Chuyến đi của Idemitsu Maru và tín hiệu mới từ khủng hoảng eo biển Hormuz

Vì vậy, chỉ một chuyến tàu thành công cũng có thể trở thành tín hiệu cho thấy tuyến vận tải quan trọng này – nơi vận chuyển một phần lớn dầu mỏ đường biển của thế giới – có khả năng hoạt động trở lại.

Nhật Bản đã đảm bảo hành trình này như thế nào

Chuyến đi của Idemitsu Maru không phải là một hành trình thương mại bình thường. Các báo cáo cho biết chính phủ Nhật Bản đã tham gia hỗ trợ ngoại giao để đảm bảo tàu được phép đi qua.

Theo thông tin thị trường được Argus Media dẫn lại, Tokyo đã đạt được thỏa thuận cho phép tàu đi qua sau các cuộc trao đổi với Tehran.

Một số báo cáo khác cũng cho biết phía Iran đã cấp phép cho tàu trước khi nó khởi hành.

Điều này cho thấy một điểm quan trọng: eo biển Hormuz hiện không hoạt động hoàn toàn theo cơ chế tự do hàng hải như bình thường. Thay vào đó, một số tàu có thể phải có sự cho phép hoặc điều phối chính trị để đi qua an toàn.

Nói cách khác, chuyến đi của Idemitsu Maru giống một ngoại lệ được đàm phán hơn là dấu hiệu cho thấy giao thông hàng hải đã trở lại bình thường.

Tín hiệu về việc eo biển có thể mở lại

Việc Idemitsu Maru vượt qua eo biển mang lại hy vọng rằng tuyến đường này có thể dần mở lại, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc mọi thứ đã trở lại như trước.

Trong giai đoạn căng thẳng cao điểm, các tổ chức hàng hải cho biết khoảng 20.000 thủy thủ và khoảng 2.000 tàu đã bị mắc kẹt vì không thể đi qua eo biển một cách an toàn.

Lưu lượng tàu qua tuyến đường này giảm mạnh so với mức bình thường khoảng 100 tàu mỗi ngày, và trong nhiều giai đoạn chỉ có vài tàu dám thử vượt qua.

Trong bối cảnh đó, việc một tàu chở dầu đi qua thành công cho thấy khả năng giao thông hạn chế – đặc biệt là các tàu có sự cho phép chính trị – có thể bắt đầu khôi phục. Tuy nhiên, ngay cả khi việc đi lại được nới lỏng, việc giải tỏa lượng tàu đang chờ quanh Vịnh Ba Tư vẫn sẽ mất nhiều thời gian.

Ngoài ra, các yếu tố như phí bảo hiểm chiến tranh, rủi ro an ninh và sự không chắc chắn về quy định của Iran đối với tàu quá cảnh vẫn khiến nhiều công ty vận tải biển thận trọng.

Tác động tới nguồn cung dầu toàn cầu

Những gián đoạn tại eo biển Hormuz đã nhanh chóng tác động đến thị trường năng lượng toàn cầu.

Các cuộc không kích, hành động trả đũa và căng thẳng trong khu vực đã buộc một số cơ sở dầu khí phải tạm ngừng hoạt động, đồng thời làm gián đoạn các tuyến vận chuyển năng lượng qua Vịnh Ba Tư.

Vì Hormuz là một trong những hành lang vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới, bất kỳ sự gián đoạn nào tại đây đều có thể khiến nguồn cung toàn cầu thắt chặt. Khi dòng chảy dầu giảm, giá dầu thường tăng và thị trường trở nên biến động hơn.

Điều đáng chú ý là ngay cả các hạn chế một phần cũng có thể tác động lớn đến giá dầu, bởi thị trường năng lượng được định giá trên phạm vi toàn cầu. Một cú sốc nguồn cung ở Trung Đông sẽ ảnh hưởng tới giá dầu chuẩn trên toàn thế giới.

Vì sao giá xăng ở Mỹ cũng tăng

Dù Mỹ nhập khẩu dầu từ Trung Đông ít hơn nhiều so với các nước châu Á, người tiêu dùng Mỹ vẫn cảm nhận rõ tác động của khủng hoảng tại Hormuz.

Lý do là giá xăng chủ yếu phụ thuộc vào giá dầu thô toàn cầu. Khi căng thẳng địa chính trị đẩy giá dầu tăng, các nhà máy lọc dầu phải trả nhiều hơn cho nguyên liệu đầu vào, và giá bán lẻ xăng dầu thường tăng theo.

Theo Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), giá dầu thô cao hơn thường trực tiếp dẫn đến giá xăng và dầu diesel cao hơn, đặc biệt khi nguồn cung toàn cầu bị thắt chặt.

Các nhà phân tích đã liên hệ đợt tăng chi phí nhiên liệu gần đây với sự gián đoạn các tuyến vận chuyển dầu ở Trung Đông và sự không chắc chắn về việc tàu có thể đi qua eo biển Hormuz hay không.

Bức tranh lớn hơn

Chuyến đi của Idemitsu Maru không chỉ là việc vận chuyển một lô dầu. Nó cho thấy ngoại giao và điều phối chính trị có thể tạm thời mở lại các tuyến thương mại quan trọng ngay cả trong thời điểm xung đột.

Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng rộng lớn hơn vẫn chưa kết thúc. Nhiều tàu vẫn bị chậm trễ, các công ty bảo hiểm hàng hải còn dè dặt, và thị trường năng lượng vẫn phản ứng mạnh với rủi ro nguồn cung từ Trung Đông.

Hiện tại, chuyến tàu này được xem như một phép thử ban đầu cho việc liệu vận tải thương mại có thể dần quay trở lại Hormuz hay không – từng chuyến tàu được đàm phán một.