Bên trong cuộc khủng hoảng thu hồi sữa công thức toàn cầu

Ở người, cereulide có thể gây các triệu chứng như buồn nôn, nôn mửa, tiêu chảy và đau bụng. Với người trưởng thành, nhiều trường hợp chỉ ở mức nhẹ; nhưng khi xuất hiện trong sữa công thức cho trẻ sơ sinh, nguy cơ được đánh giá nghiêm trọng hơn vì trẻ nhỏ là nhóm đặc biệt nhạy cảm.

Chính vì vậy, nhiều nhà sản xuất đã thực hiện thu hồi phòng ngừa ngay cả khi lượng độc tố phát hiện được ở mức rất thấp.

Thành phần gây tranh cãi: dầu ARA

Các cuộc điều tra cho thấy rủi ro ô nhiễm có liên quan tới dầu ARA (arachidonic acid) – một loại axit béo thường được bổ sung vào sữa công thức cao cấp nhằm hỗ trợ sự phát triển của não và thị giác ở trẻ nhỏ.

Nguồn cung dầu ARA được liên hệ tới CABIO Biotech, một công ty công nghệ sinh học của Trung Quốc chuyên sản xuất nguyên liệu này cho nhiều nhà sản xuất sữa trên thế giới.

Vì cùng sử dụng một nguồn nguyên liệu, sự cố không chỉ ảnh hưởng tới một thương hiệu riêng lẻ mà lan rộng sang nhiều hãng lớn, phơi bày điểm yếu của chuỗi cung ứng ngành sữa công thức – nơi một nhà cung cấp nguyên liệu có thể tác động tới hàng loạt thương hiệu toàn cầu cùng lúc.

Dòng thời gian của cuộc khủng hoảng

Cuối tháng 11/2025 — Phát hiện dấu hiệu ô nhiễm

Trong một cuộc kiểm tra định kỳ tại nhà máy Nestlé ở Hà Lan, các kỹ sư phát hiện một lượng rất nhỏ cereulide trong mẫu sản phẩm sau khi dây chuyền được nâng cấp thiết bị. Công ty ngay lập tức dừng sản xuất và tiến hành kiểm tra sâu hơn.

Đầu tháng 12/2025 — Xác nhận kết quả

Các phân tích phòng thí nghiệm sau đó xác nhận có dấu vết độc tố trong một số lô sản phẩm, khiến Nestlé bắt đầu điều tra chuỗi cung ứng và áp dụng các biện pháp phòng ngừa.

Tháng 12/2025 — Thu hồi bắt đầu ở châu Âu

Những đợt thu hồi công khai đầu tiên xuất hiện tại châu Âu khi Nestlé rút các lô sữa công thức bị ảnh hưởng khỏi thị trường. Đây được xem là bước khởi đầu cho phản ứng toàn ngành.

Tháng 1/2026 — Thu hồi lan rộng

Ngày 5/1/2026, Cơ quan Tiêu chuẩn Thực phẩm Anh (Food Standards Agency) xác nhận Nestlé thu hồi nhiều lô SMA Infant Formula và Follow‑On Formula do nguy cơ có cereulide.

Không lâu sau, các hãng khác cũng tiến hành thu hồi. Danone và Lactalis rút các sản phẩm sữa liên quan đến cùng nguồn nguyên liệu, khiến sự cố chuyển từ một vấn đề riêng lẻ sang khủng hoảng toàn ngành.

Đầu năm 2026 — Hơn 60 quốc gia bị ảnh hưởng

Đến tháng 1/2026, các đợt thu hồi đã lan sang hơn 60 quốc gia ở châu Âu, châu Á, châu Mỹ và châu Phi. Các thương hiệu liên quan bao gồm SMA, NAN, BEBA và Alfamino cùng nhiều dòng sữa khác.

Cáo buộc “thu hồi âm thầm”

Một trong những điểm gây tranh cãi lớn nhất không phải là việc ô nhiễm xảy ra, mà là cách các công ty xử lý thông tin ban đầu.

