Giá Nhôm Chạm 3.680 USD: Cú Sốc Nguồn Cung Từ Chiến Sự Iran

Thị trường nhôm toàn cầu đang trải qua cú sốc nguồn cung nghiêm trọng nhất trong hơn hai mươi năm qua. Vào cuối tháng 5 năm 2026, giá nhôm giao sau trên Sàn giao dịch Kim loại London (LME) đang dao động quanh mức 3.680 USD/tấn, ngưỡng cao nhất từng ghi nhận kể từ tháng 3 năm 2022 . Mức tăng so với cùng kỳ năm ngoái là xấp xỉ 48%, và giá đã vọt lên gần 90% kể từ khi xung đột Mỹ-Iran bùng nổ vào cuối tháng 2 . Cuộc khủng hoảng đã quét sạch một phần đáng kể sản lượng toàn cầu, đẩy phí bảo hiểm giao hàng vật chất lên mức kỷ lục và buộc hàng loạt ngân hàng lớn cùng các công ty thương mại phải tuyên bố rằng nhôm đang đối mặt với tình trạng thâm hụt cơ cấu và có thể kéo dài.

Ngòi nổ là một cơn địa chấn địa chính trị. Vào ngày 28 tháng 2 năm 2026, Hoa Kỳ và Israel đã tiến hành các cuộc không kích phối hợp nhằm vào Iran trong Chiến dịch Epic Fury, tiêu diệt Lãnh tụ Tối cao Ali Khamenei . Iran đáp trả bằng cách đóng cửa eo biển Hormuz vào ngày 4 tháng 3 . Chỉ riêng điểm nghẽn hàng hải này đã kiểm soát khoảng 9% sản lượng nhôm và khoảng 20% lưu lượng dầu thô hàng ngày của thế giới . Với hoạt động vận tải thương mại qua eo biển gần như đình trệ, chuỗi cung ứng nhôm vùng Vịnh — cùng nguyên liệu đầu vào alumin cần thiết để duy trì hoạt động của các lò luyện — đã bị cắt đứt.

Các cuộc tấn công trực tiếp vào năng lực luyện kim ở vùng Vịnh càng làm cuộc khủng hoảng thêm trầm trọng. Tên lửa và máy bay không người lái của Iran đã nhắm vào nhà máy Al Taweelah của Emirates Global Aluminium ở UAE và lò luyện Alba ở Bahrain . Theo một số ước tính, cuộc xung đột đã làm gián đoạn khoảng 2,5 triệu tấn công suất luyện kim hàng năm . Wood Mackenzie báo cáo rằng tổng công suất bị gián đoạn tại Trung Đông hiện vào khoảng 3 triệu tấn mỗi năm, tương đương 4% nguồn cung toàn cầu, và dự kiến sản lượng nhôm toàn cầu năm 2026 sẽ giảm 3% so với năm trước .

Thâm hụt dự kiến lớn đến mức nào?

Các dự báo của giới phân tích về mức thâm hụt thị trường năm 2026 đã được điều chỉnh tăng mạnh kể từ tháng 3:

• Mercuria tuyên bố đây là một cú sốc cung "thiên nga đen" và ước tính mức thâm hụt ít nhất 2 triệu tấn vào cuối năm — một con số thận trọng, với giả định có một số cải thiện trong ngắn hạn về lưu lượng qua Hormuz và các lò luyện có thể khởi động lại . Mức thâm hụt này được so sánh với khoảng 1,5 triệu tấn hàng tồn kho hữu hình và chỉ hơn 3 triệu tấn tổng tồn kho toàn cầu .
• Wood Mackenzie dự báo mức thâm hụt lên tới 3 triệu tấn trong năm 2026, và kỳ vọng một mức thâm hụt lớn sẽ kéo dài ít nhất 18 tháng tới .
• JPMorgan dự kiến mức thâm hụt nhôm sơ cấp 1,9 triệu tấn, do nguồn cung Trung Đông bị ảnh hưởng với mức sụt giảm 2,4 triệu tấn .
• Bank of America đã nâng dự báo thâm hụt năm 2026 từ 1 triệu lên 1,5 triệu tấn .

