Bên trong canh bạc công nghệ 2,74 nghìn tỷ USD của BRICS và sức ép kinh tế thời chiến của Nga

IPO công nghệ của BRICS thực sự đang diễn ra ở đâu?

Trái ngược với bức tranh toàn cảnh, mặc dù BRICS chiếm gần 50% số vụ IPO công nghệ toàn cầu vào năm 2025, sự phân bổ lại không hề đồng đều .

Sự tập trung thật đáng kinh ngạc: khoảng 90% các đợt chào sàn công nghệ đó diễn ra ở Trung Quốc và Ấn Độ, theo các cuộc thảo luận tại SPIEF . Điều này có nghĩa là sự thống trị về số lượng IPO của khối về bản chất là một câu chuyện của Trung Quốc-Ấn Độ, trong khi Brazil, Nga, Nam Phi và các thành viên mới hơn từ châu Phi và Trung Đông chỉ đóng một vai trò nhỏ hơn nhiều .

Trong nửa đầu năm 2025, riêng khu vực Đại Trung Hoa đã chiếm khoảng một phần ba tổng giá trị IPO toàn cầu, một sự phục hồi ngoạn mục từ con số chỉ 12% một năm trước đó, trong khi Ấn Độ chiếm khoảng 20% số thương vụ IPO toàn cầu . Mô hình tập trung này nhất quán trên nhiều nguồn dữ liệu: một phân tích về các đợt IPO lịch sử của BRICS cho thấy phần lớn các công ty niêm yết là của Trung Quốc, khoảng một phần ba là của Ấn Độ, và Nga, Brazil và Nam Phi cộng lại chỉ chiếm chưa đầy 10% số mẫu .

Hàm ý thực tiễn rất quan trọng đối với các nhà đầu tư và hoạch định chính sách: câu chuyện về sức mạnh công nghệ trên thị trường đại chúng của BRICS phần lớn được thúc đẩy bởi hai gã khổng lồ châu Á, và những tuyên bố về sức mạnh vốn cổ phần công nghệ trên diện rộng của khối cần được nhìn nhận với sự phân bổ này trong tâm trí.

Nỗ lực của Nga trong việc xây dựng các đường ray tài chính thay thế

Các lệnh trừng phạt áp đặt sau cuộc xâm lược toàn diện vào Ukraine đã cắt đứt phần lớn quyền truy cập của Nga vào hệ thống nhắn tin SWIFT và thanh toán bù trừ bằng đồng đô la, buộc Moscow phải đẩy nhanh cơ sở hạ tầng thanh toán thay thế , .

Nga đã và đang tích cực quảng bá Hệ thống Truyền tải Thông điệp Tài chính (SPFS) của mình, tính đến đầu năm 2025 đã thu hút 159 đối tác nước ngoài từ 20 quốc gia, theo Thống đốc Ngân hàng Trung ương Elvira Nabiullina , . Các cuộc thảo luận đang được tiến hành về việc tích hợp các hệ thống nhắn tin tài chính quốc gia trên toàn BRICS, với Trung Quốc, Ấn Độ và các thành viên khác đang duy trì các giải pháp thay thế nội địa của riêng mình , .

Tầm nhìn rộng lớn hơn của BRICS bao gồm BRICS Pay – một hệ thống thanh toán xuyên biên giới phi tập trung, dựa trên blockchain, được thiết kế để qua mặt SWIFT và giảm sự phụ thuộc vào đồng đô la Mỹ , . Tổng thống Vladimir Putin đã xác nhận vào cuối năm 2024 rằng các quốc gia BRICS đang phát triển một "Nền tảng Thanh toán Đa phương BRICS Bridge" để kết nối các cơ sở hạ tầng tài chính quốc gia . Bộ trưởng Tài chính Anton Siluanov nhấn mạnh mục tiêu là một nền tảng chung dựa trên blockchain để trao đổi tài sản tài chính kỹ thuật số do ngân hàng trung ương phát hành, không phải là một đồng tiền chung ngay lập tức .

Song song đó, sáng kiến đồng rúp kỹ thuật số của Nga nhằm mục đích giảm hơn nữa sự phụ thuộc vào các kênh thanh toán phương Tây, mặc dù quá trình triển khai đã gặp phải sự chậm trễ liên tục. Ngân hàng Trung ương Nga ban đầu đặt mục tiêu "giới thiệu rộng rãi" vào tháng 7 năm 2025, nhưng việc áp dụng công khai đã bị hoãn lại đến tháng 9 năm 2026 do sự phản đối của các thương nhân và trở ngại hậu cần, với phạm vi bao phủ toàn bộ các tổ chức tín dụng hiện được lên kế hoạch vào năm 2027 .

