Vì sao kính thông minh Meta đang bị xem như thiết bị “do thám”?

• Nhà hàng của Jeremy King: Nhà hàng của doanh nhân này gồm Simpsons in the Strand, Arlington và The Park. Jeremy King nói với The Guardian rằng khách không nên đeo kính có khả năng ghi hình bên trong nhà hàng. Ông cho biết mình “sẽ không bao giờ cố ý cho phép bất kỳ hành vi xâm phạm quyền riêng tư nào của khách, ngoài những gì đôi mắt chúng ta vốn có thể nhìn thấy” .
• Wetherspoons: Chuỗi pub cấm khách sử dụng chức năng quay phim bằng kính Meta tại hơn 800 địa điểm trên toàn Vương quốc Anh. Wetherspoons cho rằng thiết bị này có vẻ đi ngược quy định cấm ghi hình khách hàng hoặc nhân viên khi chưa được đồng ý, đồng thời tạo điều kiện cho “hoạt động giám sát lén lút” . Khách muốn vào quán sẽ được yêu cầu “tắt camera” .
• Soho House: Câu lạc bộ thành viên tư nhân mở rộng lệnh cấm quay phim vốn có để áp dụng rõ ràng với kính thông minh. Thành viên đeo kính có thể được yêu cầu tháo kính .
• ATG Theatres: Đơn vị vận hành các nhà hát tại London, Bristol và Edinburgh cho biết sẽ yêu cầu khán giả tháo kính trong thời gian diễn ra chương trình, bởi quay phim vốn đã bị cấm trong nhà hát .

Điểm chung của các quy định này không nhất thiết là cấm mọi loại kính thông minh, mà tập trung vào khả năng thiết bị có thể ghi hình kín đáo trong không gian nơi khách hàng mặc nhiên kỳ vọng được tôn trọng quyền riêng tư.

Australia yêu cầu điều tra khẩn cấp

Ngày 7/8/2026, Bộ trưởng Tư pháp Australia Michelle Rowland gửi thư cho Ủy viên Quyền riêng tư Carly Kind, đề nghị ưu tiên và khẩn trương điều tra các vấn đề quyền riêng tư liên quan đến kính thông minh .

Rowland cảnh báo phụ nữ và trẻ em có thể chịu rủi ro đặc biệt từ hành vi gây hại và việc ghi hình không phù hợp bằng các thiết bị này . Chính phủ Australia coi tốc độ phổ biến nhanh của kính thông minh là một mối quan tâm cần được ưu tiên xem xét .

Một yếu tố khiến vấn đề trở nên cấp bách là mẫu kính camera Anko giá 89 AUD do Kmart Australia bán đã hết hàng tại cửa hàng và trên mạng. Một chuyên gia về quyền kỹ thuật số gọi sản phẩm giá rẻ này là “cơn ác mộng về quyền riêng tư” . Theo thông tin sản phẩm, kính có thể chụp ảnh 8 megapixel và quay video độ phân giải 1080p .

Carly Kind cảnh báo sự phổ biến của các thiết bị đeo có khả năng giám sát có thể “làm thay đổi căn bản trải nghiệm tương tác giữa người với người”. Bà cho rằng mọi người có thể mất khả năng đưa ra lựa chọn về quyền riêng tư nếu không biết liệu mình có đang bị quay phim hay không .

Vì sao phụ nữ và trẻ em được xem là nhóm có nguy cơ cao?

Những lo ngại này không chỉ mang tính giả thuyết. BBC ghi nhận các trường hợp đàn ông dùng kính Ray-Ban Meta để quay phụ nữ ở nơi công cộng — tại bãi biển, bên ngoài cửa hàng hoặc trên đường phố — rồi đăng những đoạn video ghi hình bí mật lên mạng mà không có sự đồng ý của người bị quay .

Một phân tích của Jurist nhận định xu hướng này có thể góp phần tạo ra “một kỷ nguyên mới của hành vi xâm hại tình dục bằng hình ảnh”, trong đó phụ nữ và trẻ em gái bị ảnh hưởng không cân xứng .

Các tổ chức dân quyền, trong đó có ACLU, cũng kêu gọi Meta dừng triển khai những tính năng nhận diện khuôn mặt trên kính. Liên minh này gọi công nghệ nhận diện khuôn mặt trên thiết bị đeo kín đáo là “mối đe dọa nghiêm trọng đối với quyền riêng tư và các quyền tự do dân sự”, đặc biệt đối với nạn nhân bạo lực gia đình, mục tiêu của kẻ theo dõi và các cộng đồng dễ bị tổn thương .

Tranh cãi càng nóng lên sau khi mã nguồn chưa được kích hoạt của một hệ thống nhận diện khuôn mặt có tên nội bộ NameTag được phát hiện trong ứng dụng Meta AI đi kèm kính. Meta đã gỡ phần mã này sau khi thông tin được phát hiện .

Meta nói gì để bảo vệ sản phẩm?

