Kết quả bỏ phiếu cuối cùng: 65,21% ủng hộ. Nó đã không đạt ngưỡng, chỉ thiếu 1,46 điểm phần trăm . Mặc dù có đa số rõ ràng với 135 cử tri ủng hộ đề xuất, 61 người phản đối và 24 người bỏ phiếu trắng, hội nghị thượng đỉnh vẫn bị khai tử . Cardano Foundation xác nhận sẽ không tiến hành .

Một đề xuất trước đó, lớn hơn – 14.076.539 ADA (khoảng 3,66 triệu USD) cho cả hội nghị thượng đỉnh và tài trợ TOKEN2049 – cũng đã bị từ chối trước khi được tách ra thành các cuộc bỏ phiếu riêng biệt. Phần tài trợ TOKEN2049 cuối cùng đã được thông qua, nhưng kinh phí cho hội nghị thượng đỉnh riêng lẻ thì không .

Cuộc bỏ phiếu về hội nghị thượng đỉnh không phải là trường hợp cá biệt. Một đề xuất riêng nhằm tài trợ cho phòng thí nghiệm nghiên cứu của Input Output Global (IOG) với 32,9 triệu ADA đang vấp phải sự phản đối từ 81% số cổ phần đang hoạt động . Hoskinson gọi cuộc bỏ phiếu này là mang tính sống còn, cảnh báo nó có thể dẫn đến việc mất nhân tài nghiên cứu và đóng cửa các phòng thí nghiệm đang làm việc về mật mã hậu lượng tử, khả năng mở rộng và bằng chứng không tiết lộ . Cuộc bỏ phiếu đó kết thúc vào ngày 8 tháng 6, và tính đến cuối tháng 5, khoảng 87% DReps đã bỏ phiếu chống lại .

Các dự án đóng cửa: TapTools và JPG Store

Sự tê liệt của kho bạc không chỉ là lý thuyết – nó đã buộc các cơ sở hạ tầng quan trọng phải đóng cửa.

JPG Store, thị trường NFT hàng đầu của Cardano kể từ năm 2021, đã vĩnh viễn đóng cửa vào ngày 23 tháng 5 năm 2026, với lý do không bền vững về tài chính dài hạn. Việc đóng cửa diễn ra sau một giai đoạn hạn chế bắt đầu từ ngày 23 tháng 4 . Trong nhiều năm, JPG Store là điểm vào chính cho người dùng bán lẻ vào hệ sinh thái NFT của Cardano, và sự đóng cửa của nó để lại một khoảng trống lớn.

TapTools ngừng hoạt động chỉ vài tuần sau đó. Nền tảng phân tích này – phục vụ hơn một triệu người dùng và cung cấp cơ sở hạ tầng dữ liệu cho hàng trăm dự án – đã thông báo vào ngày 2 tháng 6 rằng họ sẽ ngừng hoạt động trong vòng hai tuần . Lý do là sự sụp đổ của đội ngũ lãnh đạo: năm giám đốc điều hành cấp cao đã rời đi chỉ trong năm 2026, bao gồm cả hai nhà đồng sáng lập, COO, CTO và CTO thay thế. Công ty cho biết họ không còn đủ năng lực lãnh đạo kỹ thuật để duy trì hoạt động ở quy mô lớn .

"Sau bốn năm xây dựng cho Cardano, hôm nay chúng tôi có một tin khó khăn để chia sẻ," công ty đăng tải. "Đây không phải là kết quả mà chúng tôi mong muốn... Hiện tại, chúng tôi không tin rằng mình có thể cam kết một cách có trách nhiệm với tương lai trong những hoàn cảnh hiện tại" .

Đây không phải là những dự án ngoại vi. TapTools là công cụ tham chiếu mặc định cho các nhà giao dịch ADA theo dõi giá token, số liệu DeFi, giá sàn NFT và thanh khoản DEX. JPG Store là thị trường NFT chính của hệ sinh thái. Cả hai đều biến mất trong vòng sáu tuần . Hoskinson đã công khai cảnh báo về một "làn sóng thất bại của các dự án và sự đóng cửa DeFi" sắp tới trên Cardano trong nửa cuối năm 2026 .

