1666: Amsterdam và khủng hoảng AI: Panache đã gỡ gì, niềm tin có thể trở lại không?

Panache Digital Games đã hoàn toàn đảo ngược quan điểm về AI tạo sinh trong 1666: Amsterdam. Sau khi người chơi phát hiện những hình ảnh có dấu hiệu do AI tạo trong prologue miễn phí trên Steam và các tài liệu tiếp thị liên quan, studio đã xin lỗi và hứa thay thế chúng. Sau đó, Patrice Désilets cho biết toàn bộ nội dung AI đã được gỡ bỏ và Panache sẽ không tiếp tục sử dụng AI. 78

Đây là một động thái khắc phục rõ ràng. Tuy nhiên, gỡ một số hình ảnh không đồng nghĩa với việc niềm tin lập tức trở lại. Vấn đề cốt lõi dần chuyển từ vài bức tranh sang câu hỏi lớn hơn: studio có thực sự kiểm soát được nguồn gốc, quy trình kiểm duyệt và cách công bố các tài sản trong game hay không?

Người chơi đã phát hiện gì trong prologue?

Tranh cãi bùng lên sau màn giới thiệu 1666: Amsterdam tại Summer Game Fest 2026 và khi prologue có thể chơi được ra mắt. Người chơi chỉ ra những dấu hiệu thường thấy của hình ảnh do AI tạo trong các chân dung, tranh vẽ xuất hiện trong game, cũng như trong hình ảnh quảng bá và key art. Prologue này là một bản chơi thử ngắn, miễn phí trên PC. 91216

Panache sau đó xác nhận những nghi vấn này. Trong phản hồi đầu tiên, studio cho biết đội ngũ hơn một chục họa sĩ đã rà soát các tài sản bị đặt câu hỏi và phát hiện một số phiên bản sơ bộ đã vô tình lọt vào prologue. Panache hứa sẽ thay thế chúng bằng nội dung do con người tạo ra. 811

Lời hứa ban đầu: không có AI trong Early Access và bản đầy đủ

Phản hồi đầu tiên của Panache mô tả sự việc như một sai sót trong quy trình, khi các phiên bản sớm của tài sản chưa được thay thế đã xuất hiện trong bản phát hành công khai. Studio không trình bày đây là chủ trương đưa tranh AI vào bản hoàn chỉnh, đồng thời cam kết các tài sản do AI tạo sẽ không xuất hiện trong phiên bản cuối. 89

Nhưng điểm này vẫn khiến người chơi khó chấp nhận. Đây không phải một thử nghiệm nội bộ hay bảng ý tưởng chưa công bố: người chơi đã trực tiếp bắt gặp những hình ảnh đó trong một bản game có thể chơi và trong các tài liệu tiếp thị gắn với sản phẩm. Khoảng cách giữa quy trình mà Panache nói là dự định áp dụng và nội dung thực tế đến tay người chơi trở thành vấn đề uy tín lớn nhất.

Vì sao lời giải thích của Désilets khiến phản ứng dữ dội hơn?

Những phát biểu sau đó của Désilets giúp làm rõ bối cảnh, nhưng đồng thời mở ra một nguồn chỉ trích mới. Ông giải thích rằng AI tạo sinh từng được sử dụng chủ yếu trong giai đoạn lên ý tưởng và tiền kỳ, nhằm tạo nhanh nhiều biến thể hình ảnh cho một đội ngũ tương đối nhỏ. Désilets cũng thừa nhận đội ngũ đã quá quen với vật liệu do AI tạo đến mức đôi khi không còn nhận ra tài sản nào được tạo bằng AI. 47

Lời giải thích này khiến sự việc bị nhìn nhận không còn là một lỗi xuất bản đơn lẻ. Các nhà phê bình cho rằng nó cho thấy Panache chưa có quy trình đủ chặt chẽ để truy xuất nguồn gốc tài sản và kiểm tra nội dung, đặc biệt sau khi studio từng đưa ra lời đảm bảo dứt khoát rằng game sẽ không có tài sản AI.

