XCENA huy động 135 triệu USD: Giải mã con chip 'đặt não vào bộ nhớ' thách thức kiến trúc trung tâm dữ liệu AI

Ý tưởng cốt lõi thúc đẩy khoản đầu tư này không phải là một đối thủ GPU nào khác. XCENA đang định vị sản phẩm đầu tay của mình, MX1, như một phạm trù khác biệt về cơ bản: một thiết bị bộ nhớ tính toán (computational memory) tích hợp trực tiếp sức mạnh xử lý vào chính lớp bộ nhớ.

Vấn đề cốt lõi: Khi di chuyển dữ liệu trở thành nút thắt cổ chai

Trong kiến trúc máy chủ truyền thống, khi dữ liệu cần được xử lý, nó phải thực hiện một vòng luân chuyển 'tốn kém' từ bộ nhớ DRAM đến CPU hoặc GPU và ngược lại. Đối với các tác vụ AI – như suy luận (inference) quy mô lớn, phân tích thời gian thực và truy vấn cơ sở dữ liệu vector – sự di chuyển dữ liệu liên tục này gây ra độ trễ, tiêu tốn điện năng và tạo ra cái được giới công nghệ gọi là 'bức tường bộ nhớ' (Memory Wall) .

Nhận định nền tảng của XCENA là nhiều tác vụ sử dụng nhiều dữ liệu này không thực sự cần đến khả năng xử lý song song chuyên biệt của GPU. Các công việc lọc, tìm kiếm và phân tích thông thường có thể được xử lý bởi các lõi đơn giản hơn, tiết kiệm điện năng hơn, được đặt ngay cạnh các chip nhớ, tránh hoàn toàn việc di chuyển dữ liệu. Phương pháp này, được gọi là xử lý cận dữ liệu (Near-Data Processing - NDP), nhằm mục đích san sẻ gánh nặng cho CPU thay vì thay thế nó .

Bên trong MX1: 'Vũ khí bí mật' mới của máy chủ, không phải đối thủ của GPU

MX1 không phải là một bộ tăng tốc đơn khối (monolithic accelerator), mà là một thiết bị được 'nhồi' hàng nghìn lõi RISC-V tùy chỉnh. Tài liệu của XCENA cho biết họ tích hợp "hàng nghìn lõi RISC-V tốc độ 1.4GHz" trực tiếp vào hệ thống con của bộ nhớ . Các lõi này có thể thực thi các thao tác giống như cơ sở dữ liệu (thông qua thư viện phần mềm XFLARE) ngay tại chỗ, xử lý dữ liệu mà không cần chuyển đến CPU chủ .

MX1 được mô tả là sản phẩm bộ nhớ tính toán đầu tiên trên thế giới hỗ trợ cả chuẩn kết nối tốc độ cao PCIe 6.0 và giao thức CXL 3.2 . CXL, viết tắt của Compute Express Link, cung cấp một đường truyền tốc độ cao, độ trễ thấp giữa bộ xử lý và bộ nhớ, là xương sống lý tưởng cho một thiết bị được thiết kế để hoạt động trong tầng bộ nhớ .

Cách tiếp cận kỹ thuật của công ty sử dụng một đường mở rộng riêng biệt qua SSD trên PCIe 6.0, tạo ra tính năng được gọi là "Bộ nhớ Vô hạn" (Infinite Memory). Tính năng này về mặt lý thuyết có thể mở rộng dung lượng bộ nhớ khả dụng của máy chủ lên đến quy mô petabyte, cho phép các ứng dụng quản lý tập dữ liệu lớn hơn nhiều với độ trễ thấp hơn so với truy cập lưu trữ truyền thống .

Thông số kỹ thuật và lộ trình

Lộ trình của XCENA cho thấy một kế hoạch lặp sản phẩm nhanh chóng:

• MX1: Thế hệ đầu tiên, với các mẫu thử nghiệm đã được giao cho các đối tác chọn lọc từ tháng 10/2025 và phiên bản sẵn sàng sản xuất dự kiến vào năm 2026 .
• MX1P: Phiên bản nâng cao dự kiến năm 2025 .
• MX1S: Chip thế hệ tiếp theo với hai liên kết PCIe Gen6 x8, các tính năng bổ sung và hỗ trợ CXL 3.2, dự kiến vào năm 2026 .

Các thẻ hỗ trợ DIMM DDR5 lên đến 256GB cho tổng dung lượng 1TB và tích hợp bộ điều khiển bộ nhớ DDR5-8400 . Tại hội nghị FMS 2025 (Future of Memory and Storage), MX1 đã giành giải thưởng cho công nghệ bộ nhớ tính toán sáng tạo nhất .

Một cuộc đua khác biệt

Điều quan trọng là phải hiểu những gì XCENA không làm. Công ty không thiết kế chip để huấn luyện các mô hình nền tảng khổng lồ nhanh hơn H100 hay B200 của Nvidia. MX1 được định vị là một bộ đồng xử lý (co-processor) cho các hoạt động sử dụng nhiều dữ liệu, làm việc song song với CPU và GPU hiện có thay vì thay thế chúng .

Đối với các tác vụ suy luận AI, nơi các mô hình liên tục phải quét các vùng bộ nhớ lớn, hoặc các khối lượng công việc nặng về cơ sở dữ liệu như phân tích thời gian thực và tìm kiếm vector, chiến lược của XCENA là giảm tải cho bộ xử lý chính bằng cách đảm nhận phần việc "nặng về bộ nhớ" ngay tại nguồn. Mục tiêu là một trung tâm dữ liệu nơi không phải mọi mảnh dữ liệu đều phải di chuyển qua những cỗ máy tính toán đắt đỏ và ngốn điện nhất .

Câu hỏi cho 135 triệu USD: Liệu nó có hoạt động trong thực tế?

Mức định giá 570 triệu USD cho vòng Series B cho thấy niềm tin mạnh mẽ của nhà đầu tư vào vai trò của điện toán lấy bộ nhớ làm trung tâm trong hạ tầng AI . MX1 hiện đang được khám phá cùng các đối tác chọn lọc để xác thực hiệu suất và hiệu quả ở cấp độ hệ thống trong thế giới thực .

Tuy nhiên, câu chuyện kiểm chứng vẫn đang được viết tiếp. Giải thưởng FMS và các thông số kỹ thuật ấn tượng là những tín hiệu đầy hứa hẹn, nhưng việc triển khai sản xuất và các bài kiểm tra độc lập mới là phép thử thực sự cho một công nghệ đề xuất việc tái kiến trúc một phần cơ bản của hệ thống máy chủ. Ván cược của XCENA là ngành công nghiệp AI đã sẵn sàng để ngừng di chuyển dữ liệu và bắt đầu xử lý nó ngay tại nơi nó cư trú.