Tham Vọng AI Của SoftBank Đưa Nikkei Lên Đỉnh Lịch Sử, Nhưng 'Mặt Trái' Đang Dần Lộ Diện

Chỉ số Bán dẫn Philadelphia (SOX) đã tăng hơn 2% trong phiên giao dịch trước đó tại New York, và đà tăng này đã lan tỏa trực tiếp sang Tokyo. Các nhà phân tích mô tả đây là đợt 'mua vào bùng nổ' khi các cổ phiếu thiết bị và sản xuất chất bán dẫn — như Advantest, Tokyo Electron, Kioxia Holdings — dẫn đầu một đợt tăng giá trên diện rộng, trùng khớp với thời điểm căng thẳng Trung Đông hạ nhiệt .

3. Đà tăng phi mã từ các thương vụ AI của SoftBank

Cổ phiếu của Tập đoàn SoftBank chính là trung tâm của 'cơn lốc' Nikkei. Cổ phiếu này đã tăng vọt hơn 16% vào ngày 7 tháng 5 khi giao dịch sau kỳ nghỉ Tuần lễ Vàng bùng nổ , sau đó tiếp tục tăng 20% chỉ trong một ngày vào 21 tháng 5 sau khi có báo cáo rằng OpenAI đang chuẩn bị niêm yết công khai . Mức tăng gần 12% khác vào ngày 22 tháng 5 tiếp tục kéo dài đà tăng . Vào thời điểm đó, các nhà đầu tư nước ngoài đang tích cực mua vào Tokyo như một trung tâm thị trường AI chính .

Nền tảng cho tất cả những điều này là một khoản lợi nhuận kỷ lục hàng quý. SoftBank đã báo cáo lợi nhuận khoảng 12 tỷ USD vào giữa tháng 5 — gấp hơn ba lần so với cùng kỳ năm trước — phần lớn được thúc đẩy bởi lợi nhuận chưa thực hiện từ khoản đầu tư ngày càng tăng vào OpenAI . Những con số này đã tạo hình hài cụ thể cho câu chuyện về AI, củng cố cảm giác rằng SoftBank đã định vị mình ở trung tâm của sự dịch chuyển công nghệ quan trọng nhất trong một thế hệ.

'Câu hỏi 30 tỷ USD': Bên trong ván cược OpenAI

Mối quan hệ của SoftBank với OpenAI đã phát triển từ một nhà đầu tư cơ hội thành một cam kết chiến lược mang tính định hình. Tập đoàn đã dẫn đầu nhiều vòng gọi vốn và theo nghiên cứu của Jefferies, đã cung cấp khoảng 85% nguồn vốn gần đây của OpenAI, qua đó thổi phồng định giá của startup này từ 150 tỷ USD lên 840 tỷ USD . Một khoản đầu tư thêm 30 tỷ USD nữa dự kiến sẽ được thực hiện trong năm 2026 .

Trên giấy tờ, ván cược này mang lại lợi nhuận khổng lồ. Nhưng quy mô của mức độ 'phơi nhiễm' này đã khiến các nhà phân tích mô tả SoftBank như một 'đại diện niêm yết công khai' của OpenAI, khuếch đại rủi ro tập trung với mỗi đồng đô la cam kết thêm vào . Những người chỉ trích lưu ý rằng chương trình chi tiêu này là tham vọng nhất của SoftBank kể từ Quỹ Tầm nhìn (Vision Fund) trị giá 100 tỷ USD vào năm 2017 và 2019 .

Những con số thật đáng kinh ngạc. Nhà phân tích David Gibson của MST Financial ước tính rằng SoftBank đã cam kết khoảng 113 tỷ USD cho các khoản đầu tư nhưng chỉ có năng lực tài trợ 58,5 tỷ USD . Khoảng trống này đặt ra những câu hỏi khó chịu về việc tập đoàn có thể gánh thêm bao nhiêu nợ trước khi các chỉ số tín dụng xấu đi một cách trầm trọng.

Hàng loạt cảnh báo từ giới phân tích

Trong khi thị trường ăn mừng sự bùng nổ của AI, các nhà phân tích tín dụng và nghiên cứu cổ phiếu đã và đang đưa ra những cảnh báo ngày càng thẳng thắn.

