Bên trong mBridge của Trung Quốc: Nền tảng Tiền Kỹ thuật số Ngân hàng Trung ương đã chuyển 55 tỷ USD và sắp sửa vận hành thương mại

Nền tảng tiền kỹ thuật số đa ngân hàng trung ương của Trung Quốc, Dự án mBridge, đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm và đang hướng tới thương mại hóa. Sau khi âm thầm xử lý hơn 55 tỷ USD thanh toán xuyên biên giới, mạng lưới dựa trên blockchain này đang chuẩn bị cho một đợt ra mắt thương mại hoàn chỉnh vào giữa năm 2026, với một pháp nhân vận hành mới được thành lập tại Hồng Kông . Đối với nền tài chính toàn cầu, tín hiệu này rất rõ ràng: các đường ray thanh toán CBDC chuyên dụng đang được đưa vào vận hành thực tế, cung cấp một giải pháp thay thế cho kiến trúc ngân hàng đại lý đã thống trị hoạt động quyết toán xuyên biên giới trong nhiều thập kỷ.

Lộ trình thương mại: Từ nguyên mẫu đến sản xuất

mBridge đã đạt đến giai đoạn sản phẩm khả dụng tối thiểu (MVP) vào giữa năm 2024, và Trung tâm Đổi mới của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS), nơi ươm mầm dự án, đã bàn giao quyền kiểm soát vận hành cho các ngân hàng trung ương tham gia . Tính đến tháng 6 năm 2026, Trung Quốc đang tích cực chuẩn bị phiên bản thương mại của nền tảng, với một thực thể có trụ sở tại Hồng Kông sẽ giám sát hoạt động . Những người quen thuộc với quá trình chuẩn bị nói với Financial Times rằng lộ trình đang ở giai đoạn tiên tiến và phí giao dịch trên nền tảng dự kiến sẽ chỉ bằng khoảng một nửa so với các hệ thống thanh toán quốc tế truyền thống như SWIFT .

Bước mở rộng mới nhất diễn ra vào đầu tháng 6 năm 2026, khi Macao chính thức gia nhập nền tảng với tư cách là thành viên thứ sáu, cho phép 11 ngân hàng thương mại truy cập ngay từ ngày đầu tiên . Chi nhánh của Ngân hàng Giao thông tại Macao đã ngay lập tức hoàn tất hai giao dịch, bao gồm một giao dịch thu hộ xuyên biên giới trị giá 500 triệu Nhân dân tệ (73,8 triệu USD) bằng đồng Nhân dân tệ kỹ thuật số cho công ty Far East Horizon . Nền tảng này cũng được cho là có 31 thành viên quan sát viên, bao gồm các tổ chức lớn thuộc nhóm G7 như Ngân hàng Trung ương Anh và Ngân hàng Trung ương Nhật Bản, mặc dù mức độ tin cậy của các nguồn tin về vấn đề này là không đồng đều .

Ai đang xây dựng nó: Sáu ngân hàng trung ương

Các thành viên nòng cốt của mBridge đại diện cho một hành lang trải dài từ Đông Á đến Vùng Vịnh:

• Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) – thông qua Viện Nghiên cứu Tiền kỹ thuật số
• Cơ quan Tiền tệ Hồng Kông (HKMA)
• Ngân hàng Trung ương Thái Lan (BOT)
• Ngân hàng Trung ương Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (CBUAE)
• Ngân hàng Trung ương Saudi Arabia (SAMA) – tham gia với tư cách thành viên đầy đủ vào tháng 6 năm 2024
• Cơ quan Tiền tệ Macao (AMCM) – đi vào hoạt động từ tháng 6 năm 2026

Dự án ban đầu được ươm mầm bởi Trung tâm Đổi mới BIS tại Hồng Kông, nơi cung cấp hỗ trợ kỹ thuật và quản trị mạnh mẽ trước khi rút khỏi hoạt động điều hành . Việc bàn giao cho các ngân hàng trung ương báo hiệu rằng mBridge hiện là cơ sở hạ tầng do các quốc gia có chủ quyền dẫn dắt, chứ không chỉ đơn thuần là một thí nghiệm nghiên cứu.

Kiến trúc kỹ thuật: Tại sao mBridge khác biệt với SWIFT

Sự khác biệt giữa mBridge và SWIFT không chỉ là về tốc độ – mà còn là về chức năng cốt lõi của mỗi hệ thống. SWIFT là một mạng lưới nhắn tin tài chính: nó truyền các chỉ thị thanh toán giữa các ngân hàng, nhưng tiền thực tế sẽ được chuyển sau đó thông qua một chuỗi các ngân hàng đại lý duy trì các tài khoản nostro/vostro lẫn nhau . Chuỗi này có thể bao gồm từ ba đến năm trung gian và mất từ một đến ba ngày làm việc để quyết toán .

mBridge sử dụng công nghệ sổ cái phân tán (DLT) được xây dựng riêng, kết hợp nhắn tin và quyết toán trong một giao dịch nguyên tử duy nhất . Nền tảng này hỗ trợ thanh toán xuyên biên giới ngang hàng, theo thời gian thực và các giao dịch ngoại hối với cơ chế thanh toán đối ứng (PvP), nghĩa là cả hai vế của một giao dịch trao đổi tiền tệ được quyết toán đồng thời – loại bỏ rủi ro quyết toán vốn có trong ngân hàng đại lý truyền thống .

