Kế hoạch Tiêu chuẩn hóa Ô tô 2026 của Trung Quốc: Định hình Luật chơi Toàn cầu cho AI, Xe Tự hành và Chip

Ngày 26/5/2026, Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT) đã chính thức công bố "Những điểm trọng tâm trong Công tác Tiêu chuẩn hóa Ô tô năm 2026", một lộ trình điều tiết đa hướng nhằm thắt chặt các quy định kỹ thuật trên các lĩnh vực năng lượng sạch, lái xe tự động, trí tuệ nhân tạo và chất bán dẫn ô tô . Kế hoạch được thiết kế rõ ràng với mục tiêu hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật cho ngành công nghiệp ô tô trong giai đoạn Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026–2030), đồng thời củng cố vai trò của Trung Quốc trong việc thiết lập các tiêu chuẩn toàn cầu cho xe điện (EV), trí tuệ nhân tạo (AI) và chip ô tô .

Khác với các kế hoạch công tác hàng năm trước đây, phiên bản năm 2026 nâng tầm các tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc – chứ không chỉ là hướng dẫn khuyến nghị – trên một số lĩnh vực quan trọng. MIIT đã chia công việc thành bốn hành động chính: nâng cao tiêu chuẩn chất lượng và an toàn, đổi mới tiêu chuẩn xanh và carbon thấp, dẫn dắt tiêu chuẩn trong các lĩnh vực mới nổi, và nghiên cứu tiền tiêu chuẩn cho công nghệ tương lai .

Tiêu chuẩn Bắt buộc cho Xe Tự hành Được Đặt lên Hàng đầu

Thay đổi mang tính hệ quả nhất trong kế hoạch năm 2026 là nỗ lực ban hành và triển khai các tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc cho hệ thống lái xe tự động, cùng với các phương pháp có thể thực thi để kiểm thử mô phỏng lái xe tự động . MIIT sẽ thúc đẩy các tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc cho hệ thống hỗ trợ lái kết hợp, hoàn tất phê duyệt cho tiêu chuẩn phanh khẩn cấp tự động và hỗ trợ giữ làn đường trên xe hạng nặng, và lấy ý kiến chính thức về các quy định bắt buộc cho hệ thống hỗ trợ đỗ xe .

Vượt ra ngoài phạm vi chiếc xe, kế hoạch yêu cầu nghiên cứu các kịch bản thử nghiệm lái xe tự động, định vị hợp nhất (fusion positioning), yêu cầu an toàn cho hệ thống đỗ xe tự động, và giám sát sự tập trung của người lái . Lần đầu tiên, kế hoạch cũng đẩy nhanh các tiêu chuẩn về An toàn của Chức năng Dự kiến (Safety of the Intended Functionality - SOTIF) và an toàn chức năng cụ thể cho AI, bao gồm các hệ thống như khung gầm điều khiển bằng dây (drive-by-wire), quản lý pin, và bộ điều khiển mô-tơ truyền động .

AI Chính thức Bước vào Khung Tiêu chuẩn với Yêu cầu về Kiểm thử và Bảo mật

MIIT đã chính thức xác định AI ô tô và xe thế hệ mới là các lĩnh vực công nghệ tương lai đòi hỏi phải có nghiên cứu tiền tiêu chuẩn hướng tới tương lai . Kế hoạch kêu gọi đẩy nhanh nghiên cứu các tiêu chuẩn nền tảng cho an toàn chức năng AI và SOTIF, vượt ra khỏi các quy tắc lái xe tự động chung chung để hướng đến các yêu cầu bảo mật và kiểm thử rõ ràng cho các mô hình AI được sử dụng trong hệ thống lái xe tự động .

Điều này đánh dấu một bước ngoặt so với các kế hoạch trước đó – chẳng hạn như phiên bản năm 2025 tập trung nhiều vào dịch vụ từ xa của EV và độ bền của pin năng lượng – để chuyển sang các rào chắn có thể thực thi cho trí thông minh được nhúng trong xe . Các phương tiện truyền thông quốc tế nhận định bản kế hoạch này là một động thái có tiềm năng định hình các tiêu chuẩn AI ô tô toàn cầu cùng với các tiêu chuẩn về EV và chất bán dẫn .

