Việt Nam cân nhắc trở lại thị trường trái phiếu USD sau hơn một thập kỷ

Bộ Tài chính đang thảo luận với các ngân hàng đầu tư về khả năng đưa Việt Nam trở lại thị trường trái phiếu chính phủ quốc tế bằng USD, sau hơn một thập kỷ không phát hành. Phương án được xem xét là trái phiếu USD kỳ hạn 10 năm, quy mô khoảng 500 triệu đến 1 tỷ USD. Một ngân hàng đề xuất mức 1 tỷ USD, trong khi một tổ chức khác gợi ý lãi suất danh nghĩa khoảng 7%. Hiện chưa có quyết định phát hành cuối cùng. 2

Những điều khoản nào đang được đề xuất?

Các điều khoản được nêu mới ở mức sơ bộ, chưa phải thông tin chào bán chính thức:

• Đồng tiền phát hành: USD
• Kỳ hạn: 10 năm
• Quy mô dự kiến: 500 triệu–1 tỷ USD
• Lãi suất danh nghĩa tham khảo: khoảng 7%/năm
• Tình trạng: Bộ Tài chính vẫn đang trao đổi với các ngân hàng đầu tư và chưa cam kết phát hành. 2

Đề xuất từ ngân hàng không đồng nghĩa đó sẽ là mức lãi suất cuối cùng. Chính phủ có thể thương lượng điều khoản khác hoặc quyết định không thực hiện giao dịch nếu chi phí vốn không phù hợp.

Vì sao Việt Nam tính vay vốn ở thị trường nước ngoài?

Nguồn tiền thu được, nếu phát hành, dự kiến dùng cho đầu tư hạ tầng và các dự án khác. Việt Nam đang theo đuổi mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân ít nhất 10% mỗi năm đến năm 2030, đòi hỏi nguồn vốn đầu tư dài hạn rất lớn. 2

Một đợt phát hành trái phiếu chính phủ bằng USD cũng có thể giúp đa dạng hóa nguồn huy động. Các ngân hàng trong nước lâu nay là kênh tín dụng chủ yếu cho đầu tư nội địa; vì vậy, huy động vốn từ bên ngoài có thể phần nào giảm áp lực lên hệ thống này. Reuters cho biết tăng trưởng tín dụng đã vượt tăng trưởng tiền gửi ít nhất từ năm 2021, khiến các ngân hàng xuất hiện khoảng chênh về nguồn vốn và làm nổi bật nhu cầu tìm thêm kênh tài trợ. 2

Trong năm được đề cập, Việt Nam đã phát hành hơn 9 tỷ USD trái phiếu chính phủ trên thị trường trong nước. Điều này cho thấy phương án vay quốc tế không đơn thuần để thay thế vốn trong nước, mà nhằm bổ sung thêm một kênh vốn cho chương trình đầu tư lớn. 2

Điểm nghẽn lớn nhất: chi phí vay bằng USD

Đánh đổi quan trọng nhất nằm ở mức lãi suất. Lãi suất danh nghĩa gần 7% được đề xuất cao hơn đáng kể so với mức bình quân của trái phiếu chính phủ 10 năm phát hành trong nước, vốn đã tăng lên 4,2% từ 3,1% một năm trước. 2

Giới chức đang cân nhắc chi phí này trong bối cảnh lợi suất toàn cầu đi lên do giá dầu cao và lạm phát. Những điều kiện đó có thể khiến khoản vay USD đắt hơn, dẫn đến khả năng lùi thời điểm phát hành hoặc không triển khai nếu mức định giá thị trường không thuận lợi. 2

Nói cách khác, Việt Nam sẽ phải cân đối giữa lợi ích dài hạn của việc mở rộng nguồn vốn với chi phí lãi vay cao hơn và rủi ro tỷ giá đi kèm khoản nợ bằng USD.