Các cuộc điều tra báo chí công bố tháng 5/2026 bởi các đài truyền hình công cộng ở Pháp, Bỉ và Thụy Sĩ cho rằng Nestlé có thể đã chậm thông báo cho cơ quan chức năng châu Âu về việc phát hiện cereulide. Các báo cáo cũng đặt câu hỏi liệu các hãng đã minh bạch đầy đủ khi bắt đầu thu hồi sản phẩm hay chưa.

Các nhóm bảo vệ người tiêu dùng gọi tình huống này là khả năng xảy ra “silent recall” (thu hồi âm thầm) — tức là sản phẩm bị rút khỏi chuỗi phân phối hoặc dừng bán trước khi có thông báo rộng rãi.

Nestlé bác bỏ cáo buộc, khẳng định công ty phát hiện vấn đề đầu tiên, dừng sản xuất và tiến hành thu hồi ngay khi xác nhận sản phẩm không đạt tiêu chuẩn an toàn.

Khi khủng hoảng chuyển thành vụ pháp lý

Đầu năm 2026, vụ việc bước sang giai đoạn pháp lý.

Tháng 1/2026, tổ chức bảo vệ người tiêu dùng Foodwatch đã nộp đơn khiếu nại hình sự tại Paris thay mặt 8 gia đình có con bị bệnh sau khi sử dụng sữa nằm trong diện thu hồi. Đơn kiện cáo buộc các công ty đã chậm cảnh báo công chúng.

Ngay sau đó, Viện công tố Paris mở 5 cuộc điều tra liên quan đến các thương hiệu sữa do Nestlé, Danone, Lactalis, Babybio và La Marque en moins phân phối. Các nhà chức trách cho biết quy mô người tiêu dùng có thể bị ảnh hưởng là rất lớn nên cần điều tra chính thức.

Tính đến thời điểm được báo cáo, các cuộc điều tra vẫn đang diễn ra và chưa kết luận liệu có công ty nào vi phạm luật an toàn thực phẩm hay không.

Thiệt hại tài chính và uy tín

Chi phí trực tiếp của các đợt thu hồi là đáng kể nhưng vẫn trong khả năng kiểm soát đối với các tập đoàn lớn. Các nhà phân tích ước tính chi phí liên quan của Nestlé dưới 200 triệu franc Thụy Sĩ (CHF).

Tuy nhiên, rủi ro lớn hơn nằm ở uy tín thương hiệu. Sữa công thức cho trẻ sơ sinh là một trong những loại thực phẩm được kiểm soát nghiêm ngặt nhất, và niềm tin của phụ huynh đóng vai trò sống còn đối với ngành này.

Khủng hoảng cũng làm sống lại các cuộc tranh luận lâu nay về:

• mức độ kiểm soát an toàn trong ngành sữa công thức
• sự phụ thuộc vào một số ít nhà cung cấp nguyên liệu
• cách các công ty truyền thông và xử lý khủng hoảng

Những câu hỏi vẫn chưa có lời giải

Dù các sản phẩm đã được thu hồi rộng rãi, nhiều vấn đề vẫn đang được xem xét:

• Các công ty có thông báo cho cơ quan quản lý nhanh như quy định hay không
• Liệu có trường hợp bệnh hoặc tử vong nào có thể được chứng minh liên quan trực tiếp đến sản phẩm bị ô nhiễm
• Các cơ quan quản lý có cần đặt ra giới hạn cereulide chặt chẽ hơn trong sữa công thức trên toàn cầu hay không

Trong lúc các cuộc điều tra vẫn tiếp tục, vụ việc đã trở thành một trong những đợt thu hồi sữa công thức lớn nhất trong nhiều năm và là ví dụ rõ ràng cho thấy cách chuỗi cung ứng toàn cầu có thể khuếch đại rủi ro an toàn thực phẩm.