Trên thực tế, điều này có nghĩa là:

• Tốc độ: Các giao dịch xuyên biên giới hoàn tất trong 6 đến 9 giây, so với 1–3 ngày qua hệ thống ngân hàng đại lý của SWIFT .
• Chi phí: Các tài liệu hiện có cho thấy phí giao dịch giảm tới 98% so với các tuyến ngân hàng truyền thống, và đợt triển khai thương mại nhắm đến mức phí bằng khoảng một nửa so với SWIFT .
• Tính cuối cùng của quyết toán: Kiến trúc DLT cho phép đạt được tính cuối cùng của quyết toán tổng theo thời gian thực (tương tự RTGS) trong vòng dưới 10 giây, so với hàng giờ hoặc vài ngày trên các hệ thống cũ .

Cần lưu ý rằng những con số này đến từ sự kết hợp giữa tài liệu chính thức của dự án và các báo cáo của bên thứ ba với độ tin cậy khác nhau. Báo cáo của chính BIS xác nhận những cải tiến tiềm năng về tốc độ, tính minh bạch và giảm thiểu rủi ro quyết toán mà không đưa ra các tuyên bố giảm phí theo tỷ lệ phần trăm . Các tuyên bố về tiết kiệm chi phí cụ thể trong các giao dịch riêng lẻ – chẳng hạn như giảm 82% phí cho một khoản thanh toán xuất khẩu cà phê từ Việt Nam sang Trung Quốc – xuất hiện trong nội dung do người dùng tạo và nên được xem xét một cách thận trọng .

Khối lượng tiền thực sự đang lưu chuyển

Các con số tổng thể rất ấn tượng nhưng cần được đặt trong bối cảnh. Đến tháng 11 năm 2025, mBridge đã xử lý 4.047 giao dịch trị giá khoảng 55,49 tỷ USD . Con số này thể hiện mức tăng trưởng khoảng 2.500 lần về giá trị kể từ đợt thí điểm đầu tiên vào năm 2022, khi 20 ngân hàng thương mại trên bốn khu vực pháp lý hoàn tất chỉ hơn 160 giao dịch thanh toán thực tế với tổng trị giá khoảng 22 triệu USD .

Tuy nhiên, đồng Nhân dân tệ kỹ thuật số chiếm khoảng 95% tổng khối lượng giao dịch trên mBridge . Sự tập trung này cho thấy, ở thời điểm hiện tại, mBridge hoạt động chủ yếu như một đường ray xuyên biên giới cho chính CBDC của Trung Quốc hơn là một nền tảng đa tiền tệ thực sự. Viện Kinh tế Quốc tế Peterson đã nhận định rằng tổng số 4.047 giao dịch với giá trị khoảng 55 tỷ USD của nền tảng xác nhận rằng "đồng tiền kỹ thuật số này vẫn chưa đóng một vai trò có ý nghĩa trong việc thúc đẩy quốc tế hóa đồng tiền của Trung Quốc" .

Để so sánh: mạng lưới SWIFT toàn cầu xử lý khoảng 5 nghìn tỷ USD mỗi ngày, và các doanh nghiệp toàn cầu phải trả hơn 120 tỷ USD phí cho các khoản thanh toán xuyên biên giới mỗi năm . Khối lượng lũy kế của mBridge chỉ chiếm một phần rất nhỏ trong hoạt động quyết toán hàng ngày trên toàn cầu.

Bức tranh chiến lược: Phi đô la hóa, Vành đai và Con đường, và đồng Nhân dân tệ

Tầm quan trọng của mBridge không nằm ở khối lượng hiện tại mà ở hạ tầng mà nó thiết lập. Các báo cáo mô tả nền tảng này có khả năng định tuyến lại các khoản thanh toán xuyên biên giới dọc theo các hành lang thương mại Vành đai và Con đường và giảm bớt sự chi phối của đồng đô la trong các kênh thương mại cụ thể . Vì mBridge là một nền tảng quyết toán dựa trên CBDC hoạt động bên ngoài kiến trúc ngân hàng đại lý truyền thống, nó có thể được xem là một phần của nỗ lực rộng lớn hơn nhằm đa dạng hóa các đường ray thanh toán quốc tế khỏi các kênh tập trung vào đồng đô la .

Đồng Nhân dân tệ kỹ thuật số nội địa của Trung Quốc hiện là thí điểm CBDC trực tiếp lớn nhất thế giới, với các giao dịch lũy kế vượt quá 2,3 nghìn tỷ USD vào cuối năm 2025 – mức tăng 800% so với năm 2023 . Nền tảng xuyên biên giới mBridge cung cấp lớp hạ tầng bán buôn, về nguyên tắc, có thể kết nối hệ sinh thái CBDC nội địa này với các đối tác thương mại trên khắp châu Á và Vùng Vịnh.

Tuy nhiên, các nguồn tin hiện có không ghi nhận mối liên hệ trực tiếp nào giữa mBridge và xu hướng tăng giá của đồng Nhân dân tệ, cũng như không xác nhận rằng nền tảng này đang được sử dụng để tạo thuận lợi cho các dòng thanh toán liên quan đến Iran . Cần thận trọng: trong khi một số bình luận suy đoán về các kịch bản lách lệnh trừng phạt, các báo cáo được ghi nhận mô tả mBridge là một nền tảng tập trung vào hiệu quả, giảm chi phí và hội nhập hành lang thương mại hơn là né tránh lệnh trừng phạt một cách rõ ràng .

Điểm đáng chú ý hơn cả là một loại hạ tầng thanh toán xuyên biên giới mới đang được thương mại hóa. Nó quyết toán tiền của ngân hàng trung ương gần như theo thời gian thực, với chi phí thấp hơn, trên các đường ray được xây dựng bên ngoài hệ thống ngân hàng đại lý cũ kỹ. Liệu nó có mở rộng quy mô để thực sự thách thức SWIFT hay không vẫn còn phải chờ xem – nhưng nền móng hiện đã đi vào sản xuất.