So với các lần phát hành quốc tế trước đây

Nếu hoàn tất, đây sẽ là đợt phát hành trái phiếu chính phủ bằng USD ra nước ngoài đầu tiên của Việt Nam kể từ năm 2014. Khi đó, Việt Nam bán 1 tỷ USD trái phiếu kỳ hạn 10 năm với lãi suất danh nghĩa 4,8%/năm. 216

Mức lãi suất gần 7% đang được đề xuất cho thấy điều kiện lãi suất quốc tế hiện nay có thể kém thuận lợi hơn đáng kể so với năm 2014. Việt Nam cũng từng phát hành trái phiếu quốc tế vào các năm 2010 và 2005; riêng đợt năm 2005 có quy mô 750 triệu USD, kỳ hạn 10 năm và lãi suất 6,875%/năm. 212

Các giao dịch không thể so sánh hoàn toàn vì bối cảnh thị trường, mục tiêu quản lý nợ và nhu cầu nhà đầu tư ở mỗi thời điểm đều khác nhau. Tuy vậy, chúng cho thấy kênh huy động quốc tế này vốn chỉ được Việt Nam sử dụng có chọn lọc.

Dấu hiệu mở hơn với nguồn vốn nước ngoài

Việt Nam lâu nay tương đối thận trọng với vay nước ngoài và tự do hóa tài chính. Reuters cho biết cách tiếp cận này đã có phần mềm dẻo hơn dưới thời Tổng Bí thư Tô Lâm, trong bối cảnh Chính phủ muốn thúc đẩy tăng trưởng nhanh hơn giữa những bất định của thương mại toàn cầu. 2

Khả năng phát hành trái phiếu chính phủ USD diễn ra cùng một số dấu hiệu cho thấy nguồn vốn nước ngoài đang được xem xét tích cực hơn:

• Ngân hàng Nhà nước nâng trần vay nước ngoài hằng năm của khu vực tư nhân lên 6,1 tỷ USD trong năm 2026, từ 5,5 tỷ USD năm 2025, đồng thời cân nhắc tăng thêm. 2
• VPBank ký khoản vay nước ngoài trị giá 1,44 tỷ USD vào tháng 6. 2
• Vingroup phát hành trái phiếu niêm yết tại Vienna trị giá 350 triệu USD, kỳ hạn 5 năm, lãi suất 5,75% vào tháng 4; đồng thời dự kiến có một đợt chào bán trái phiếu riêng tại Hàn Quốc tương đương 338 triệu USD, kỳ hạn 3 năm, lãi suất 8%. 2
• Chính phủ đã đồng ý tiếp nhận các khoản vay phát triển từ Nhật Bản và Đức, sau khi trước đó chưa sử dụng hết hàng tỷ USD vốn tài trợ phát triển sẵn có. 2

Các động thái này không đồng nghĩa trái phiếu chính phủ USD chắc chắn sẽ được phát hành. Nhưng chúng cho thấy môi trường chính sách đang cởi mở hơn với việc khai thác các nguồn vốn bên ngoài.

Điều cần theo dõi tiếp theo

Tín hiệu quan trọng nhất là liệu Bộ Tài chính có đánh giá rằng vay trên thị trường quốc tế đủ hấp dẫn về chi phí để triển khai hay không. Thị trường sẽ chờ thông tin xác nhận về quy mô, kỳ hạn, lãi suất, mục đích sử dụng vốn và diễn biến lợi suất toàn cầu cũng như điều kiện huy động vốn trong nước.

Ở thời điểm hiện tại, đây nên được hiểu là một phương án đa dạng hóa nguồn vốn, chưa phải giao dịch đã hoàn tất. Việt Nam nhìn thấy giá trị của việc mở rộng dư địa tài chính cho hạ tầng và mục tiêu tăng trưởng, nhưng mức lãi suất gợi ý gần 7% cũng lý giải vì sao quyết định cuối cùng vẫn để ngỏ. 2