Khủng hoảng nhiên liệu Nga lan rộng: Hạn chế mua xăng dầu tới tận Moscow và St. Petersburg

Đến giữa tháng Sáu năm 2026, một cuộc khủng hoảng nhiên liệu bắt đầu từ Crimea và vùng Viễn Đông đã lan tới trung tâm nước Nga. Người lái xe ở Moscow và St. Petersburg giờ đây phải đối mặt với các giới hạn mua hàng nghiêm ngặt tại những chuỗi trạm xăng lớn, triệu chứng rõ ràng nhất của một ngành công nghiệp lọc dầu đang chịu tổn thất nặng nề sau nhiều tháng hứng chịu các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) liên tục từ Ukraine. Chiến dịch này đã đạt được điều mà chỉ riêng các lệnh trừng phạt không thể làm được: làm suy yếu về mặt vật lý khả năng biến dầu thô thành nhiên liệu sử dụng được cho thị trường nội địa của Nga .

Bộ Năng lượng Nga đã thừa nhận có "những khó khăn tạm thời" với nguồn cung nhiên liệu ở các khu vực phía nam, quy kết trực tiếp cho sự gia tăng các cuộc tấn công bằng đường không vào cơ sở hạ tầng năng lượng . Đằng sau ngôn ngữ quan liêu đó là một thực tế nghiệt ngã hơn. Dữ liệu ngành cho thấy kể từ tháng Một, quốc gia này đã mất khoảng 40% công suất lọc dầu chính, và sản lượng lọc dầu trong tháng Năm đã giảm xuống mức chưa từng thấy kể từ năm 2009 .

Sản lượng lọc dầu chạm đáy 17 năm

Những con số sản xuất thật đáng báo động. Các nhà máy lọc dầu của Nga đã xử lý 4,58 triệu thùng mỗi ngày trong tháng 5 năm 2026, theo dữ liệu của Bloomberg được The Moscow Times dẫn lại. Đây là mức thấp nhất trong 17 năm và giảm 14,4% so với đầu năm . Tháng Tư trước đó cũng đã ảm đạm không kém, khi cơ quan thống kê Rosstat chính thức báo cáo sản lượng lọc dầu giảm 9,2% so với cùng kỳ năm trước .

Thiệt hại tập trung vào một số mục tiêu chính: ít nhất 16 cuộc tấn công của Ukraine nhắm vào các cơ sở dầu khí Nga chỉ trong tháng Năm, đánh trúng thành công tám trong số mười nhà máy lọc dầu lớn nhất đất nước. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) trước đó đã cắt giảm dự báo năm 2026 cho sản lượng lọc dầu của Nga khoảng 150.000 thùng/ngày, với lý do chiến dịch "ngày càng hiệu quả" của Ukraine .

Sự thắt chặt trong khâu lọc dầu cũng đang kéo sản lượng khai thác dầu thô đi xuống. Sản lượng của Nga đã giảm tháng thứ sáu liên tiếp trong tháng Năm, xuống còn 9,009 triệu thùng/ngày — thấp hơn khoảng 690.000 thùng/ngày so với hạn ngạch OPEC+ — do các cơ sở hạ tầng lưu trữ và vận chuyển bị hư hại khiến việc duy trì dòng chảy cao hơn trở nên khó khăn .

Hạn chế mua hàng lan tới Moscow và St. Petersburg

Các giới hạn mua nhiên liệu, từng chỉ giới hạn ở các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng và những khu vực xa xôi phía đông, đã lan rộng một cách dứt khoát tới các thành phố lớn nhất của Nga vào đầu tháng Sáu.

Nhiều chuỗi bán lẻ lớn hiện đã áp đặt mức trần :

• Tatneft: các trạm ở Moscow và St. Petersburg giới hạn mua xăng AI-92 và AI-95 ở mức chỉ 20 lít cho mỗi khách hàng, với dầu diesel giới hạn ở mức 40 lít.
• ORTK: quản lý hàng chục trạm ở khu vực thủ đô, giới hạn doanh số bán ở mức 60 lít xăng và 100 lít dầu diesel mỗi người.
• Gazprom: đặt ra giới hạn rộng hơn từ 100 đến 150 lít cho mỗi phương tiện, trong khi Lukoil giới hạn xăng ở mức 100 lít cho mỗi tài xế.
• Tại Crimea, tình hình còn nghiêm trọng hơn: chính quyền đã áp dụng phiếu mua nhiên liệu, và xăng AI-95 chỉ có sẵn thông qua hệ thống phân phối tem phiếu đó .

Phạm vi địa lý của cuộc khủng hoảng hiện trải dài trên ít nhất 20 chủ thể liên bang, bao gồm Moscow, St. Petersburg, Belgorod, Kursk, Tatarstan, và một số khu vực bị chiếm đóng bất hợp pháp của Ukraine như Crimea và các phần của tỉnh Luhansk . Tại khu vực Luhansk bị chiếm đóng, một mức giới hạn 20 lít đã được áp đặt vào ngày 2 tháng Sáu, phản ánh các hạn chế đã có hiệu lực ở Crimea .