Giá ADA sụp đổ xuống dưới 0,20 USD

Khủng hoảng quản trị và đóng cửa dự án trùng hợp với sự sụt giảm giá nghiêm trọng. ADA đã giảm xuống dưới 0,20 USD vào ngày 4 tháng 6 năm 2026, lần đầu tiên trong hơn 5 năm . Đến ngày 5 tháng 6, nó giao dịch ở mức 0,1670 USD, mức thấp nhất kể từ cuối năm 2020 .

Token này đã giảm khoảng 70% so với cùng kỳ năm ngoái và hơn 93% so với mức cao nhất mọi thời đại là 3,09 USD vào tháng 9 năm 2021 . Một số nguồn tin báo cáo mức thấp nhất trong ngày là 0,15–0,16 USD . Mức 0,20 USD vừa là vùng hỗ trợ tâm lý vừa là vùng hỗ trợ kỹ thuật, và sự phá vỡ của nó đã thúc đẩy áp lực bán .

Sự sụt giảm giá tăng tốc sau khi Hoskinson thông báo ông sẽ rút lui khỏi mạng xã hội, với ADA giảm gần 10% chỉ trong vài giờ . Tâm lý thị trường nằm sâu trong vùng cực kỳ sợ hãi .

'Lựa chọn hạt nhân' của Hoskinson và Đánh giá quản trị

Để đáp lại việc TapTools đóng cửa, Hoskinson đã đưa ra thứ mà các nguồn tin gọi là "lựa chọn hạt nhân": ra mắt một blockchain Cardano mới thông qua cơ chế proof-of-burn . Ông coi đây là giải pháp cuối cùng nếu hệ thống quản trị hiện tại không thể hỗ trợ các nhà phát triển. "Tôi không có quyền kiểm soát việc quản trị Cardano, kho bạc hay các thay đổi giao thức sau khi các khóa Genesis bị đốt," Hoskinson đã tuyên bố .

Đồng thời, ông khởi động một cuộc đánh giá quản trị toàn diện trên 11.000 DAO, nhằm đề xuất các thay đổi hiến pháp và công nghệ mới cho chu kỳ quản trị năm 2027 . Ông cảnh báo rằng việc cắt giảm tài trợ cho hệ sinh thái sẽ gây ra "sự sụp đổ của hàng chục công ty," lưu ý rằng tiền từ kho bạc chảy đến nhiều công ty bên thứ ba ngoài IOG .

Hoskinson cũng đang có một cuộc tranh cãi công khai ngày càng leo thang với Cardano Foundation, Emurgo và cơ sở cử tri DRep. Hệ thống quản trị mà ông giúp tạo ra giờ đây công khai từ chối các đề xuất tài trợ từ chính người sáng lập của nó . Các đề xuất kỹ thuật cho năm 2026 đã bị cắt giảm xuống còn 46,8 triệu USD từ 97,5 triệu USD của năm trước .

Nghịch lý cốt lõi

Cuộc khủng hoảng làm lộ rõ một căng thẳng cơ bản trong thiết kế của Cardano. Hệ thống quản trị Voltaire được xây dựng để trao cho cộng đồng toàn quyền kiểm soát một kho bạc trị giá hàng trăm triệu đô la. Hiện tại, nó đang hoạt động chính xác như thiết kế – DReps đang thực thi quyền phủ quyết, từ chối các đề xuất mà họ cho là lãng phí hoặc không đủ tính cạnh tranh.

Nhưng kết quả thực tế là một kho bạc không thể giải ngân vốn trong khi các nhà xây dựng hệ sinh thái phá sản vì thiếu hỗ trợ. Một hội nghị thượng đỉnh mà 65% cử tri muốn đã bị hủy bỏ vì 66,67% là quy tắc. Các phòng thí nghiệm nghiên cứu cốt lõi phải đối mặt với việc đóng cửa vì DReps muốn các đề xuất RFB cạnh tranh mở thay vì tự động gia hạn ngân sách IOG .

Câu hỏi bây giờ là liệu mô hình quản trị của Cardano có thể phát triển trước khi phần còn lại của hệ sinh thái sụp đổ hay không. Hoskinson đã ám chỉ về các cải cách, nhưng ông không thể ép buộc chúng. "Cộng đồng phải lựa chọn," ông nói . Tính đến đầu tháng 6 năm 2026, sự lựa chọn đó đang trở nên cấp bách hơn từng ngày.

