Giải thích vụ kiện 1,2 tỷ USD giữa Wingtech và Nexperia

Sự kiện châm ngòi: Hà Lan can thiệp năm 2025

Tranh chấp leo thang vào 30/9/2025, khi Bộ Kinh tế Hà Lan kích hoạt Đạo luật Goods Availability (Wet beschikbaarheid goederen) – một đạo luật khẩn cấp có từ thời Chiến tranh Lạnh – để can thiệp vào hoạt động của Nexperia.

Chính phủ cho biết quyết định này xuất phát từ “những thiếu sót nghiêm trọng trong quản trị doanh nghiệp” và lo ngại rằng công nghệ, tri thức sản xuất bán dẫn quan trọng có thể bị chuyển dịch ra ngoài châu Âu. Luật này cho phép nhà nước can thiệp vào các doanh nghiệp sản xuất hàng hóa thiết yếu nếu có nguy cơ gián đoạn nguồn cung.

Kết quả là Nexperia bị đặt dưới sự giám sát chặt chẽ hơn của chính phủ và nhiều quyết định chiến lược của công ty bị hạn chế.

CEO Zhang Xuezheng bị đình chỉ

Chỉ ít ngày sau đó, Phòng Doanh nghiệp thuộc Tòa phúc thẩm Amsterdam (Enterprise Chamber) đã đưa ra các biện pháp bổ sung. Ngày 7/10/2025, tòa án quyết định đình chỉ Zhang Xuezheng – CEO của Nexperia đồng thời là người sáng lập Wingtech – vì cho rằng có cơ sở nghi ngờ cách thức quản lý công ty.

Tòa cũng chuyển quyền biểu quyết cổ đông của Wingtech sang một bên ủy thác độc lập, khiến công ty mẹ Trung Quốc không còn quyền kiểm soát trực tiếp đối với Nexperia.

Các cơ quan Hà Lan cho biết những biện pháp này nhằm ổn định quản trị doanh nghiệp và bảo vệ năng lực sản xuất bán dẫn chiến lược của Hà Lan cũng như châu Âu.

Phản ứng của Trung Quốc: Hạn chế xuất khẩu chip Nexperia

Sự can thiệp của Hà Lan nhanh chóng dẫn tới phản ứng từ Bắc Kinh.

Ngày 4/10/2025, Bộ Thương mại Trung Quốc áp đặt hạn chế xuất khẩu đối với một số sản phẩm bán dẫn và linh kiện do các cơ sở của Nexperia tại Trung Quốc sản xuất.

Vì Nexperia là nhà cung cấp lớn các chip bán dẫn cơ bản cho hệ thống điện tử ô tô, quyết định này làm dấy lên lo ngại thiếu hụt linh kiện cho ngành sản xuất xe hơi.

Sau đó vài tuần, Trung Quốc đã nới lỏng các hạn chế bằng cách cho phép xuất khẩu đối với mục đích dân sự – động thái nhằm giảm áp lực lên các nhà sản xuất ô tô và nhà cung ứng linh kiện trên toàn cầu.

Cuộc chiến pháp lý đa quốc gia

Vụ kiện ở Quảng Đông chỉ là một phần của chiến dịch pháp lý rộng hơn mà Wingtech đang theo đuổi.

Song song với vụ kiện này, công ty đã triển khai nhiều bước đi khác:

• Kháng cáo tại tòa án Hà Lan: Wingtech phản đối các quyết định tước quyền biểu quyết cổ đông và đình chỉ CEO Zhang.
• Thủ tục tại Enterprise Chamber: tòa án Hà Lan mở điều tra về quản trị của Nexperia trong khi vẫn giữ các biện pháp kiểm soát tạm thời.
• Trọng tài quốc tế: Wingtech đã gửi thông báo tranh chấp đối với chính phủ Hà Lan và có thể yêu cầu bồi thường lên tới 8 tỷ USD vì cho rằng nhà nước can thiệp không hợp pháp.

Với nhiều vụ kiện diễn ra ở các hệ thống pháp lý khác nhau, cuộc tranh chấp này có thể kéo dài trong nhiều năm.

Vì sao tranh chấp này quan trọng với chuỗi cung ứng chip

Nexperia là một trong những nhà sản xuất lớn các chip rời (discrete semiconductors) và chip nguồn, những linh kiện được sử dụng rộng rãi trong thiết bị công nghiệp và đặc biệt là điện tử ô tô.

Do đó, bất kỳ gián đoạn nào trong hoạt động hoặc xuất khẩu của công ty đều có thể lan rộng trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Một số báo cáo đã liên hệ tranh chấp này với tình trạng thiếu chip trong hệ thống điện của ô tô.

Nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, một số kịch bản có thể xảy ra:

• hoạt động của Nexperia tại châu Âu và Trung Quốc bị tách rời
• các hạn chế xuất khẩu hoặc cấp phép mới xuất hiện
• nguồn cung chip cho ngành ô tô trở nên khó dự đoán

Trong ngành ô tô, việc thay đổi nhà cung cấp linh kiện bán dẫn thường mất nhiều tháng hoặc thậm chí nhiều năm để chứng nhận kỹ thuật, vì vậy bất kỳ sự gián đoạn nào cũng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất xe.

Bức tranh lớn hơn: bán dẫn và địa chính trị

Vụ Nexperia cho thấy các công ty bán dẫn ngày càng trở thành tâm điểm của cạnh tranh địa chính trị. Khi chip được xem là tài sản chiến lược, chính phủ các nước sẵn sàng can thiệp nếu họ cho rằng chuỗi cung ứng, công nghệ hoặc quyền sở hữu có thể ảnh hưởng đến an ninh kinh tế.

Đối với Wingtech và Nexperia, điều này đã biến một tranh chấp doanh nghiệp thành cuộc đối đầu pháp lý kéo dài giữa Trung Quốc, Hà Lan và các cơ chế trọng tài quốc tế — với khả năng định hình cách các chính phủ xử lý quyền sở hữu nước ngoài trong ngành bán dẫn trong tương lai.