Biện pháp bảo vệ quyền riêng tư chính của Meta là một đèn LED màu trắng nhỏ ở mặt trước kính. Đèn nhấp nháy khi camera đang chụp ảnh hoặc quay video, nhằm báo hiệu cho người đeo và những người xung quanh.

Tháng 7/2026, Meta phát hành bản cập nhật firmware bắt buộc. Theo đó, camera sẽ tự ngừng hoạt động nếu hệ thống phát hiện đèn LED bị che, can thiệp hoặc làm hỏng . Bản cập nhật được áp dụng hồi tố cho kính Ray-Ban Meta thế hệ thứ hai, Oakley Meta và dòng Meta Glasses giá 300 USD .

Meta nói với Fortune rằng công ty đã “tích hợp quyền riêng tư vào camera của kính ngay từ đầu” . Tuy nhiên, các nhà phê bình cho rằng biện pháp mạnh hơn chỉ xuất hiện sau khi sản phẩm đã được bán với số lượng lớn, cũng như sau các báo cáo về việc người dùng tìm cách can thiệp vào đèn báo .

Meta và đối tác EssilorLuxottica được cho là đã bán hơn 7 triệu kính thông minh trong năm 2025, cao hơn nhiều so với khoảng 2 triệu chiếc bán ra cộng dồn trong năm 2023 và 2024 . Meta cũng chiếm khoảng 80% thị trường kính thông minh toàn cầu theo một số báo cáo .

Kính camera giá rẻ khiến vấn đề lan rộng

Ray-Ban Meta có giá hàng trăm bảng hoặc USD, nhưng sự xuất hiện của kính camera giá 89 AUD tại Kmart Australia đã làm thay đổi quy mô của cuộc tranh luận.

Khi thiết bị ghi hình kín đáo trở nên rẻ và dễ mua hơn, nguy cơ không còn giới hạn ở một sản phẩm cao cấp hay một nhóm người dùng công nghệ. Các chuyên gia quyền kỹ thuật số lo ngại gần như bất kỳ ai cũng có thể tiếp cận công cụ quay phim mà người xung quanh khó nhận biết .

Chính phủ Australia cũng nhấn mạnh tốc độ phổ biến của công nghệ và mức độ dễ tiếp cận về giá là những lý do cần xem xét khẩn cấp liệu các quy định hiện hành đã đủ để bảo vệ người dân hay chưa .

Làn sóng phản ứng không dừng ở Anh và Australia

Tranh cãi về kính thông minh đã kéo theo nhiều động thái khác:

• Cơ quan thực thi pháp luật tại nhiều khu vực đang xem xét các khiếu nại liên quan đến hành vi ghi hình bí mật bằng kính thông minh .
• Tổng chưởng lý bang Texas Ken Paxton mở cuộc điều tra vào tháng 5/2026, trong đó nêu lo ngại về việc thu thập dữ liệu hình học khuôn mặt và đèn báo có thể dễ dàng bị che giấu .
• Instagram siết nội dung liên quan đến “kính biến thái”, nhắm tới các tài khoản đăng video quay phụ nữ hoặc người khác mà không có sự đồng thuận bằng kính Ray-Ban Meta .
• Vụ kiện tập thể Bartone et al. v. Meta Platforms, Inc. et al. được nộp vào tháng 3/2026 .
• Các cơ quan quản lý quyền riêng tư tại châu Âu cảnh báo công nghệ này có thể làm thay đổi căn bản tương tác giữa người với người, bởi người bị quay không còn biết chắc mình có đang bị ghi hình hay không .

Bài toán lớn hơn: công nghệ đi nhanh hơn sự đồng thuận

Điều khiến phản ứng lần này khác với nhiều tranh cãi về quyền riêng tư trước đây là tốc độ lan rộng của cả sản phẩm lẫn phản đối xã hội. Chỉ vài ngày sau khi kính camera giá 89 AUD của Kmart hết hàng, chính phủ Australia đã yêu cầu cơ quan quản lý vào cuộc. Trong vòng vài tuần sau các phóng sự về việc quay người khác mà không được đồng ý, nhiều địa điểm ăn uống và giải trí tại Anh đã đưa ra lệnh cấm hoặc hạn chế.

Trong khi đó, biện pháp mới của Meta — vô hiệu hóa camera khi đèn LED bị can thiệp — chỉ được triển khai sau khi hàng triệu thiết bị đã đến tay người dùng. Điều này phơi bày khoảng cách cốt lõi: kính thông minh đang được bán nhanh hơn tốc độ các cơ chế đồng thuận và bảo vệ quyền riêng tư được hoàn thiện.

Carly Kind mô tả đây là công nghệ có thể “làm thay đổi căn bản trải nghiệm tương tác giữa người với người”. Câu hỏi phía trước không chỉ là liệu một chiếc đèn LED có đủ để báo hiệu camera đang hoạt động hay không, mà còn là liệu luật pháp có thể bắt kịp trước khi thế hệ kính tiếp theo trở nên rẻ hơn, kín đáo hơn và xuất hiện từ nhiều nhà sản xuất hơn.