Liên Minh Volkswagen, Stellantis, Renault Thúc Ép EU Về Chính Sách 'Made in Europe' Đầy Tham Vọng

Ba nhà sản xuất ô tô phổ thông lớn nhất châu Âu đã chính thức bắt tay hành động. Hôm thứ Sáu, Volkswagen, Stellantis và Renault – bộ ba chiếm hơn 60% sản lượng xe trong Liên minh châu Âu (EU) – đã gửi một bức thư chung tới các nhà lập pháp EU yêu cầu một khuôn khổ thống nhất mang tên "Made in Europe" . Đề xuất cốt lõi của họ xoay quanh một công thức đơn giản nhưng đầy quyết liệt: để đủ điều kiện nhận trợ cấp nhà nước, xe bán ra tại EU phải có 70% giá trị đến từ 27 quốc gia thành viên trong khối .

Động thái này đánh dấu một sự leo thang đáng kể trong nỗ lực của ngành nhằm ngăn chặn làn sóng xe điện giá rẻ từ Trung Quốc đang ồ ạt tiến vào thị trường, đồng thời chuẩn bị cho một cuộc chiến lập pháp phức tạp khi Ủy ban châu Âu đang soạn thảo Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp (Industrial Accelerator Act) đầy tham vọng .

Quy Tắc 70% và Tham Vọng Tự Chủ Pin

Yêu cầu gây chú ý nhất trong đề xuất là ngưỡng tỷ lệ nội địa hóa 70% nghiêm ngặt, áp dụng trên toàn bộ chuỗi giá trị. Ba ông lớn lập luận rằng đây không chỉ là biện pháp phòng thủ mà là điều kiện cần cho cạnh tranh công bằng và khả năng phục hồi chiến lược . Họ đặc biệt kêu gọi một định nghĩa “đơn giản hóa, thực tế và vững chắc” về thế nào là linh kiện châu Âu, cảnh báo rằng các quy tắc mơ hồ sẽ làm suy yếu ý đồ của chính sách .

Không chỉ dừng lại ở lắp ráp, bức thư còn chỉ ra điểm yếu cốt tử trong chuỗi cung ứng: pin xe điện. Các CEO công khai thừa nhận có mâu thuẫn giữa áp lực ngắn hạn phải nhập khẩu pin giá rẻ và nhu cầu dài hạn về sự độc lập chiến lược. Họ thúc giục EU sử dụng tiền thuế của người dân một cách “có mục tiêu để thúc đẩy sản xuất châu Âu” trên toàn bộ chuỗi giá trị pin, và nhấn mạnh rằng nếu không có sự hỗ trợ này, các mục tiêu nội địa hóa cho các mẫu xe điện giá rẻ sẽ là bất khả thi .

Linh Hoạt Về Quy Định Cho Quá Trình Chuyển Đổi Xanh

Đề xuất không chỉ dựa vào các quy định cứng nhắc về nội địa hóa. Các nhà sản xuất ô tô cũng yêu cầu sự linh hoạt về mặt quy định, đặc biệt nhằm vào việc giúp xe điện có giá cả phải chăng hơn. Họ cho rằng nếu không điều chỉnh các quy tắc của EU để giảm áp lực chi phí, mục tiêu 70% sẽ trừng phạt phân khúc xe phổ thông một cách không cân xứng, nơi biên lợi nhuận mỏng nhất và sự cám dỗ nhập khẩu pin giá rẻ là cao nhất . Điều này phù hợp với các yêu cầu chung trước đó từ lãnh đạo VW và Stellantis về việc áp dụng các khoản thưởng CO₂ cho các phương tiện mang nhãn “Made in Europe”, qua đó tạo ra một hệ thống khuyến khích kép .

Bối Cảnh: Đạo Luật Tăng Tốc Công Nghiệp

Công cụ lập pháp cho những yêu cầu này chính là Đạo luật Tăng tốc Công nghiệp (Industrial Accelerator Act) mà EU đang đề xuất. Ủy ban châu Âu đã và đang soạn thảo các quy tắc ràng buộc các ưu đãi mua xe điện, xe hybrid và xe chạy bằng pin nhiên liệu của nhà nước với điều kiện lắp ráp và tìm nguồn cung ứng linh kiện tại EU . Dự thảo quy định này, dự kiến là một phần trọng tâm của gói cứu trợ ngành ô tô, sẽ yêu cầu xe điện phải được lắp ráp trong khối và có ít nhất 70% linh kiện nội địa mới đủ điều kiện nhận trợ cấp .

Chia Rẽ Sâu Sắc và Bóng Ma Chiến Tranh Thương Mại

Tuy nhiên, mặt trận thống nhất của ba ông lớn không phải là quan điểm đồng thuận của toàn ngành. Đề xuất đã phơi bày một rạn nứt sâu sắc trong ngành công nghiệp ô tô toàn cầu, với sự phản đối đáng kể từ các nhà sản xuất lớn lo ngại hậu quả của một vòng xoáy bảo hộ.

Toyota và Jaguar Land Rover đã công khai cảnh báo rằng các quy tắc này đe dọa đầu tư và việc làm bằng cách đẩy chi phí lên cao và phá vỡ các chuỗi cung ứng toàn cầu phức tạp . BMW cũng giương cao lá cờ cảnh báo về chi phí gia tăng và gánh nặng quan liêu mà hệ thống này sẽ áp đặt . Sự rạn nứt phần lớn nằm giữa các thương hiệu phổ thông châu Âu, những người cảm thấy sức nóng trực tiếp từ xe nhập khẩu Trung Quốc, và các đối thủ hạng sang toàn cầu hoặc không thuộc châu Âu có chuỗi cung ứng ít tập trung vào EU hơn .

Nguy cơ trả đũa thương mại không chỉ là lý thuyết. Hãng tin Reuters từng đưa tin EU đang đi trên một "con đường mong manh", khi một chế độ nội địa hóa nghiêm ngặt có nguy cơ vấp phải phản ứng dữ dội từ các đối tác thương mại lớn như Hoa Kỳ và Trung Quốc . Sự lưỡng lự trong nội bộ ngành là rất rõ ràng: đầu năm nay, nhiều hãng xe đã từ chối ủng hộ lời kêu gọi ban đầu của ủy viên EU về chiến lược “made in Europe”, báo hiệu sự bất đồng sâu sắc về cách chống lại sự cạnh tranh từ Trung Quốc mà không gây ra một cuộc chiến thương mại . Ngay cả Renault, hiện là bên đồng ký vào đề xuất 70%, trước đây cũng đã cảnh báo không nên đặt ngưỡng quá cao, vì điều đó có thể trở thành mục tiêu bất khả thi đối với các nhà sản xuất ô tô .