Cuộc chiến quyền lực Wingtech – Nexperia: Khi tranh chấp doanh nghiệp biến thành vấn đề địa chính trị

Cuộc tranh chấp pháp lý giữa Wingtech Technology (Trung Quốc) và công ty bán dẫn Hà Lan Nexperia đang trở thành một ví dụ rõ ràng cho thấy ngành chip toàn cầu không chỉ là câu chuyện kinh doanh. Nó ngày càng bị chi phối bởi an ninh quốc gia, chính trị và cạnh tranh công nghệ giữa các quốc gia.

Wingtech – công ty sở hữu gián tiếp Nexperia – đã nộp đơn kiện tại tòa án Trung Quốc, yêu cầu bồi thường khoảng 8 tỷ nhân dân tệ (1,17 tỷ USD) và khôi phục quyền kiểm soát cổ đông đối với nhà sản xuất chip này. Theo Wingtech, các quyết định của chính phủ và tòa án Hà Lan đã khiến họ mất quyền điều hành công ty dù vẫn là chủ sở hữu hợp pháp.

Vì sao Wingtech quyết định khởi kiện

Vụ kiện được đưa ra theo Luật Chống Trừng phạt Nước ngoài của Trung Quốc (Anti‑Foreign Sanctions Law). Wingtech lập luận rằng các biện pháp của chính phủ nước ngoài và những hành động liên quan đã gây thiệt hại kinh tế đáng kể cũng như hạn chế quyền kiểm soát của họ đối với Nexperia.

Công ty Trung Quốc yêu cầu hai điều:

• Bồi thường thiệt hại tài chính khoảng 8 tỷ nhân dân tệ
• Khôi phục đầy đủ quyền quản trị và quyền cổ đông tại Nexperia

Vụ kiện được nộp tại một tòa án ở tỉnh Quảng Đông. Nhiều nhà phân tích cho rằng đây có thể trở thành “vụ thử nghiệm” quan trọng cho việc các doanh nghiệp Trung Quốc sử dụng luật chống trừng phạt để phản ứng với các biện pháp kiểm soát công nghệ từ phương Tây.

Động thái can thiệp của chính phủ Hà Lan năm 2025

Căng thẳng leo thang vào ngày 30/9/2025, khi Bộ trưởng Kinh tế Hà Lan viện dẫn Goods Availability Act (Wet beschikbaarheid goederen) – một đạo luật khẩn cấp hiếm khi được sử dụng.

Động thái này cho phép chính phủ can thiệp vào quản trị của Nexperia vì lo ngại về an ninh kinh tế và chuỗi cung ứng bán dẫn tại châu Âu.

Theo lệnh này, chính phủ Hà Lan có quyền:

• chặn hoặc đảo ngược các quyết định lớn của công ty
• ngăn việc chuyển tài sản, công nghệ hoặc hoạt động ra nước ngoài
• hạn chế thay đổi về quản lý và chiến lược nếu chưa được phê duyệt

Dù hoạt động sản xuất chip vẫn tiếp tục bình thường, việc quản lý và ra quyết định của Nexperia bị đặt dưới sự giám sát chặt chẽ.

Phán quyết của tòa án làm suy giảm quyền lực của Wingtech

Ngay sau khi chính phủ can thiệp, Phòng Doanh nghiệp thuộc Tòa phúc thẩm Amsterdam đã áp dụng thêm các biện pháp quản trị tạm thời.

Tháng 10/2025, tòa án cho rằng có lý do để nghi ngờ việc quản lý của Nexperia và ra quyết định:

• đình chỉ CEO Zhang Xuezheng, người sáng lập Wingtech
• chuyển phần lớn quyền biểu quyết gắn với cổ phần của Wingtech cho một quản lý độc lập

Các quyết định này sau đó được tòa án Hà Lan duy trì trong quá trình điều tra quản trị công ty. Kết quả là Wingtech vẫn là chủ sở hữu trên danh nghĩa nhưng không thể trực tiếp kiểm soát việc điều hành hoặc biểu quyết chiến lược của Nexperia.

Chính điều này khiến Wingtech cho rằng họ đã bị tước quyền kiểm soát thực tế.

Vì sao Nexperia quan trọng với ngành chip

Nexperia là nhà sản xuất bán dẫn lớn, cung cấp chip cho:

• ngành ô tô
• thiết bị điện tử tiêu dùng
• hệ thống công nghiệp

Các loại chip này tuy không phải dòng cao cấp nhất nhưng lại cực kỳ quan trọng cho chuỗi cung ứng công nghiệp toàn cầu. Vì vậy, nhiều chính phủ coi các công ty bán dẫn như tài sản chiến lược.

Trong trường hợp Nexperia, chính phủ Hà Lan cho biết việc can thiệp nhằm:

• bảo vệ năng lực bán dẫn của châu Âu
• tránh nguy cơ chuyển giao công nghệ nhạy cảm
• đảm bảo ổn định chuỗi cung ứng linh kiện quan trọng

Những lo ngại này ngày càng phổ biến khi các quốc gia siết chặt kiểm soát đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực công nghệ nhạy cảm.

Từ tranh chấp doanh nghiệp thành cuộc đối đầu pháp lý quốc tế

Vụ việc Wingtech – Nexperia cho thấy sự xung đột giữa hai hệ thống pháp lý và chính sách công nghệ:

• Hà Lan sử dụng quyền lực an ninh kinh tế để hạn chế quyền kiểm soát đối với một công ty chip trong lãnh thổ của mình.
• Wingtech lại dựa vào Luật Chống Trừng phạt Nước ngoài của Trung Quốc để cho rằng các biện pháp đó là phân biệt đối xử và gây thiệt hại.

Điều này phản ánh xu hướng lớn hơn: ngành bán dẫn ngày càng bị chi phối bởi địa chính trị và cạnh tranh công nghệ toàn cầu.

Ý nghĩa rộng hơn đối với ngành công nghệ

Cuộc tranh chấp này cho thấy một số thay đổi quan trọng trong ngành chip toàn cầu:

• Các chính phủ ngày càng sẵn sàng can thiệp vào doanh nghiệp bán dẫn vì lý do an ninh quốc gia.
• Quyền sở hữu xuyên biên giới trong ngành công nghệ có thể dẫn tới tranh chấp pháp lý giữa nhiều hệ thống luật khác nhau.
• Doanh nghiệp có thể sử dụng luật trong nước để phản ứng với các biện pháp kiểm soát công nghệ từ nước ngoài.

Nói cách khác, vụ kiện Wingtech – Nexperia không chỉ là một tranh chấp cổ đông. Nó cho thấy cách các công ty bán dẫn đang trở thành điểm giao thoa giữa kinh doanh, chính sách công nghiệp và cạnh tranh địa chính trị toàn cầu.