảm đạm của mình: sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đang tạo ra một lực đỡ mạnh mẽ, dù chỉ là một phần, trước cú sốc năng lượng. Tổ chức này tuyên bố rõ ràng rằng "tác động của cú sốc dầu mỏ lên hoạt động toàn cầu đang được giảm nhẹ nhờ đà tăng mạnh hơn dự kiến trong đầu tư liên quan đến AI" .

Quy mô của cú hích công nghệ này là rất đáng kể. Đầu tư vào công nghệ thông tin của Mỹ đã tăng 18% so với cùng kỳ năm trước trong quý đầu tiên của năm 2026, trong khi doanh số bán dẫn toàn cầu tăng vọt 80% vào tháng 3 . Chu kỳ công nghệ do AI thúc đẩy này đang nâng GDP của các trung tâm sản xuất quan trọng như Hàn Quốc, Đài Loan và Trung Quốc thông qua xuất khẩu tăng cao . Fitch tuyên bố rằng nếu không có sự bùng nổ đầu tư AI này, các đợt điều chỉnh giảm đối với tăng trưởng của Mỹ và toàn cầu "sẽ còn lớn hơn nữa" . Sự bùng nổ AI đang hỗ trợ thương mại thế giới và xuất khẩu châu Á, tạo ra một điểm sáng hiếm hoi trong nền kinh tế toàn cầu đang vật lộn với một cuộc khủng hoảng năng lượng lịch sử từ phía cung .

Tác động đến lạm phát và chính sách tiền tệ

Những tác động trễ của cú sốc dầu mỏ đang buộc các ngân hàng trung ương phải tạm dừng hoặc quay trở lại chính sách thắt chặt tiền tệ. Báo cáo của Fitch đã nêu chi tiết các động thái về lạm phát và chính sách:

• Lạm phát của Mỹ: Dự báo lạm phát cuối kỳ sẽ đạt 3,7% vào năm 2026, tăng mạnh từ mức 2,7% năm 2025 .
• Khu vực đồng Euro: Ngân hàng Trung ương Châu Âu (ECB) dự kiến sẽ tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản tại cuộc họp tháng 6 năm 2026, một động thái mà Fitch cho rằng sẽ bị đảo ngược hoàn toàn vào năm 2027 khi cú sốc năng lượng phai nhạt .
• Chính sách của Mỹ và Anh: Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương Anh (BoE) được cho là sẽ giữ nguyên lãi suất, không thể nới lỏng chính sách do áp lực lạm phát từ cơn sốt giá dầu .
• Chính sách của Ấn Độ: Với lạm phát gia tăng, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) cũng được dự đoán có khả năng tăng lãi suất vào cuối năm .

'Tấm khiên' của vùng Vịnh và con đường trở lại bình thường

Các quốc gia sản xuất dầu mỏ, như dự đoán, đang đi trên một quỹ đạo khác. Fitch đánh giá rằng hầu hết các chính phủ thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) vẫn tương đối kiên cường và tiếp tục được hỗ trợ bởi bảng cân đối kế toán vững mạnh và các kênh xuất khẩu thay thế . Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là họ không bị ảnh hưởng. Fitch cảnh báo rằng tác động của cuộc xung đột đến môi trường an ninh và kinh doanh ở khu vực Vùng Vịnh sẽ là lâu dài, đại diện cho một phần bù rủi ro dài hạn cho khu vực này .

Việc quay trở lại triển vọng trung tính cho nợ chính phủ toàn cầu không phải là điều chắc chắn, mà phụ thuộc vào giả định cốt lõi của kịch bản cơ sở: một giải pháp cho sự gián đoạn nguồn cung. Dự báo hiện tại của Fitch xoay quanh việc eo biển Hormuz bắt đầu mở cửa trở lại vào tháng 7 năm 2026, điều này sẽ cho phép cú sốc giá dầu lắng xuống và lạm phát hạ nhiệt trong suốt phần còn lại của năm . Một sự phong tỏa kéo dài sẽ kích hoạt kịch bản bất lợi nghiêm trọng hơn, có nguy cơ đẩy nền kinh tế toàn cầu vào một cuộc suy thoái sâu hơn nhiều .