Xung đột Mỹ-Iran gây ra cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu chưa từng có: Phong tỏa eo biển Hormuz và Bab al-Mandeb, vụ tấn công bằng máy bay không người lái tại Damietta

Cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran đã gây ra sự gián đoạn nghiêm trọng trên nhiều mặt trận đối với thương mại năng lượng toàn cầu, với hai eo biển chiến lược bị phong tỏa, một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái nhằm vào tàu chở LNG tại cảng Damietta của Ai Cập, và CEO của Chevron cảnh báo rằng thị trường năng lượng đang ở trạng thái "mong manh" khi nguồn dự trữ đang bị rút xuống .

Các điểm nghẽn hàng hải dưới sự phong tỏa

Eo biển Hormuz: Iran chính thức đóng cửa eo biển này vào ngày 28 tháng 2 năm 2026 và kể từ đó đã chặn hiệu quả mọi hoạt động qua lại . Mỹ đã tái áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran vào tháng 4 và một lần nữa vào tháng 7 năm 2026, với hơn 11 đợt không kích nhằm vào các mục tiêu của Iran . Eo biển này thường đảm nhận việc vận chuyển khoảng 20% lượng dầu và khí đốt của thế giới trong thời bình .

Eo biển Bab al-Mandeb: Nhóm Houthi tuyên bố phong tỏa hải quân đối với cửa ngõ phía nam Biển Đỏ này vào ngày 21 tháng 7 năm 2026, đe dọa sẽ tấn công các tàu chở dầu sử dụng các cảng của Ả Rập Xê Út . Iran đã ra dấu hiệu có thể sử dụng các đồng minh Houthi để đóng cửa điểm nghẽn này, tạo ra một cuộc phong tỏa kép . Biển Đỏ đã trở thành một tuyến đường thay thế quan trọng cho xuất khẩu năng lượng của các quốc gia Vùng Vịnh sau khi Iran đóng cửa eo biển Hormuz . Ít nhất bảy tàu chở dầu đã thay đổi lộ trình ở Biển Đỏ sau các cảnh báo của Houthi .

Mối đe dọa đối với kênh đào Suez: Các hãng vận tải lớn (Maersk, Hapag-Lloyd, CMA CGM) đã đình chỉ quá cảnh qua Suez kể từ tháng 3 năm 2026 . Kênh đào Suez đã chứng kiến lưu lượng giao thông giảm khoảng 50% kể từ khi chiến tranh bắt đầu, theo các báo cáo . Vụ tấn công bằng máy bay không người lái ngày 29 tháng 7 tại cảng Damietta gần đó đã cho thấy sự dễ bị tổn thương của kênh đào trước cuộc xung đột đang mở rộng .

Vụ tấn công bằng máy bay không người lái tại Damietta

Vào ngày 29 tháng 7 năm 2026, một máy bay không người lái đã tấn công một tàu chứa LNG thuộc sở hữu của Mỹ (FSRU Energos Winter) tại cảng Damietta của Ai Cập, làm lửa lan sang tàu chở LNG GasLog Salem và gây ra thiệt hại đáng kể . Nội các Ai Cập xác nhận vụ tấn công là do máy bay không người lái gây ra, mặc dù không có bên nào nhận trách nhiệm . Đây là cuộc tấn công đầu tiên vào lãnh thổ Ai Cập kể từ khi chiến tranh bắt đầu . Các nhà phân tích cho biết, cuộc tấn công vào cảng của Ai Cập gần kênh đào Suez đã cho thấy tuyến đường thủy quan trọng này dễ bị tổn thương như thế nào và chỉ ra rằng cuộc xung đột đang mở rộng ở Trung Đông có thể làm gián đoạn thêm thương mại toàn cầu .

Cảnh báo từ CEO Chevron: Thị trường năng lượng 'mong manh'

CEO của Chevron, Mike Wirth, là một trong những nhà lãnh đạo ngành công nghiệp lên tiếng cảnh báo mạnh mẽ nhất về cuộc khủng hoảng:

• Vào ngày 2 tháng 8 năm 2026, ông nói rằng cuộc chiến với Iran đã khiến thị trường năng lượng trở nên "hơi mong manh và bất ổn" và cảnh báo về những mối đe dọa "rất thực tế" đối với nguồn cung dầu toàn cầu .
• Trước đó, ông đã tuyên bố rằng tình trạng thiếu hụt dầu mỏ về mặt vật lý đang bắt đầu xuất hiện trên toàn cầu do việc đóng cửa Hormuz, rằng "các bộ đệm và bộ giảm xóc đang dần cạn kiệt" và tháng 7-tháng 8 năm 2026 là những tháng quan trọng đối với lượng dầu dự trữ .
• Vào tháng 5 năm 2026, Wirth tuyên bố, "Chúng ta sẽ bắt đầu thấy sự thiếu hụt vật chất" và chỉ ra rằng các nền kinh tế, đặc biệt là ở châu Á, sẽ bắt đầu suy thoái khi nhu cầu điều chỉnh theo nguồn cung giảm sút .
• Dự trữ dầu đã bị rút xuống trên khắp thế giới, bao gồm cả dự trữ chiến lược và dự trữ thương mại . Các giám đốc điều hành của ExxonMobil cũng cảnh báo rằng giá dầu có thể tăng vọt khi dự trữ dầu tiếp tục cạn kiệt .

Tác động thị trường và việc định tuyến lại

Với khoảng 20% lượng dầu của thế giới đi qua Hormuz bị chặn và tuyến đường Biển Đỏ cũng bị đe dọa, các tàu chở dầu đang phải chuyển hướng vòng qua châu Phi, làm tăng thêm chi phí và thời gian hành trình đáng kể .

• Mỹ đã tiến hành 11 đợt không kích vào Iran và đề xuất tính phí 20% cho an ninh quá cảnh eo biển Hormuz .
• Sự kìm kẹp kép đối với Hormuz và Bab al-Mandeb là mối đe dọa đồng thời chưa từng có đối với hai hành lang hàng hải năng lượng quan trọng nhất thế giới .
• Các nhà phân tích cảnh báo rằng nếu lực lượng ủy nhiệm của Iran đóng cửa eo biển Bab el-Mandeb, nó có thể đẩy giá dầu lên tới 150 USD/thùng .
• Quân đội Mỹ đã triển khai hơn 20 tàu chiến của Hải quân Mỹ và hàng trăm máy bay quân sự trên khắp Trung Đông .

Kết luận: Cuộc xung đột Mỹ-Iran đã tạo ra sự tắc nghẽn đồng thời nghiêm trọng nhất đối với các điểm nghẽn vận chuyển dầu toàn cầu trong nhiều thập kỷ — Hormuz đã bị đóng cửa từ cuối tháng 2, Bab al-Mandeb bị phong tỏa từ ngày 21 tháng 7, và kênh đào Suez gần như bị đóng cửa đối với các hãng tàu container lớn — cùng với vụ tấn công bằng máy bay không người lái tại Damietta vào ngày 29 tháng 7 xác nhận rằng chiến tranh hiện đang lan tới Ai Cập. CEO của Chevron đã công khai cảnh báo rằng tình trạng thiếu hụt dầu mỏ về mặt vật lý đang xuất hiện và lượng dự trữ toàn cầu đang ở mức nguy hiểm.