Thổ Nhĩ Kỳ đề xuất lệnh ngừng bắn trên Biển Đen: Ankara kêu gọi Nga và Ukraine ngừng tấn công tàu thương mại

Tại sao Thổ Nhĩ Kỳ hành động ngay bây giờ?

Động thái ngoại giao này diễn ra sau một loạt các cuộc tấn công leo thang mạnh mẽ trên Biển Đen. Ông Fidan lưu ý rằng trong khi các cuộc tấn công ban đầu nhắm vào các cảng và tàu chiến, thì nay chúng đã mở rộng sang "tất cả các tàu thương mại" một cách bừa bãi . Các vụ việc gần đây đã đánh trúng tàu dân sự, bao gồm cả tàu thuộc sở hữu của Thổ Nhĩ Kỳ, gây báo động ở Ankara về sự an toàn của hàng hải quốc tế và nguy cơ chiến tranh lan rộng hơn ra Biển Đen .

Chính Thổ Nhĩ Kỳ đã phản ứng bằng cách hạn chế tàu thuyền qua lại eo biển Bosphorus và Dardanelles đối với một số loại tàu nhất định . Ông Fidan mô tả tình hình một cách thẳng thắn: "Cuộc xung đột đã lan rộng ra toàn bộ Biển Đen" .

Vai trò hòa giải rộng lớn hơn của Thổ Nhĩ Kỳ kể từ năm 2022

Đây không phải là nỗ lực ngoại giao đầu tiên của Thổ Nhĩ Kỳ trên Biển Đen. Kể từ năm 2022, Ankara đã định vị mình là thành viên NATO chủ chốt duy trì đối thoại với cả hai bên:

• 2022 — Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen: Thổ Nhĩ Kỳ và Liên Hợp Quốc đã làm trung gian cho thỏa thuận cho phép 33 triệu tấn ngũ cốc Ukraine đến được thị trường thế giới . Moscow đã rút khỏi thỏa thuận này vào tháng 7 năm 2023.
• Đàm phán hòa bình Istanbul: Các cuộc đàm phán đầu năm 2022 tại Istanbul đã tiến gần đến một khuôn khổ hơn bất kỳ vòng đàm phán nào sau đó. Thổ Nhĩ Kỳ đã nhiều lần kêu gọi quay trở lại "khuôn khổ Istanbul" này .
• Ngoại giao con thoi liên tục: Ông Fidan đã đến thăm Kyiv vào giữa tháng 7 năm 2026, gặp Tổng thống Zelenskyy và Ngoại trưởng Sybiha. Ông cũng đã lên kế hoạch đến thăm Moscow để trình bày các đề xuất của Thổ Nhĩ Kỳ .

Đề xuất ngừng bắn hiện tại là một phiên bản hẹp hơn, tập trung vào hàng hải, trong tham vọng rộng lớn hơn của Thổ Nhĩ Kỳ nhằm khôi phục một tiến trình đàm phán toàn diện . Ông Fidan trước đó đã đề xuất một thỏa thuận giới hạn bao gồm cả an ninh hàng hải và cơ sở hạ tầng năng lượng, cho thấy rằng nếu một lệnh ngừng bắn toàn diện là không khả thi, thì các thỏa thuận hạn chế hơn vẫn có thể giảm thiểu thiệt hại .

Phản ứng của các bên liên quan

Ukraine: Theo ông Fidan, Ukraine đã đưa ra một đề xuất tương tự trước khi Thổ Nhĩ Kỳ lên tiếng . Tổng thống Zelenskyy đã công khai ca ngợi các nỗ lực hòa giải của Thổ Nhĩ Kỳ và cảm ơn Ankara vì công tác ngoại giao của họ. Trong chuyến thăm Kyiv của ông Fidan vào tháng 7 năm 2026, ông Zelenskyy đã trao tặng ông Huân chương Công trạng, Hạng Nhì .

Nga: Ông Fidan cho biết Ankara đã chính thức chuyển đề xuất tới Moscow . Tính đến ngày 10 tháng 8 năm 2026, chưa có thông tin chính thức nào về việc Nga chấp nhận hay từ chối. Ông Fidan đã lên kế hoạch tới Moscow để thảo luận trực tiếp về đề xuất này với các quan chức Nga .

Điều gì tiếp theo?

Đề xuất ngừng bắn là một bài kiểm tra xem liệu có thể đạt được bất kỳ thỏa thuận hạn chế nào trong khi một lệnh ngừng bắn toàn diện vẫn còn xa vời hay không. Ông Fidan đã trình bày đề xuất với cả hai bên, và vài tuần ngoại giao tới đây — đặc biệt là chuyến thăm Moscow đã được lên kế hoạch — sẽ quyết định liệu đề xuất này có nhận được sự ủng hộ hay sẽ trở thành một trong những sáng kiến trước đó đã bị đình trệ. Thổ Nhĩ Kỳ tiếp tục thúc đẩy việc khôi phục khuôn khổ Istanbul, nhưng hiện tại, trọng tâm trước mắt là ngăn chặn các cuộc tấn công vào tàu thương mại đang đe dọa tính mạng dân thường và các tuyến đường vận chuyển quốc tế .