Dự án AI Texas của Amazon: Mâu thuẫn sâu sắc với cam kết trung hòa carbon vào năm 2040

Dự án trung tâm dữ liệu AI của Amazon tại hạt Pecos, Texas là một sự đụng độ trực tiếp và nghiêm trọng giữa tham vọng AI và các cam kết khí hậu. Được gọi là 'GW Ranch', dự án này sẽ được cấp điện bởi một nhà máy khí đốt tự nhiên công suất 7,65 gigawatt, được cấp phép thải ra 33 triệu tấn CO₂ mỗi năm — nhiều hơn bất kỳ nhà máy điện hiện tại nào ở Mỹ . Con số thải ra từ một cơ sở duy nhất này tương đương khoảng 41% tổng lượng phát thải carbon toàn cầu năm 2025 của Amazon, vốn đã tăng 16% trong cùng năm do cuộc chạy đua xây dựng cơ sở hạ tầng AI .

Dự án GW Ranch: Giấy phép không khí lớn nhất trong lịch sử nước Mỹ

Amazon đã mua lại khu đất GW Ranch tại hạt Pecos, Texas và sẽ mua điện trực tiếp từ một nhà máy khí đốt 7,65 GW do Pacifico Energy phát triển. Ủy ban Chất lượng Môi trường Texas đã cấp giấy phép không khí vào tháng 1 năm 2026, cho phép phát thải lên tới 33 triệu tấn CO₂ mỗi năm . Nhà máy sẽ sử dụng 35 tuabin khí đốt và hoạt động ngoài lưới điện (off-grid), nghĩa là nó sẽ không sử dụng điện từ lưới điện chung của bang .

Ở mức công suất tối đa, cơ sở này sẽ thải ra lượng CO₂ gấp đôi so với nhà máy than gây ô nhiễm nhất hiện đang hoạt động ở Mỹ và trở thành nguồn gây ô nhiễm khí hậu lớn nhất tại quốc gia này . Một người phát ngôn của Amazon xác nhận cam kết của hãng với dự án nhưng cho biết khuôn viên 'ngoài lưới điện' 'sẽ không làm tăng chi phí điện cho các gia đình Texas' .

Quỹ đạo phát thải của Amazon đang đi ngược hướng

Báo cáo phát triển bền vững năm 2025 của Amazon cho thấy lượng khí thải carbon tuyệt đối tăng 16% trong năm 2025, đạt khoảng 81 triệu tấn CO₂ tương đương — tăng so với năm 2024 và cao hơn 58% so với mức cơ sở năm 2019 . Đây là năm thứ hai liên tiếp lượng khí thải tăng, chủ yếu do việc xây dựng trung tâm dữ liệu, điện mua để phục vụ AI và đội xe giao hàng .

33 triệu tấn CO₂ hàng năm từ nhà máy GW Ranch tự nó đã tương đương với khoảng 41% toàn bộ lượng phát thải toàn cầu của Amazon trong năm 2025 . Để dễ hình dung, tổng lượng phát thải của Amazon tương đương với việc lấy 19 triệu ô tô chạy bằng xăng ra khỏi đường mỗi năm . Riêng nhà máy ở hạt Pecos sẽ tạo thêm lượng khí thải tương đương với khoảng 7 triệu xe chở khách nữa.

Mâu thuẫn nền tảng với 'Cam kết Khí hậu' (The Climate Pledge)

Amazon là một trong những đơn vị sáng lập 'Cam kết Khí hậu', một cam kết đạt mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2040 — sớm hơn 10 năm so với Hiệp định Paris . Nhà máy khí đốt tại hạt Pecos là một bước đi ngược lại hoàn toàn. Các căng thẳng chính bao gồm:

Sự bùng nổ của Phạm vi 1 và 2: Lượng khí thải trực tiếp từ nhà máy (Phạm vi 1 đối với nhà điều hành, Phạm vi 2 đối với Amazon với tư cách là bên mua điện) sẽ tạo ra một nguồn phát thải khổng lồ mới mà Amazon sẽ phải bù đắp hoặc loại bỏ để đạt được mục tiêu 2040 .

Off-grid đồng nghĩa với không có năng lượng tái tạo: Vì khuôn viên hoạt động ngoài lưới điện, nó không bị ràng buộc bởi tỷ lệ năng lượng tái tạo của Texas trên lưới. Amazon không thể cho rằng mình đang sử dụng năng lượng sạch — khuôn viên sẽ hoàn toàn chạy bằng khí đốt .

Gánh nặng bù đắp carbon là rất lớn: Để trung hòa lượng khí thải của nhà máy này, Amazon sẽ phải mua các khoản bù đắp hoặc tín chỉ năng lượng tái tạo ở một quy mô chưa từng có. 33 triệu tấn hàng năm tương đương với việc lấy khoảng 7 triệu ô tô chở khách ra khỏi đường mỗi năm.

Uy tín hiện tại bị thách thức: Ngay cả trước dự án này, lượng khí thải năm 2025 của Amazon đã tăng 16%, làm suy yếu độ tin cậy trong lộ trình khử cacbon của hãng . Riêng lượng khí thải từ điện mua của Amazon đã tăng vọt 34% trong năm 2025 .

Xung đột AI-khí hậu của Amazon là một phần trong xu hướng chung của Big Tech

Sự tăng đột biến lượng khí thải của Amazon không phải là trường hợp cá biệt. Lượng khí thải nhà kính của các 'ông lớn công nghệ' đã tăng vọt khi khối lượng công việc AI — vốn đòi hỏi nhiều năng lượng hơn đáng kể so với điện toán đám mây thông thường — phát triển bùng nổ, trong khi phần lớn nguồn điện đó vẫn đến từ nhiên liệu hóa thạch . Lượng khí thải carbon của Google cũng tăng 25% so với cùng kỳ năm ngoái vào năm 2025, cũng chủ yếu do việc mở rộng trung tâm dữ liệu .

Các nhà phân tích từ Bloomberg, Los Angeles Times và ESG Dive đều ghi nhận sự khó khăn ngày càng tăng trong việc dung hòa các mục tiêu khí hậu với nhu cầu năng lượng AI . CEO Amazon Andy Jassy đã đầu tư 200 tỷ USD vào cơ sở hạ tầng AI , và giám đốc phát triển bền vững của công ty thừa nhận lượng khí thải dự kiến sẽ tiếp tục tăng trong vài năm nữa .

Điều này có ý nghĩa gì đối với mục tiêu phát thải ròng bằng 0 năm 2040 của Amazon?

Dự án tại hạt Pecos sẽ thêm một lượng ô nhiễm CO₂ hàng năm lớn hơn bất kỳ nhà máy điện hiện có nào ở Mỹ, vào thời điểm lượng khí thải của Amazon đang tăng nhanh theo hướng tiêu cực — khiến cam kết phát thải ròng bằng 0 năm 2040 của công ty rơi vào tình trạng nghi ngờ nghiêm trọng. Một cơ sở duy nhất thải ra 33 triệu tấn CO₂ mỗi năm không chỉ làm phức tạp các phép tính; nó về cơ bản đi ngược lại quỹ đạo cần thiết để đạt được mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2040.

Quan điểm chính thức của Amazon vẫn là cam kết với 'Cam kết Khí hậu' và khuôn viên ngoài lưới điện sẽ không làm tăng chi phí điện cho các gia đình Texas . Nhưng những con số cho thấy rõ ràng rằng công ty đang đặt cược rất lớn vào các khoản bù đắp carbon và công nghệ tương lai để giải quyết một bài toán ngày càng lớn hơn với mỗi tuabin khí mới được cấp phép tại hạt Pecos.