Việt Nam cần 700 tỷ USD cho Net-Zero: VIFC được kỳ vọng mở khóa dòng vốn xanh

Đây không chỉ là những con số kỳ vọng. Chi phí của việc không hành động cũng rất lớn. Báo cáo CCDR của Ngân hàng Thế giới ước tính tác động của biến đổi khí hậu có thể tiêu tốn của Việt Nam 12–14,5% GDP mỗi năm vào năm 2050 nếu không có các biện pháp thích ứng và giảm thiểu phù hợp .

Năm rào cản chính cản trở dòng vốn xanh

Mặc dù có những cam kết ở cấp cao, nhưng dòng vốn vẫn chưa chảy với tốc độ cần thiết. Một nghiên cứu học thuật năm 2025 về các công cụ nợ xanh tại Việt Nam chỉ ra rằng tín dụng xanh chỉ chiếm 4–5% tổng dư nợ cho vay và trái phiếu xanh chỉ chiếm 1,5% thị trường trái phiếu trong nước . Điều này cho thấy những hạn chế nghiêm trọng trong việc tiếp cận vốn. Các rào cản chính bao gồm:

1. Chi phí tài chính cao hơn ở nền kinh tế mới nổi
Thị trường trái phiếu Việt Nam còn kém phát triển, lợi suất tương đối thấp, khiến trái phiếu xanh kém hấp dẫn với nhà đầu tư. Chi phí phát hành và thẩm định cao là một trở ngại lớn đối với các tổ chức phát hành tiềm năng, càng làm hạn chế nguồn cung .

2. Khoảng trống về minh bạch và hạn chế về quy định
Đây luôn được xác định là rào cản ghê gớm nhất. Khung pháp lý còn yếu, các hướng dẫn phát hành trái phiếu xanh chưa rõ ràng, và sự phối hợp với các chuẩn mực quốc tế (như Nguyên tắc Trái phiếu Xanh ICMA) còn hạn chế . Quan hệ Đối tác Chuyển đổi Năng lượng (ETP) cũng lưu ý rằng khung pháp lý cho tài chính xanh của Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu .

3. Sự thiếu nhất quán trong đo lường và báo cáo
Việt Nam chính thức thông qua Danh mục phân loại xanh quốc gia vào năm 2025 . Tuy nhiên, các cơ chế công bố thông tin và báo cáo vẫn còn sơ khai. EY chỉ ra rằng dữ liệu ESG phân tán và thiếu sự xác minh độc lập gây khó khăn đáng kể cho các nhà đầu tư quốc tế trong việc đánh giá rủi ro . Một phân tích cho thấy 63% trái phiếu doanh nghiệp không được bên thứ ba xác minh, tạo ra nguy cơ 'tẩy xanh' (greenwashing) .

4. Rủi ro tỷ giá hối đoái
Sự biến động của tiền tệ (rủi ro FX) khiến các nhà đầu tư quốc tế e ngại khi đưa ra các cam kết dài hạn cho các dự án xanh tại Việt Nam. Đây là thách thức chung của nhiều nền kinh tế mới nổi .

5. Những thách thức đặc thù của trái phiếu xanh
Ngoài các vấn đề mang tính hệ thống, thị trường trái phiếu xanh còn gặp những khó khăn riêng: thiếu các trung gian như tổ chức xếp hạng tín nhiệm và đơn vị xác minh độc lập, thiếu các ưu đãi hoặc lợi ích thuế, nhận thức của nhà đầu tư còn hạn chế, và quy mô phát hành còn nhỏ lẻ .

Các đề xuất tại Hội nghị Tài chính Xanh Việt Nam 2026

Để giải quyết những rào cản này, Hội nghị Tài chính Xanh Việt Nam 2026 đã được tổ chức vào ngày 6 tháng 8 năm 2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh với chủ đề "Nơi dòng vốn xanh kết nối cơ hội đầu tư". Hội nghị do Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP.HCM (VIFC-HCMC), Ngân hàng Nam Á (Nam A Bank), FiinGroup và Viện Tăng trưởng Xanh Toàn cầu (GGGI) phối hợp tổ chức . Các đề xuất và thông báo chính bao gồm:

• Một Sàn giao dịch tập trung: VIFC sẽ thành lập một sở giao dịch chuyên biệt theo Nghị định số 330 để niêm yết và giao dịch hàng hóa và các công cụ phái sinh, bao gồm trái phiếu xanh và tín chỉ carbon . Nền tảng này nhằm giải quyết vấn đề thanh khoản của thị trường vốn đang bị phân mảnh hiện nay .
• VIFC trở thành Trung tâm Vốn Xanh: PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Ban Điều hành VIFC-HCMC, cho biết trung tâm đặt mục tiêu trở thành một trung tâm chuyển đổi vốn xanh. Sứ mệnh của nó là chuẩn hóa các dự án xanh, giảm thiểu rủi ro và nâng cao năng lực huy động vốn, hoạt động như một kênh dẫn vốn an toàn, minh bạch cho dòng vốn quốc tế .
• Chiến lược Huy động 700 Tỷ USD: Hội nghị tập trung vào việc làm thế nào cơ sở hạ tầng mới và khuôn khổ chính sách này có thể giải phóng nguồn vốn ước tính 700 tỷ USD cần thiết cho quá trình chuyển đổi Net-Zero .

Thỏa thuận tín dụng xanh giữa Nam A Bank và các định chế Thụy Sĩ

Một cột mốc quan trọng tại hội nghị là việc ký kết các thỏa thuận tín dụng xanh. Nam A Bank đã ký kết:

• Một thỏa thuận đối tác chiến lược và tín dụng xanh quốc tế với SIFEM AG (Quỹ Đầu tư Thụy Sĩ cho các Thị trường Mới nổi), một định chế tài chính phát triển do Chính phủ Thụy Sĩ sở hữu 100% .
• Đồng thời, ngân hàng cũng huy động thêm vốn từ các quỹ do responsAbility Investments AG (Thụy Sĩ) quản lý .

Tổng giá trị tín dụng xanh mới là 20 triệu USD. Nguồn vốn này sẽ được sử dụng để tài trợ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME), doanh nghiệp do phụ nữ làm chủ và các dự án chuyển đổi xanh . Với thỏa thuận này, tổng vốn quốc tế mà Nam A Bank huy động được từ đầu năm 2026 đã đạt gần 350 triệu USD .

Thương vụ này cho thấy tiềm năng của các dòng vốn xanh có mục tiêu khi có một khuôn khổ thể chế rõ ràng, đồng thời cũng nhấn mạnh sự phụ thuộc hiện tại vào nguồn tài chính phát triển quốc tế để xúc tác cho đầu tư tư nhân.