Bên trong Viện Giáo dục STEM Quốc tế của UNESCO tại Thượng Hải

UNESCO vừa thành lập Viện Giáo dục STEM Quốc tế (International Institute for STEM Education – IISTEM) tại Thượng Hải, Trung Quốc. Đây được xem như một trung tâm toàn cầu mới nhằm nâng cao chất lượng và khả năng tiếp cận giáo dục trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ, kỹ thuật và toán học (STEM) trên toàn thế giới.

Viện được xây dựng theo nghị quyết của Đại hội đồng UNESCO và có nhiệm vụ thúc đẩy giáo dục STEM bao trùm, công bằng và chất lượng cho mọi người, từ giáo dục mầm non đến học tập suốt đời.

Một trọng tâm quan trọng của sáng kiến này là thu hẹp khoảng cách giáo dục toàn cầu, đặc biệt hỗ trợ các khu vực và quốc gia còn nhiều hạn chế về nguồn lực như châu Phi, các nước kém phát triển (LDCs) và các quốc đảo nhỏ đang phát triển (SIDS).

IISTEM là gì?

IISTEM là một viện chuyên môn của UNESCO tập trung hoàn toàn vào giáo dục STEM. Viện được thiết kế như một trung tâm quốc tế về chuyên môn, nghiên cứu và hợp tác chính sách cho giáo dục khoa học và công nghệ.

Những lĩnh vực hoạt động chính bao gồm:

• Xây dựng các khung và tiêu chuẩn quốc tế cho giáo dục STEM
• Hỗ trợ các quốc gia xây dựng chiến lược và chính sách STEM cấp quốc gia
• Tăng cường đào tạo và phát triển năng lực giáo viên
• Thúc đẩy học tập khoa học và công nghệ suốt đời
• Tạo mạng lưới hợp tác và nghiên cứu quốc tế

Theo UNESCO, viện này sẽ đóng vai trò nền tảng trao đổi tri thức và nghiên cứu hợp tác, giúp các quốc gia cải thiện hệ thống giáo dục STEM và xây dựng hệ sinh thái đổi mới mạnh mẽ hơn.

Vì sao UNESCO đặt viện tại Trung Quốc?

Các quan chức UNESCO cho rằng việc đặt viện tại Trung Quốc là một lựa chọn “tự nhiên”. Lý do là trong những năm gần đây, châu Á — và đặc biệt là Trung Quốc — đã trở thành trung tâm quan trọng của nghiên cứu khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Thượng Hải được xem là ví dụ tiêu biểu nhờ đầu tư mạnh vào nghiên cứu, giáo dục và phát triển nhân tài công nghệ. Việc đặt viện tại đây cũng cho phép UNESCO tận dụng kinh nghiệm của Trung Quốc trong việc mở rộng hệ sinh thái STEM và chia sẻ bài học với các quốc gia khác đang muốn phát triển giáo dục khoa học.

Quyết định này cũng đánh dấu một bước tiến mới trong hợp tác giữa UNESCO và Trung Quốc trong các chương trình giáo dục toàn cầu.

“Category 1” của UNESCO nghĩa là gì?

IISTEM được xếp loại là viện Category 1, một cấp độ đặc biệt trong hệ thống các viện và trung tâm của UNESCO.

Các viện Category 1 có đặc điểm:

• Là một phần pháp lý và tổ chức của UNESCO
• Nằm trong chương trình và ngân sách chính thức của UNESCO
• Hoạt động theo cơ chế quản trị và quy định của UNESCO

Điều này khác với Category 2 centres, vốn là các tổ chức độc lập hợp tác với UNESCO nhưng không thuộc trực tiếp tổ chức này.

Nhờ vị thế này, các viện Category 1 thường đóng vai trò trung tâm tham chiếu toàn cầu trong lĩnh vực chuyên môn của mình, cung cấp nghiên cứu, chuyên gia và hướng dẫn chính sách cho các quốc gia thành viên.

Đáng chú ý, IISTEM là viện Category 1 đầu tiên của UNESCO đặt tại Trung Quốc và chỉ là một trong khoảng 10 viện như vậy trên thế giới.

IISTEM sẽ hỗ trợ giáo dục STEM toàn cầu như thế nào?

Sứ mệnh chính của viện là giúp các quốc gia — đặc biệt là những nước có nguồn lực hạn chế — củng cố hệ thống giáo dục STEM.

Xây dựng chính sách và tiêu chuẩn quốc tế

IISTEM sẽ tham gia xây dựng các khung tiêu chuẩn toàn cầu cho giáo dục STEM, đồng thời cung cấp phân tích và tư vấn chính sách cho các chính phủ khi xây dựng chiến lược giáo dục STEM quốc gia.

Đào tạo giáo viên và phát triển chương trình học

Một ưu tiên lớn là nâng cao năng lực giáo viên, bao gồm đào tạo chuyên môn, cải tiến chương trình học và hỗ trợ lập kế hoạch giáo dục.

Nghiên cứu và chia sẻ tri thức quốc tế

Viện sẽ thúc đẩy các dự án nghiên cứu hợp tác và tạo nền tảng để các quốc gia trao đổi kinh nghiệm, mô hình và giải pháp hiệu quả trong giáo dục STEM.

Thu hẹp khoảng cách giáo dục STEM

UNESCO xác định ba nhóm ưu tiên chính:

• Châu Phi
• Các nước kém phát triển (LDCs)
• Các quốc đảo nhỏ đang phát triển (SIDS)

Những quốc gia này thường đối mặt với nhiều thách thức như thiếu giáo viên STEM, hạn chế về cơ sở hạ tầng công nghệ và nguồn lực giáo dục. Theo Liên Hợp Quốc, các nước kém phát triển là những quốc gia thu nhập thấp, dễ bị tổn thương trước các cú sốc kinh tế và môi trường, phần lớn nằm ở châu Phi.

Thông qua tư vấn chính sách, chương trình đào tạo và hợp tác quốc tế, IISTEM kỳ vọng giúp các quốc gia này phát triển nguồn nhân lực khoa học – công nghệ cần thiết cho tăng trưởng bền vững.

Vì sao viện này quan trọng?

Trong nền kinh tế ngày càng dựa vào công nghệ, khoảng cách về kỹ năng STEM giữa các quốc gia có thể làm gia tăng chênh lệch về đổi mới và phát triển kinh tế.

Bằng cách trở thành một trung tâm tham chiếu toàn cầu cho nghiên cứu, chính sách và hợp tác trong giáo dục STEM, UNESCO kỳ vọng viện tại Thượng Hải sẽ giúp nhiều quốc gia:

• xây dựng hệ thống giáo dục khoa học mạnh hơn
• phát triển nguồn nhân lực công nghệ
• mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục STEM chất lượng cao

Nếu thành công, IISTEM có thể trở thành một mắt xích quan trọng trong nỗ lực toàn cầu nhằm thu hẹp khoảng cách tri thức và thúc đẩy đổi mới khoa học trên quy mô toàn cầu.