Quỹ Carnegie nhận định rằng mặc dù về lý thuyết, CBDC có thể cung cấp cho Nga một giải pháp thay thế SWIFT, đồng rúp kỹ thuật số "còn một chặng đường dài trước khi đi vào lưu thông chính thống" . Trong ngắn hạn, chính sách tiền mã hóa của Nga cũng đang phát triển: ngân hàng trung ương đã xem xét mô hình cho phép các ngân hàng và nhà môi giới vận hành các sàn giao dịch tiền mã hóa theo một quy trình thông báo, mặc dù thanh toán tiền mã hóa trong nước sẽ vẫn bị cấm .

Thực tế kinh tế thời chiến

Bất chấp tất cả những viễn cảnh kỹ trị đầy tham vọng được thảo luận tại SPIEF, dữ liệu kinh tế trong nước của Nga lại kể một câu chuyện khác. "Cơn sốt đường" ban đầu từ chi tiêu quân sự thời chiến rõ ràng đã phai nhạt.

Tăng trưởng giảm tốc: Sau khi mở rộng khoảng 4% trong cả hai năm 2023 và 2024, tăng trưởng GDP của Nga đã chậm lại mạnh xuống còn khoảng 1% vào năm 2025, và IMF đã dự báo chỉ tăng trưởng 0,8% vào năm 2026 , , . Quỹ đạo này khiến Nga nằm dưới mức tăng trưởng trung bình được dự báo cho toàn bộ khối BRICS.

Lạm phát và thắt chặt tiền tệ: Ngân hàng Trung ương Nga đã và đang thực hiện điều được mô tả là "chính sách tiền tệ thắt chặt nhất thế giới", với lãi suất thực tế (đã điều chỉnh lạm phát) vượt quá 10% từ cuối năm 2024 đến năm 2025 . Lãi suất cơ bản của ngân hàng trung ương đạt đỉnh 21% trước khi một chu kỳ cắt giảm lãi suất bắt đầu vào giữa năm 2025, cuối cùng giảm xuống còn khoảng 16% , . Lạm phát đạt 9,5% vào năm 2024 trước khi hạ nhiệt xuống khoảng 5,6% vào năm 2025 – vẫn cao hơn đáng kể so với mục tiêu 4% .

Áp lực dầu mỏ và ngân sách: Trong năm 2025, doanh thu từ dầu khí đã giảm khoảng 24% xuống còn 111 tỷ USD, mức thấp nhất kể từ năm 2020 , . Thâm hụt ngân sách liên bang ước tính lên tới 5,6 nghìn tỷ rúp, tương đương khoảng 2,6% GDP, trong khi chi tiêu lại tăng vọt . Một số dự báo cho thấy thâm hụt có thể vượt 3,5% hoặc thậm chí 4,4% GDP vào năm 2026, buộc chính phủ phải tăng thuế VAT và tìm kiếm các nguồn thu thay thế , .

Tác động cộng dồn của trừng phạt: Phân tích của peaceRep nhấn mạnh rằng "các lệnh trừng phạt có tác động tiêu cực tích lũy và leo thang" đối với nền kinh tế Nga, và giá dầu toàn cầu giảm đang làm gia tăng áp lực tài khóa . Trong khi đó, "nghèo đói chiến thuật" – các biện pháp thắt lưng buộc bụng do các công ty Nga áp đặt – đã trở thành một dấu hiệu rõ ràng cho thấy sự căng thẳng của khu vực tư nhân khi IMF hạ thấp dự báo tăng trưởng của mình .

Bối cảnh địa chính trị rộng lớn hơn

Sự mở rộng của BRICS và nỗ lực tài chính thay thế nằm trong một sự tái cấu trúc toàn cầu. IMF hiện dự báo rằng các nền kinh tế BRICS và ASEAN cùng nhau sẽ tạo ra khoảng 56% tổng tăng trưởng GDP thực toàn cầu vào năm 2026, trong đó Trung Quốc đóng góp 26,6% và Ấn Độ đóng góp 17,0% . Khối BRICS đã vượt qua G7 về mặt GDP tính theo sức mua tương đương (PPP), nắm giữ hơn 35% sản lượng toàn cầu tính đến cuối năm 2024 .

Tuy nhiên, trong nội bộ khối, sự phân bổ về tăng trưởng, IPO và cơ sở hạ tầng tài chính vẫn vô cùng chênh lệch. Các cuộc thảo luận tại SPIEF 2026 đã làm nổi bật một khối đang trong quá trình chuyển đổi: đầy tham vọng về tương lai, ngày càng hội nhập về thương mại và các kênh thanh toán, nhưng vẫn bị định hình bởi sự bất đối xứng nội bộ sâu sắc giữa một bên là Trung Quốc và Ấn Độ, và bên kia là các nền kinh tế như Nga, đang chạy đua xây dựng các thể chế thay thế trong khi nền tảng trong nước của họ bị xói mòn dưới sức nặng của các lệnh trừng phạt và chi phí chiến tranh.