Ukraine và Romania đẩy nhanh hợp tác sản xuất máy bay không người lái sau vụ tấn công của Nga gây thương vong trên lãnh thổ NATO

Thỏa thuận Ukraine-Romania: Đi vào chi tiết

Hai nhà lãnh đạo đã đồng ý ba trụ cột hành động chính, với sản xuất vũ khí chung là tâm điểm.

1. Đẩy nhanh sản xuất máy bay không người lái chung

Đây là cam kết quan trọng nhất từ cuộc điện đàm. Tổng thống Dan và Zelenskyy nhất trí đẩy nhanh hợp tác sản xuất máy bay không người lái chung, với mục tiêu trực tiếp là tăng cường phòng thủ cho sườn phía đông của NATO . Thực chất, ý tưởng này không mới. Từ ngày 15 tháng 5 năm 2026, Tổng thống Dan đã tuyên bố một thỏa thuận song phương về đồng sản xuất UAV sẽ được hoàn tất trong vòng hai đến ba tháng tới . Vụ tấn công Galați đã biến mốc thời gian đó trở thành một ưu tiên khẩn cấp.

Sáng kiến này dựa trên hai nguồn lực chính :

• Nguồn vốn từ chương trình SAFE của EU: Romania sẽ lồng ghép việc sản xuất UAV chung vào khuôn khổ Hỗ trợ An ninh cho châu Âu (Security Assistance for Europe - SAFE). EU đã phân bổ 16,6 tỷ euro cho Romania trong chương trình này, và Bộ trưởng Quốc phòng Radu Miruta cho biết 200 triệu euro sẽ được dành riêng cho dự án sản xuất UAV chung với Ukraine .
• Khuôn khổ song phương toàn diện: Hai nước đang đàm phán một thỏa thuận bao trùm, không chỉ về sản xuất mà còn về các hoạt động chống UAV và chuyển giao công nghệ. Kinh nghiệm chiến trường và công nghệ drone của Ukraine được xem là tài sản chiến lược sống còn cho mối quan hệ hợp tác này .

2. Ukraine chủ động đề nghị hỗ trợ phòng không trực tiếp

Tổng thống Zelenskyy công khai tuyên bố Ukraine sẵn sàng hỗ trợ Romania bằng mọi cách cần thiết, nhấn mạnh vào việc làm sâu sắc hơn hợp tác về phòng không và bảo vệ trước các cuộc tấn công bằng UAV . Hai tổng thống đã thảo luận về các bước đi thực tế để bảo vệ bầu trời Romania, nhiều khả năng bao gồm chia sẻ dữ liệu cảnh báo sớm, phối hợp chỉ huy phòng không tích hợp, và có thể là việc triển khai tạm thời các đội chống UAV cơ động dày dạn kinh nghiệm của Ukraine . Đây là một động thái mang nặng tính biểu tượng: quốc gia đang bị tấn công sẵn sàng dùng chính kinh nghiệm xương máu của mình để bảo vệ một đồng minh NATO.

3. Romania yêu cầu NATO tăng tốc viện trợ

Song song với đó, Romania đã chính thức thông báo cho các đồng minh NATO và Tổng thư ký Mark Rutte về vụ việc, đồng thời yêu cầu liên minh đẩy nhanh việc chuyển giao các hệ thống chống UAV cho quân đội nước này . Bộ Ngoại giao Romania đã coi hành trình bay của chiếc UAV này là một "sự vi phạm nghiêm trọng luật pháp quốc tế" .

Phản ứng quốc tế: Đồng lòng lên án, nhưng hành động thận trọng

NATO: Lên án không kèm leo thang

Tổng thư ký Mark Rutte gọi vụ tấn công là "liều lĩnh" và khẳng định liên minh sẽ "bảo vệ từng tấc lãnh thổ của Đồng minh" và tiếp tục củng cố phòng thủ trước mọi mối đe dọa, bao gồm cả máy bay không người lái . NATO xác nhận chiếc UAV có nguồn gốc từ Nga. Tuy nhiên, không có bất kỳ đề cập nào đến việc kích hoạt Điều khoản 5, điều khoản phòng thủ tập thể nổi tiếng . Liên minh này coi vụ việc là một hành động khiêu khích nguy hiểm đòi hỏi một sự nâng cấp về răn đe, chứ không phải là ngòi nổ cho một hành động quân sự tập thể ngay lập tức.

