Bên trong cuộc đối đầu Mỹ - Iran: Bế tắc đàm phán, leo thang quân sự và cơn sốc thị trường dầu

Phản ứng của Iran rất nhanh chóng và mang tính chiến đấu. Một hãng tin bán chính thức đưa tin Tehran sẽ đưa ra các sửa đổi của riêng mình đối với văn bản sau khi nhận được bản sửa đổi của Mỹ, và rằng "chưa có gì là cuối cùng" . Tình hình càng xấu đi vào đầu tháng 6 khi Iran chuẩn bị một tuyên bố từ chối chính thức đề xuất của Mỹ, một lập trường ngoại giao cứng rắn hơn nhiều so với việc chỉ đơn thuần đình chỉ liên lạc .

Những tín hiệu mâu thuẫn từ hai thủ đô

Những tuyên bố công khai từ Washington và Tehran vẽ nên một bức tranh hoàn toàn lệch pha .

• Từ Washington: Tổng thống Trump mô tả một thỏa thuận đã "được đàm phán phần lớn" và tuyên bố các cuộc đàm phán "đang diễn ra liên tục" . Đồng thời, chính quyền của ông vẫn duy trì lập trường cứng rắn, nhấn mạnh rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải yêu cầu Iran kiềm chế các hoạt động hạt nhân một cách có thể kiểm chứng, giao nộp lượng uranium đã làm giàu gần đạt cấp độ vũ khí và mở cửa trở lại Eo biển Hormuz . Mỹ cũng tiếp tục phong tỏa hải quân các cảng của Iran, với lời cảnh báo của ông Trump rằng các tàu tiếp cận sẽ bị "tiêu diệt" .
• Từ Tehran: Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tuyên bố vào ngày 3 tháng 6 rằng "chưa có tiến triển thực chất nào" đạt được trong các cuộc đàm phán . Các quan chức liên quan đến Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) báo cáo rằng Iran đã ngừng liên lạc với các nhà trung gian hòa giải, yêu cầu lệnh ngừng bắn mong manh ở Lebanon giữa Israel và Hezbollah phải được thực thi trước khi quay lại đàm phán về xung đột với Mỹ .

Kết quả là một khoảng trống ngoại giao, nơi mỗi bên cáo buộc bên kia gửi đi những tín hiệu hỗn hợp và thiếu một lập trường đàm phán thống nhất .

Leo thang trên thực địa: Iran tấn công các căn cứ Mỹ

Sự đổ vỡ trong ngoại giao đi kèm với một đợt leo thang quân sự nguy hiểm. Vào ngày 3 tháng 6 năm 2026, Mỹ và Iran đã tiến hành các cuộc tấn công trả đũa lẫn nhau . Lực lượng Hàng không Vũ trụ của IRGC đã phát động các cuộc tấn công phối hợp bằng tên lửa và máy bay không người lái (UAV) nhằm vào các vị trí quân sự của Mỹ ở Kuwait và Bahrain, coi đây là hành động trả đũa cho một cuộc tấn công trước đó của Mỹ vào một địa điểm liên lạc của IRGC trên Đảo Qeshm của Iran .

Vụ tấn công Sân bay Quốc tế Kuwait

Trong một trong những đợt leo thang nghiêm trọng nhất, UAV của Iran đã tấn công nhà ga hành khách của Sân bay Quốc tế Kuwait. Vụ tấn công đã khiến một người thiệt mạng và hàng chục người bị thương; Bộ Ngoại giao Kuwait báo cáo có 63 người bị thương và thiệt hại đáng kể cho các cơ sở vật chất quan trọng . Vụ việc đã đưa chiến tranh trực tiếp vào cơ sở hạ tầng dân sự, đánh dấu một giai đoạn mới của cuộc xung đột.

Các cuộc tấn công vào Căn cứ Không quân Ali Al Salem

Căn cứ Không quân Ali Al Salem, căn cứ lớn nhất của Không quân Kuwait và là một trung tâm vận tải hàng không quan trọng của Mỹ, đã trở thành mục tiêu liên tục bị nhắm đến . Vào ngày 30 tháng 5, một tên lửa đạn đạo Fateh-110 của Iran bị đánh chặn đã khiến các mảnh vỡ rơi xuống căn cứ, gây thương tích nhẹ cho một số người Mỹ, bao gồm các nhà thầu và quân nhân tại ngũ, đồng thời làm hư hại hai máy bay không người lái MQ-9 Reaper của Mỹ, mỗi chiếc trị giá khoảng 30 triệu USD .

Một cuộc tấn công khác vào ngày 3 tháng 6 đã gây thêm thiệt hại, và hiện đang là chủ đề của một cuộc chiến thông tin.

Tranh cãi về ảnh vệ tinh

Một tranh chấp đáng kể đã nổ ra về mức độ thiệt hại tại Căn cứ Không quân Ali Al Salem. Hình ảnh vệ tinh do Soar Atlas công bố dường như cho thấy một nhà chứa máy bay bị phá hủy và thiệt hại ở các khu vực xung quanh, với nhiều hố va chạm gần đó . Hãng thông tấn Mehr của Iran đã trích dẫn những hình ảnh này làm bằng chứng cho việc "phá hủy thành công các phần của Căn cứ Không quân Ali al-Salem" .

Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (Centcom) đã trực tiếp phản bác bằng chứng hình ảnh này, khẳng định trong một tuyên bố rằng tất cả tên lửa và UAV nhắm vào căn cứ đều đã bị "đánh bại" và không thể đánh trúng các mục tiêu dự định . Tuy nhiên, những hình ảnh vệ tinh là bằng chứng ngược lại mạnh mẽ, đã thổi bùng cuộc tranh luận quốc tế về hiệu quả thực sự của các cuộc tấn công .

Thị trường dầu mỏ biến động như "tàu lượn siêu tốc"

Cuộc xung đột đã gây ra mức độ biến động lịch sử trên thị trường năng lượng toàn cầu, tất cả đều xoay quanh tình trạng của eo biển Hormuz - điểm nghẽn huyết mạch cho khoảng 10 triệu thùng dầu mỗi ngày .

Giá dầu Brent, chuẩn dầu toàn cầu, đã tăng vọt khoảng 70%, từ mức khoảng 72 USD/thùng trước xung đột lên đỉnh điểm gần 120 USD, với mức cao nhất trong ngày dao động quanh 126 USD . Đây là sự gián đoạn lớn nhất đối với nguồn cung năng lượng thế giới kể từ những năm 1970 và là mức tăng giá hàng tháng nhanh nhất trong lịch sử gần đây .

Đến đầu tháng 6, giá dầu Brent đã rút lui về phạm vi 95–97 USD khi thị trường định giá khả năng có một bước đột phá ngoại giao, mặc dù giá vẫn cao hơn gần 30% so với mức trước chiến tranh . Độ nhạy cảm của thị trường với các tiêu đề tin tức là cực kỳ cao :

• Cú sốc ngày 1 tháng 6: Giá dầu đã tăng hơn 6 USD/thùng khi hãng tin Tasnim của Iran đưa tin Tehran đã đình chỉ các cuộc đàm phán gián tiếp với Mỹ và đang xem xét các biện pháp phong tỏa hoàn toàn Eo biển Hormuz. Giá dầu Brent đã tăng lên khoảng 97.07 USD .
• Cú giảm ngày 24 tháng 5: Ngược lại, giá dầu đã giảm khoảng 5 USD/thùng vào ngày 24 tháng 5 khi những phác thảo sơ bộ về một thỏa thuận MoU tiềm năng xuất hiện lần đầu, tạm thời đẩy giá dầu Brent trở lại dưới ngưỡng 100 USD .

Hệ lụy kinh tế là vô cùng to lớn. Các nhà phân tích từ Tập đoàn Macquarie cảnh báo về nguy cơ giá dầu tăng đột biến lên mức kỷ lục 200 USD/thùng nếu eo biển Hormuz tiếp tục bị đóng cửa cho đến hết tháng 6 . Tại Mỹ, giá xăng trung bình đã tăng khoảng 1,50 USD mỗi gallon so với mức trước xung đột .

Những điểm mù thông tin

Các nguồn dữ liệu hiện có chưa trả lời được một số câu hỏi quan trọng. Không có dữ liệu cụ thể nào về biến động tiền tệ khu vực hay các cuộc thăm dò dư luận Mỹ về cuộc chiến này được tìm thấy. Mặc dù một phóng sự video đề cập rằng Hạ viện do đảng Cộng hòa lãnh đạo đã bỏ phiếu ngăn chặn cuộc chiến của Mỹ với Iran, đoạn tuyệt với tổng thống về một "cuộc xung đột nước ngoài không được lòng dân", nhưng đây chỉ là một tín hiệu chính trị mang tính giai thoại hơn là dữ liệu thăm dò đã được xác nhận . Đây vẫn là một lỗ hổng đáng kể trong bức tranh toàn cảnh.

Cuộc chiến không lối thoát

Cuộc xung đột Mỹ-Iran tính đến đầu tháng 6 năm 2026 được định hình bởi một mâu thuẫn sâu sắc và nguy hiểm. Các nhà ngoại giao được cho là vẫn đang trao đổi văn kiện thông qua trung gian ở Pakistan, nhưng những cuộc đàm phán đó đang thất bại một cách công khai . Cùng lúc đó, các cuộc tấn công quân sự tiếp tục giáng xuống Vùng Vịnh, giết chết dân thường và đe dọa kéo toàn bộ khu vực vào một cuộc chiến tranh rộng lớn hơn. Mỗi dòng tít báo, dù từ chiến trường hay bàn đàm phán, ngay lập tức tạo ra những cơn dư chấn khắp nền kinh tế toàn cầu, nhấn mạnh áp lực to lớn phải tìm ra một giải pháp - điều mà hiện tại vẫn nằm ngoài tầm với.