MIGA dự kiến tăng gấp đôi bảo lãnh đầu tư tại châu Phi lên 6,4 tỷ USD mỗi năm vào năm 2030

Châu Phi đang đối mặt với khoảng cách đầu tư rất lớn trong các lĩnh vực then chốt như hạ tầng, năng lượng, hệ thống lương thực và kết nối số. Để thu hẹp khoảng cách này, Nhóm Ngân hàng Thế giới (World Bank Group) đang mở rộng mạnh một công cụ tài chính quan trọng: bảo lãnh đầu tư.

Thông qua Cơ quan Bảo lãnh Đầu tư Đa phương (MIGA), tổ chức này đặt mục tiêu tăng hơn gấp đôi giá trị bảo lãnh cấp cho các dự án tại châu Phi lên 6,4 tỷ USD mỗi năm vào năm 2030. Theo ước tính của Ngân hàng Thế giới, động thái này có thể huy động khoảng 23 tỷ USD vốn tư nhân và cải thiện cuộc sống của khoảng 190 triệu người trong những năm tới.

Bảo lãnh đầu tư của MIGA hoạt động như thế nào

MIGA cung cấp các bảo lãnh chống lại rủi ro phi thương mại cho nhà đầu tư và tổ chức cho vay, ví dụ như bất ổn chính trị, vi phạm hợp đồng hoặc hạn chế chuyển tiền ra nước ngoài. Khi những rủi ro này được một tổ chức uy tín như Ngân hàng Thế giới đứng ra bảo lãnh, các dự án tại thị trường đang phát triển trở nên dễ huy động vốn hơn và chi phí tài chính cũng thấp hơn.

Nhờ cơ chế này, những dự án mà nhà đầu tư trước đây cho là quá rủi ro — chẳng hạn trong năng lượng, hạ tầng hoặc nông nghiệp — có thể tiếp cận nguồn vốn tư nhân lớn hơn.

Chiến lược mới của Ngân hàng Thế giới tại châu Phi vì thế không chỉ dựa vào các khoản vay phát triển truyền thống, mà còn tập trung kích hoạt dòng vốn tư nhân song song với nguồn vốn công.

Quy mô tác động dự kiến

Theo Ngân hàng Thế giới, việc mở rộng bảo lãnh có thể tạo ra nhiều tác động phát triển đáng kể trên toàn châu lục. Dự kiến bao gồm:

• 43 triệu người có thêm khả năng tiếp cận điện
• 50 triệu người và doanh nghiệp tiếp cận dịch vụ tài chính tốt hơn
• 5 triệu người được cải thiện an ninh lương thực và dinh dưỡng
• 51 triệu người sử dụng các dịch vụ số
• 37 triệu người có kết nối băng thông rộng
• 3 triệu người tiếp cận các dịch vụ giao thông bền vững

Những con số này phản ánh mục tiêu của chương trình: sử dụng bảo lãnh để thúc đẩy các dự án quy mô lớn, tác động trực tiếp tới đời sống kinh tế và xã hội.

Các lĩnh vực ưu tiên thu hút đầu tư

Các khoản bảo lãnh mới sẽ tập trung vào những ngành có khả năng tạo nhiều việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, bao gồm:

• Nông nghiệp và chuỗi cung ứng thực phẩm
• Năng lượng và hạ tầng điện
• Y tế
• Dịch vụ tài chính và tài trợ thương mại
• Hạ tầng số và băng thông rộng
• Giao thông và hạ tầng cơ bản

Hai sáng kiến lớn dự kiến hưởng lợi từ chương trình này là:

• AgriConnect: sáng kiến nhằm tăng năng suất nông nghiệp quy mô nhỏ, củng cố chuỗi cung ứng nông sản và cải thiện an ninh lương thực.
• Mission 300: chương trình hợp tác giữa Ngân hàng Thế giới và Ngân hàng Phát triển châu Phi, đặt mục tiêu kết nối điện cho 300 triệu người ở châu Phi trước năm 2030.

Vai trò của World Bank Group Guarantee Platform

Một phần quan trọng của chiến lược là World Bank Group Guarantee Platform, được ra mắt năm 2024 và đặt tại MIGA.

Nền tảng này tập hợp các sản phẩm và chuyên gia bảo lãnh từ ba tổ chức trong Nhóm Ngân hàng Thế giới:

• Ngân hàng Thế giới (World Bank)
• Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC)
• Cơ quan Bảo lãnh Đầu tư Đa phương (MIGA)

Việc hợp nhất này giúp tạo ra một “một cửa” cho các giải pháp bảo lãnh, với mục tiêu:

• đơn giản hóa việc tiếp cận các công cụ bảo lãnh
• giảm trùng lặp giữa các tổ chức
• mở rộng danh mục công cụ giảm rủi ro
• tăng tốc phê duyệt dự án

Về dài hạn, nền tảng đặt mục tiêu nâng tổng giá trị bảo lãnh hàng năm của toàn Nhóm Ngân hàng Thế giới lên khoảng 20 tỷ USD vào năm 2030.

Vì sao bảo lãnh quan trọng đối với khoảng cách đầu tư của châu Phi

Nền kinh tế châu Phi đang tăng trưởng nhanh nhưng đầu tư vẫn thấp hơn nhiều so với nhu cầu phát triển. Một trong những rào cản lớn nhất là rủi ro mà các nhà đầu tư quốc tế cảm nhận khi tham gia vào thị trường mới nổi.

Các bảo lãnh giúp giải quyết vấn đề này bằng cách chia sẻ hoặc hấp thụ một phần rủi ro chính trị và pháp lý. Khi một dự án được bảo lãnh bởi một tổ chức có xếp hạng tín nhiệm cao như Ngân hàng Thế giới, các ngân hàng và nhà đầu tư thường sẵn sàng cung cấp vốn hơn.

Áp lực đầu tư cũng ngày càng lớn: dân số trong độ tuổi lao động của châu Phi dự kiến tăng thêm khoảng 740 triệu người trong ba thập kỷ tới, với khoảng 12 triệu thanh niên gia nhập thị trường lao động mỗi năm. Điều này đòi hỏi nguồn vốn khổng lồ cho hạ tầng, năng lượng, dịch vụ số và các ngành tạo việc làm.

Tổng kết

Kế hoạch tăng bảo lãnh đầu tư của MIGA lên 6,4 tỷ USD mỗi năm tại châu Phi vào năm 2030 là một bước đi lớn nhằm huy động vốn tư nhân cho phát triển. Bằng cách giảm rủi ro cho nhà đầu tư và tận dụng nền tảng bảo lãnh chung của Nhóm Ngân hàng Thế giới, sáng kiến này kỳ vọng kích hoạt khoảng 23 tỷ USD vốn tư nhân, hỗ trợ các ngành kinh tế trọng điểm và cải thiện dịch vụ thiết yếu cho khoảng 190 triệu người trên khắp châu lục.

Nếu thành công, mô hình này có thể trở thành ví dụ cho cách các công cụ chia sẻ rủi ro — thay vì chỉ dựa vào cho vay phát triển truyền thống — giúp tài trợ cho tăng trưởng và hạ tầng tại các nền kinh tế đang phát triển.