Chip và Điện tử Ô tô Nhận được Hành động Dẫn dắt Tiêu chuẩn Chuyên biệt

MIIT xác định chip ô tô và điện tử ô tô là các lĩnh vực mới nổi ưu tiên cần hành động dẫn dắt bởi tiêu chuẩn, cùng với xe kết nối thông minh (ICV) . Trong khi các kế hoạch trước đây đã nhắc đến chip hiệu năng cao trong các bài phát biểu chính sách, thì văn kiện năm 2026 đặt các tiêu chuẩn chip vào lộ trình dẫn dắt lĩnh vực mới nổi chính thức, bên cạnh các tiêu chuẩn phân loại ICV và bảo mật dữ liệu .

Song song đó, kế hoạch thúc đẩy các tiêu chuẩn về hệ điều hành xe và giao diện logic, cùng với các yêu cầu về chất lượng phần mềm và tiêu chí đánh giá, đưa kiến trúc xe định nghĩa bằng phần mềm vào khuôn khổ các quy tắc kỹ thuật có thể thực thi .

An toàn Pin và Tiêu chuẩn Xanh Nhận Hành động Đổi mới

Kế hoạch dành hẳn một Hành động Đổi mới Tiêu chuẩn Xanh và Carbon Thấp riêng biệt để nâng cao các tiêu chuẩn an toàn cho EV và pin năng lượng . MIIT đang thắt chặt các yêu cầu về an toàn, hiệu suất và khả năng tương thích cho các phương tiện năng lượng mới, với các nghiên cứu cụ thể về chất lượng và độ tin cậy của xe, cũng như nghiên cứu tiền tiêu chuẩn cho pin thể rắn .

Tiêu chuẩn Bảo mật Dữ liệu và Kết nối Tạo nên Xương sống cho Xe Kết nối Thông minh (ICV)

Bên cạnh các tiêu chuẩn về lái xe vật lý, kế hoạch còn đẩy nhanh công tác bảo mật dữ liệu cho xe kết nối thông minh. Nó yêu cầu các tiêu chuẩn quốc gia bắt buộc về yêu cầu bảo mật dữ liệu ICV, tương tác và quản lý dữ liệu, đồng thời thúc đẩy các tiêu chuẩn về nhận dạng dữ liệu quan trọng, phát hiện xâm nhập và hướng dẫn kiểm toán an toàn thông tin .

Về mặt kết nối, kế hoạch hoàn tất việc xem xét cho các tiêu chuẩn về chìa khóa số và cảnh báo liên lạc trực tiếp, đồng thời đẩy nhanh các yêu cầu kỹ thuật cho việc lái xe theo đoàn (platooning) và phân cấp kết nối cho xe .

Xây dựng Bản thiết kế cho Kế hoạch 5 năm Lần thứ 15 với Tầm ảnh hưởng Toàn cầu

MIIT đã định hình rõ ràng kế hoạch năm 2026 như một phần của việc hoàn thiện kế hoạch tổng thể hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật của ngành ô tô trong khuôn khổ Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 . Các quan chức trước đó đã phát tín hiệu rằng kế hoạch phát triển giai đoạn 2026–2030 sẽ bao phủ xe kết nối thông minh và xe năng lượng mới, đồng thời thúc đẩy sự tích hợp sâu hơn giữa AI và ngành công nghiệp ô tô .

Kế hoạch cũng nhấn mạnh việc tăng cường thiết kế hệ thống tiêu chuẩn cấp cao nhất và nâng cao hiệu quả của công tác tiêu chuẩn quốc tế . Các báo cáo quốc tế nhận định bản thiết kế này là một động thái nhằm thắt chặt các yêu cầu kỹ thuật trong khi củng cố sự thống trị của Trung Quốc trong sản xuất xe điện và ô tô – và quan trọng hơn, là mở rộng ảnh hưởng đó vào các quy trình xây dựng luật lệ sẽ chi phối các tiêu chuẩn về AI ô tô và chất bán dẫn trên phạm vi toàn cầu .