Anh: Phản ứng ngoại giao mạnh mẽ

Thủ tướng Keir Starmer ra tuyên bố chính thức, gọi vụ va chạm là "một sự vi phạm nghiêm trọng không phận NATO" và nói rằng Vương quốc Anh "cực lực lên án những vụ tấn công như vậy" . Ông nói thêm rằng hành động gây hấn của Nga "đe dọa an ninh của toàn bộ lục địa chúng ta". Ngoại trưởng Yvette Cooper thì gọi vụ việc là "cực kỳ nguy hiểm và liều lĩnh" và cho biết bà đang liên lạc với người đồng cấp Romania .

Liên minh châu Âu: Trừng phạt mới nhằm vào Nga

Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen đã công bố gói trừng phạt thứ 21 của EU đối với Nga như một phản ứng trực tiếp trước vụ tấn công bằng UAV, liên kết trực tiếp biện pháp trừng phạt này với sự vi phạm lãnh thổ của Romania .

Hoa Kỳ và Ba Lan: Thể hiện tình đoàn kết

Quyền Phó Ngoại trưởng Hoa Kỳ John Whitaker đã cùng NATO lên án vụ tấn công là "liều lĩnh" và nhắc lại cam kết bảo vệ từng tấc lãnh thổ NATO . Ba Lan và các đồng minh khác ở sườn phía đông bày tỏ tình đoàn kết với Romania. Đáng chú ý, Ba Lan trước đó đã cùng Romania định vị mình như một trung tâm sản xuất UAV của châu Âu trong khuôn khổ chương trình SAFE, một sự liên kết chiến lược giờ đây càng trở nên cấp bách hơn bao giờ hết .

Phản ứng nội địa ngay lập tức của Romania

Trong khi cỗ máy ngoại giao vận hành hết công suất, chính quyền Romania đã thực hiện một loạt các bước đi nội địa khẩn cấp :

• Tổng thống Dan triệu tập cuộc họp khẩn cấp của Hội đồng Quốc phòng Tối cao.
• Ông mô tả sự kiện này là "sự cố nghiêm trọng nhất" kể từ khi Nga phát động cuộc xâm lược toàn diện vào Ukraine tháng 2 năm 2022.
• Quân đội đã điều động hai máy bay chiến đấu F-16 và một trực thăng để giám sát vụ vi phạm không phận, dù các phi công đã không khai hỏa vào chiếc UAV phía trên thành phố đông dân cư.
• Bộ Ngoại giao đã triệu tập Đại sứ Nga để phản đối chính thức.

Phía Nga: Im lặng và phớt lờ trách nhiệm

Bộ Quốc phòng Nga đã không đưa ra bất kỳ bình luận trực tiếp nào về sự cố Galați . Theo các báo cáo, những hãng truyền thông thân Điện Kremlin như TASS có đưa tin về sự kiện này nhưng định hình nó như một "vụ rơi máy bay không người lái" hơn là một cuộc tấn công có chủ đích. Không có tuyên bố chính thức nào từ Điện Kremlin thừa nhận trách nhiệm hay công nhận sự vi phạm không phận Romania được đưa ra. Sự im lặng này dường như là một chiến thuật quen thuộc: phớt lờ các sự cố bên ngoài chiến trường chính để tránh tạo cớ cho sự can thiệp sâu hơn của phương Tây.

Một lằn ranh đỏ mới đã bị vượt qua ở sườn phía đông NATO

Vụ tấn công ở Galați không phải là hoàn toàn dị thường. Trước đó, vào ngày 25 tháng 4 năm 2026, một UAV mang thuốc nổ khác đã rơi trúng một xưởng sửa chữa trong cùng thành phố nhưng không phát nổ, buộc hơn 200 người phải sơ tán . Điều làm cho sự kiện ngày 29 tháng 5 trở nên khác biệt chính là sự kết hợp của ba yếu tố: thương vong dân sự, sự xâm nhập vào khu đô thị đông đúc, và việc xác nhận chủng loại vũ khí là máy bay không người lái cảm tử Geran-2.

Thỏa thuận giữa Ukraine và Romania đánh dấu một sự thay đổi thực dụng: thay vì bị động chờ đợi chiếc UAV đi lạc tiếp theo, cả hai nước đang cùng nhau xây dựng cơ sở sản xuất UAV của riêng mình, được tài trợ bởi EU, được dẫn dắt bởi kinh nghiệm chiến đấu thực tế của Ukraine, và nhằm thẳng vào mục tiêu bảo vệ lãnh thổ NATO. Đây là bước đi từ phòng thủ bị động sang chủ động kiến tạo lá chắn, một sự thích nghi cần thiết trước thực tế chiến tranh UAV đã không còn giới hạn trong biên giới Ukraine.