Phản ứng tiêu cực cũng gắn với những tranh luận rộng hơn về lao động sáng tạo, tính minh bạch và việc dùng hệ thống AI tạo sinh trong nghệ thuật thương mại. Một số người chơi thậm chí gọi phần hình ảnh bị tranh cãi là “AI slop”, một cách nói miệt thị dành cho nội dung AI bị cho là cẩu thả hoặc thiếu sáng tạo. 1521

Trình tự các sự kiện càng khiến Panache mất điểm: người chơi phát hiện hình ảnh AI; studio hứa bản game hoàn chỉnh sẽ không có nội dung do AI tạo; các báo cáo sau đó cho rằng AI vẫn được dùng ở một số khâu, dù với tần suất giảm dần; rồi Désilets cuối cùng công bố một sự đảo chiều hoàn toàn. 1314

Panache nói điều gì đã thay đổi?

Trong những phát biểu sau đó, Désilets tiếp tục xin lỗi và khẳng định nội dung do AI tạo đã được gỡ bỏ. Ông mô tả việc sử dụng trước đây chủ yếu giới hạn ở khâu lên ý tưởng và tiền kỳ, đồng thời tuyên bố Panache sẽ không dùng AI nữa. 57

Các báo cáo khác cho biết những tác phẩm bị phát hiện đã được thay thế bằng nội dung do các họa sĩ thực hiện. 4 Vì vậy, thay đổi quan trọng không chỉ nằm ở việc chỉnh sửa vài bức tranh. Chính sách được công bố của Panache đã chuyển từ lời hứa “AI sẽ không xuất hiện trong bản game phát hành” sang cam kết rộng hơn: studio sẽ chấm dứt việc sử dụng AI.

1666: Amsterdam đã bước vào Early Access

1666: Amsterdam ra mắt trên PC dưới hình thức Early Access vào ngày 25 tháng 8 năm 2026. 17 Đây là cột mốc cho phép người chơi kiểm chứng trực tiếp liệu cam kết của studio có được thực hiện trong bản game có thể chơi hay không. Dù vậy, cần nhớ rằng Early Access vẫn là giai đoạn game đang được phát triển và có thể tiếp tục thay đổi.

Các thông tin hiện có ủng hộ nhận định rằng Panache đã gỡ những nội dung AI bị phát hiện và cam kết không sử dụng AI trong tương lai. Tuy nhiên, chưa có bằng chứng cho thấy đông đảo người chơi hoài nghi đã chấp nhận lời giải thích của studio hoặc xem tranh cãi là chuyện đã khép lại.

Động thái đảo chiều có khôi phục được niềm tin không?

Câu trả lời ngắn gọn là: chưa thể chỉ dựa vào một lời tuyên bố. Việc gỡ tài sản, xin lỗi và cam kết không dùng AI giải quyết mối phàn nàn trước mắt, nhưng niềm tin đã bị ảnh hưởng bởi cả chuỗi sự kiện: nội dung AI xuất hiện trong một bản demo công khai, studio ban đầu gọi đó là một sơ suất, rồi những phát biểu sau đó cho thấy AI từng được bình thường hóa trong một phần quy trình phát triển. 347

Người chơi có lẽ sẽ tin vào hành động hơn là một lời đảm bảo mới. Họ sẽ theo dõi việc Panache có thực thi nhất quán chính sách này trong các bản cập nhật Early Access hay không, studio có giải thích rõ quy trình kiểm tra tài sản hay không, và sẽ phản ứng thế nào nếu lại xuất hiện nội dung đáng ngờ.

Kết luận công bằng nhất là Panache đã thực hiện bước khắc phục mạnh mẽ nhất có thể mà không cần làm lại toàn bộ dự án. Về mặt tuyên bố, 1666: Amsterdam hiện đã có lập trường dứt khoát chống việc sử dụng AI tạo sinh. Nhưng để biến sự thay đổi chính sách thành niềm tin thực sự, studio sẽ cần duy trì sự minh bạch trong thời gian dài — và để chính bản Early Access cùng các bản cập nhật tương lai lên tiếng.