Kết quả bỏ phiếu cuối cùng: 65,21% ủng hộ. Nó đã không đạt ngưỡng, chỉ thiếu 1,46 điểm phần trăm . Mặc dù có đa số rõ ràng với 135 cử tri ủng hộ đề xuất, 61 người phản đối và 24 người bỏ phiếu trắng, hội nghị thượng đỉnh vẫn bị khai tử . Cardano Foundation xác nhận sẽ không tiến hành .

Một đề xuất trước đó, lớn hơn – 14.076.539 ADA (khoảng 3,66 triệu USD) cho cả hội nghị thượng đỉnh và tài trợ TOKEN2049 – cũng đã bị từ chối trước khi được tách ra thành các cuộc bỏ phiếu riêng biệt. Phần tài trợ TOKEN2049 cuối cùng đã được thông qua, nhưng kinh phí cho hội nghị thượng đỉnh riêng lẻ thì không .

Cuộc bỏ phiếu về hội nghị thượng đỉnh không phải là trường hợp cá biệt. Một đề xuất riêng nhằm tài trợ cho phòng thí nghiệm nghiên cứu của Input Output Global (IOG) với 32,9 triệu ADA đang vấp phải sự phản đối từ 81% số cổ phần đang hoạt động . Hoskinson gọi cuộc bỏ phiếu này là mang tính sống còn, cảnh báo nó có thể dẫn đến việc mất nhân tài nghiên cứu và đóng cửa các phòng thí nghiệm đang làm việc về mật mã hậu lượng tử, khả năng mở rộng và bằng chứng không tiết lộ . Cuộc bỏ phiếu đó kết thúc vào ngày 8 tháng 6, và tính đến cuối tháng 5, khoảng 87% DReps đã bỏ phiếu chống lại .

Các dự án đóng cửa: TapTools và JPG Store

Sự tê liệt của kho bạc không chỉ là lý thuyết – nó đã buộc các cơ sở hạ tầng quan trọng phải đóng cửa.

JPG Store, thị trường NFT hàng đầu của Cardano kể từ năm 2021, đã vĩnh viễn đóng cửa vào ngày 23 tháng 5 năm 2026, với lý do không bền vững về tài chính dài hạn. Việc đóng cửa diễn ra sau một giai đoạn hạn chế bắt đầu từ ngày 23 tháng 4 . Trong nhiều năm, JPG Store là điểm vào chính cho người dùng bán lẻ vào hệ sinh thái NFT của Cardano, và sự đóng cửa của nó để lại một khoảng trống lớn.

TapTools ngừng hoạt động chỉ vài tuần sau đó. Nền tảng phân tích này – phục vụ hơn một triệu người dùng và cung cấp cơ sở hạ tầng dữ liệu cho hàng trăm dự án – đã thông báo vào ngày 2 tháng 6 rằng họ sẽ ngừng hoạt động trong vòng hai tuần . Lý do là sự sụp đổ của đội ngũ lãnh đạo: năm giám đốc điều hành cấp cao đã rời đi chỉ trong năm 2026, bao gồm cả hai nhà đồng sáng lập, COO, CTO và CTO thay thế. Công ty cho biết họ không còn đủ năng lực lãnh đạo kỹ thuật để duy trì hoạt động ở quy mô lớn .

"Sau bốn năm xây dựng cho Cardano, hôm nay chúng tôi có một tin khó khăn để chia sẻ," công ty đăng tải. "Đây không phải là kết quả mà chúng tôi mong muốn... Hiện tại, chúng tôi không tin rằng mình có thể cam kết một cách có trách nhiệm với tương lai trong những hoàn cảnh hiện tại" .

Đây không phải là những dự án ngoại vi. TapTools là công cụ tham chiếu mặc định cho các nhà giao dịch ADA theo dõi giá token, số liệu DeFi, giá sàn NFT và thanh khoản DEX. JPG Store là thị trường NFT chính của hệ sinh thái. Cả hai đều biến mất trong vòng sáu tuần . Hoskinson đã công khai cảnh báo về một "làn sóng thất bại của các dự án và sự đóng cửa DeFi" sắp tới trên Cardano trong nửa cuối năm 2026 .