Đối với người dân Nga bình thường, tình trạng thiếu hụt đồng nghĩa với những hàng dài xếp hàng tại các trạm xăng, đặc biệt là dọc theo các xa lộ chính. BBC Verify đã ghi nhận những dòng xe kéo dài dọc theo hành lang Moscow–St. Petersburg . Ở một số khu vực, các trạm xăng chỉ đơn giản là đã cạn kiệt nhiên liệu .

Đòn đánh trực diện vào kho cảng Tamanneftegaz

Đòn tấn công lớn mới nhất diễn ra vào đêm ngày 12 rạng sáng 13 tháng Sáu, khi lực lượng Ukraine tấn công kho cảng dầu khí Tamanneftegaz ở Krasnodar Krai . Các quan chức quân đội Ukraine xác nhận đã gây thiệt hại cho năm bồn chứa sản phẩm dầu, hai tàu chở dầu và các hệ thống phòng không tại địa điểm này . Dữ liệu vệ tinh FIRMS của NASA đã xác minh các điểm bất thường về nhiệt tại kho cảng sau cuộc tấn công .

Tamanneftegaz là một mắt xích quan trọng trong cơ sở hạ tầng xuất khẩu phía nam của Nga. Nằm gần Cảng Taman trên bờ Biển Đen, cơ sở này có khả năng xử lý lên đến 20 triệu tấn dầu và sản phẩm dầu mỏ mỗi năm . Đây là một trung tâm trung chuyển chính cho hydrocarbon hóa lỏng, và các cuộc tấn công lặp đi lặp lại vào địa điểm này, bao gồm một cuộc tấn công trước đó vào tháng Hai đã làm hư hại cơ sở hạ tầng kho chứa và nhà kho, đã làm gián đoạn cả dòng chảy xuất khẩu và các tuyến đường phân phối nội địa .

Đây không phải là một sự cố riêng lẻ. Đầu tháng Sáu, UAV Ukraine đã tấn công kho cảng dầu St. Petersburg, một trong những tổ hợp xuất khẩu nhiên liệu lớn nhất ở khu vực Baltic với công suất xử lý 10 triệu tấn mỗi năm . Vào ngày 12 tháng Sáu, các cuộc tấn công cũng nhằm vào các nhà máy lọc dầu và hóa dầu ở Tatarstan và Samara Oblast .

Lệnh cấm xuất khẩu và sức ép lên nền kinh tế thời chiến

Với nguồn cung nội địa đang bị thắt chặt, Moscow đang phải dùng đến các biện pháp hạn chế xuất khẩu. Chính phủ đang chuẩn bị cấm xuất khẩu nhiên liệu máy bay trong một đến hai tháng, theo hãng tin Interfax . Động thái này tiếp nối các lệnh cấm xuất khẩu xăng trước đó, vốn đã được gia hạn liên tục kể từ năm 2025 .

Cuộc khủng hoảng này càng làm gia tăng áp lực kinh tế vốn đã hiện hữu từ các lệnh trừng phạt của phương Tây. Như tạp chí Fortune đưa tin vào đầu tháng Sáu, việc phân phối nhiên liệu theo định mức tại Moscow và các khu vực trọng điểm làm trầm trọng thêm sức ép lên nền kinh tế thời chiến của Nga bằng cách bóp nghẹt hệ thống hậu cần hỗ trợ cho cả các hoạt động quân sự và dân sự .

Liệu tình hình này chỉ là sự gián đoạn tạm thời hay là một tình trạng mãn tính vẫn còn là một câu hỏi bỏ ngỏ. Một số nhà phân tích thận trọng cho rằng, để sự thiếu hụt cục bộ trở thành một cuộc khủng hoảng thực sự trên toàn quốc, lực lượng Ukraine sẽ cần phải tăng cường chiến dịch của họ hơn nữa . Những người khác lại ít lạc quan hơn. Các mô hình của IEA, vốn đã được điều chỉnh giảm, cho thấy tỷ lệ xử lý của các nhà máy lọc dầu sẽ vẫn bị kìm hãm ít nhất cho đến giữa năm 2026, khi các nhà máy bị hư hại gặp khó khăn trong việc tìm kiếm phụ tùng thay thế và hoàn thành việc sửa chữa dưới các lệnh trừng phạt .

Vào lúc này, dấu hiệu rõ ràng nhất của cuộc khủng hoảng nằm ở những con số được dán tại các trạm đổ xăng của Nga: 20 lít, 40 lít, 50 lít. Đối với một quốc gia nằm trong top ba nhà sản xuất dầu mỏ hàng đầu thế giới, những giới hạn đó là thước đo cho thấy cuộc chiến tranh bằng UAV của Ukraine đã viết lại các quy tắc về an ninh năng lượng một cách hiệu quả đến mức nào.