S&P hạ triển vọng tín nhiệm xuống 'Tiêu cực'

Vào tháng 3 năm 2026, S&P Global Ratings đã điều chỉnh triển vọng tín nhiệm của Tập đoàn SoftBank từ 'ổn định' xuống 'tiêu cực', duy trì xếp hạng nhà phát hành dài hạn ở mức 'BB+'. Cơ quan này xác định rõ ràng OpenAI là một trong những khoản đầu tư có 'chất lượng tín dụng yếu nhất' của SoftBank . S&P cảnh báo khoản đầu tư thêm 30 tỷ USD có thể làm tổn hại thanh khoản của tập đoàn và chất lượng tín dụng của các tài sản, đồng thời lưu ý rằng các khoản đầu tư AI của SoftBank chủ yếu liên quan đến các công ty khởi nghiệp non trẻ và công ty tư nhân, vốn có rủi ro đổi mới sáng tạo đáng kể và chịu sự cạnh tranh khốc liệt .

Jefferies hạ khuyến nghị xuống 'Kém khả quan'

Ngay sau đó, Jefferies đã hạ khuyến nghị đối với SoftBank xuống 'Kém khả quan' (Underperform), với lý do rủi ro đầu tư tập trung, đòn bẩy tài chính gia tăng và những lo ngại về tính minh bạch trong định giá. Công ty này chỉ ra rằng vị thế nhà cung cấp vốn thống trị của SoftBank trong các vòng gọi vốn của OpenAI có thể thổi phồng các định giá được báo cáo và qua đó là giá trị tài sản ròng của chính SoftBank . Các khoản thanh toán cho các bên liên quan — ước tính 3 tỷ USD mỗi năm cho OpenAI và 200 triệu USD cho Arm — đã tạo ra cái mà Jefferies mô tả là một 'vòng lặp định giá tự củng cố' có thể không bền vững .

Khi thực tế cạnh tranh 'cắn trả'

Có lẽ mối lo ngại cơ bản nhất là vị thế cạnh tranh của OpenAI không còn thống trị nữa. Các đối thủ bao gồm Anthropic (với Claude), Google (với Gemini) và các mô hình Trung Quốc được rót vốn mạnh mẽ đã nhanh chóng thu hẹp khoảng cách . OpenAI đã lỗ 12 tỷ USD trong quý 3 năm 2025 , và chi phí để đào tạo và vận hành các mô hình tiên tiến tiếp tục tăng. Vị trí dẫn đầu từng một thời rõ ràng, biện minh cho các mức định giá 'trên trời', nay đã bị xói mòn, khiến cho ván cược 'tất tay' của SoftBank ngày càng gắn chặt với một cuộc chạy đua vũ trang AI mà không có điểm kết thúc rõ ràng .

Điều này có ý nghĩa gì với nhà đầu tư

Hành trình của Nikkei vượt qua 65.000 điểm là một cột mốc quan trọng thực sự, được hình thành từ những chất xúc tác rõ ràng: sự hạ nhiệt địa chính trị, một siêu chu kỳ bán dẫn và sự bùng nổ lợi nhuận đáng kinh ngạc liên quan đến AI của SoftBank. Nhưng chính sự tập trung đã làm nên đà tăng giá giờ đây lại là rủi ro giảm giá cấp tính nhất của thị trường.

Nếu tâm lý thị trường đối với AI quay đầu, nếu vòng gọi vốn tiếp theo của OpenAI không thể xác thực được mức định giá 840 tỷ USD một cách độc lập, hoặc nếu thị trường tín dụng thắt chặt trong khi SoftBank vẫn cần tài trợ cho hàng chục tỷ USD cam kết, thì sự đảo chiều có thể sẽ rất mạnh. Đợt hạ khuyến nghị của Jefferies ngụ ý rủi ro giảm giá khoảng 19%, phụ thuộc vào việc liệu vòng gọi vốn tiếp theo của OpenAI có thành hiện thực hay không . Thị trường đang định giá SoftBank với tỷ lệ P/E là 6,62 lần — điều này cho thấy sự hoài nghi về tính bền vững của giá trị tài sản ròng bị thổi phồng .

Hiện tại, 'cơn gió' giao dịch AI vẫn còn nguyên vẹn. Nhưng tiếng nói từ giới phân tích đang ngày càng lớn hơn: những gì đã nâng Nikkei lên 65.000 điểm, trong những điều kiện khác, hoàn toàn có thể kéo nó trở lại.