Giá ADA sụp đổ xuống dưới 0,20 USD

Khủng hoảng quản trị và đóng cửa dự án trùng hợp với sự sụt giảm giá nghiêm trọng. ADA đã giảm xuống dưới 0,20 USD vào ngày 4 tháng 6 năm 2026, lần đầu tiên trong hơn 5 năm . Đến ngày 5 tháng 6, nó giao dịch ở mức 0,1670 USD, mức thấp nhất kể từ cuối năm 2020 .

Token này đã giảm khoảng 70% so với cùng kỳ năm ngoái và hơn 93% so với mức cao nhất mọi thời đại là 3,09 USD vào tháng 9 năm 2021 . Một số nguồn tin báo cáo mức thấp nhất trong ngày là 0,15–0,16 USD . Mức 0,20 USD vừa là vùng hỗ trợ tâm lý vừa là vùng hỗ trợ kỹ thuật, và sự phá vỡ của nó đã thúc đẩy áp lực bán .

Sự sụt giảm giá tăng tốc sau khi Hoskinson thông báo ông sẽ rút lui khỏi mạng xã hội, với ADA giảm gần 10% chỉ trong vài giờ . Tâm lý thị trường nằm sâu trong vùng cực kỳ sợ hãi .

'Lựa chọn hạt nhân' của Hoskinson và Đánh giá quản trị

Để đáp lại việc TapTools đóng cửa, Hoskinson đã đưa ra thứ mà các nguồn tin gọi là "lựa chọn hạt nhân": ra mắt một blockchain Cardano mới thông qua cơ chế proof-of-burn . Ông coi đây là giải pháp cuối cùng nếu hệ thống quản trị hiện tại không thể hỗ trợ các nhà phát triển. "Tôi không có quyền kiểm soát việc quản trị Cardano, kho bạc hay các thay đổi giao thức sau khi các khóa Genesis bị đốt," Hoskinson đã tuyên bố .

Đồng thời, ông khởi động một cuộc đánh giá quản trị toàn diện trên 11.000 DAO, nhằm đề xuất các thay đổi hiến pháp và công nghệ mới cho chu kỳ quản trị năm 2027 . Ông cảnh báo rằng việc cắt giảm tài trợ cho hệ sinh thái sẽ gây ra "sự sụp đổ của hàng chục công ty," lưu ý rằng tiền từ kho bạc chảy đến nhiều công ty bên thứ ba ngoài IOG .

Hoskinson cũng đang có một cuộc tranh cãi công khai ngày càng leo thang với Cardano Foundation, Emurgo và cơ sở cử tri DRep. Hệ thống quản trị mà ông giúp tạo ra giờ đây công khai từ chối các đề xuất tài trợ từ chính người sáng lập của nó . Các đề xuất kỹ thuật cho năm 2026 đã bị cắt giảm xuống còn 46,8 triệu USD từ 97,5 triệu USD của năm trước .

Nghịch lý cốt lõi

Cuộc khủng hoảng làm lộ rõ một căng thẳng cơ bản trong thiết kế của Cardano. Hệ thống quản trị Voltaire được xây dựng để trao cho cộng đồng toàn quyền kiểm soát một kho bạc trị giá hàng trăm triệu đô la. Hiện tại, nó đang hoạt động chính xác như thiết kế – DReps đang thực thi quyền phủ quyết, từ chối các đề xuất mà họ cho là lãng phí hoặc không đủ tính cạnh tranh.

Nhưng kết quả thực tế là một kho bạc không thể giải ngân vốn trong khi các nhà xây dựng hệ sinh thái phá sản vì thiếu hỗ trợ. Một hội nghị thượng đỉnh mà 65% cử tri muốn đã bị hủy bỏ vì 66,67% là quy tắc. Các phòng thí nghiệm nghiên cứu cốt lõi phải đối mặt với việc đóng cửa vì DReps muốn các đề xuất RFB cạnh tranh mở thay vì tự động gia hạn ngân sách IOG .

Câu hỏi bây giờ là liệu mô hình quản trị của Cardano có thể phát triển trước khi phần còn lại của hệ sinh thái sụp đổ hay không. Hoskinson đã ám chỉ về các cải cách, nhưng ông không thể ép buộc chúng. "Cộng đồng phải lựa chọn," ông nói . Tính đến đầu tháng 6 năm 2026, sự lựa chọn đó đang trở nên cấp bách hơn từng ngày.