Những mức thâm hụt này đang diễn ra trong thời gian thực tại các kho của LME. Trong tháng 3, khoảng 40% chứng quyền (warrant) nhôm LME đã bị hủy bỏ — được chỉ định để giao hàng — với lượng hàng rút ra tập trung tại Port Klang, Malaysia . Tồn kho khả dụng, tức kim loại thực sự sẵn có trên thị trường, hiện ở mức cực kỳ thấp, được báo cáo quanh mức 270.000 tấn . Thị trường đã phản ứng bằng cách chuyển sang trạng thái bù hoãn mua (backwardation) đặc biệt, một điều kiện bất thường khi giá giao ngay cao hơn giá kỳ hạn, báo hiệu tình trạng khan hiếm trầm trọng trong ngắn hạn . Mức chênh lệch giữa hợp đồng tiền mặt và hợp đồng ba tháng đã nới rộng lên tới 59–60 USD/tấn .

Phí bảo hiểm giao hàng vật chất — khoản phụ phí mà người mua trả thêm trên giá chuẩn LME để nhận được kim loại — đã tăng phi mã. Phí bảo hiểm tại vùng Trung Tây Mỹ (Midwest Premium) được ghi nhận gần mức 2.521 USD/tấn và phí bảo hiểm đã nộp thuế tại châu Âu gần mức 599 USD/tấn, đều là những mức kỷ lục do tình trạng không thể vận chuyển kim loại vùng Vịnh qua Hormuz và cuộc đua giành giật nguồn cung thay thế trong tuyệt vọng .

Giới phân tích kỳ vọng điều gì sắp tới?

Những dự báo tăng giá mạnh mẽ nhất đến từ Citigroup, khi ngân hàng này mô tả bối cảnh hiện tại là thuận lợi nhất cho nhôm trong hơn năm mươi năm qua và nhìn thấy một "lộ trình khả tín" hướng tới 4.000 USD/tấn trong vòng ba tháng nếu sự gián đoạn tiếp diễn . JPMorgan dự báo giá trung bình quý 2 năm 2026 là 3.800 USD/tấn và kỳ vọng nhôm sẽ đạt trung bình khoảng 3.500 USD/tấn trong nửa cuối năm 2026 khi những hạn chế về cung cấp cơ cấu vẫn tồn tại . Ngay từ tháng 3, Argus Media đã đưa tin về quan điểm của các nhà phân tích rằng mức cao nhất mọi thời đại trên 4.000 USD là hoàn toàn có thể xảy ra .

Mercuria, Goldman Sachs và JPMorgan đều mô tả đây là cú sốc nguồn cung kim loại cơ bản lớn nhất kể từ năm 2000 .

Quá trình phục hồi chậm chạp và bất định

Khung thời gian để khôi phục sản xuất bình thường được tính bằng tháng, không phải bằng tuần. Các ước tính trong ngành cho biết thời gian khởi động lại các bể điện phân nhôm đã nguội lạnh là sáu đến mười hai tháng, và điều đó còn phụ thuộc vào việc nguyên liệu alumin có sẵn hay không . Sự gián đoạn ở Hormuz là con dao hai lưỡi: nó ngăn các lò luyện vùng Vịnh nhận nhập khẩu alumin, vì vậy ngay cả những nhà máy không bị hư hại cũng không thể chạy hết công suất . Làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm nguyên liệu, Guinea — một nguồn bauxite lớn — đã công bố sẽ bắt đầu kiểm soát xuất khẩu bauxite vào tháng 6 năm 2026 .

Trên mặt trận ngoại giao, một lệnh ngừng bắn ngắn ngủi giữa Israel và Hezbollah vào giữa tháng 4 đã khiến Iran tuyên bố mở cửa eo biển Hormuz, tạo ra một đợt giảm giá mạnh nhưng chỉ là tạm thời trên thị trường hàng hóa . Tuy nhiên, việc mở cửa trở lại này tỏ ra mong manh. Các cuộc đàm phán Islamabad đang diễn ra vẫn chưa tạo ra được một giải pháp lâu dài, và sự bất ổn chiến lược tiếp tục làm nền tảng cho mức giá nhôm tăng cao .

Hiệu ứng lan tỏa đến thị trường hàng hóa toàn cầu

Chiến tranh Iran và cuộc khủng hoảng Hormuz đã tạo ra những gợn sóng lan khắp các thị trường hàng hóa thế giới:

• Dầu thô Brent đã vượt ngưỡng 120 USD/thùng sau khi eo biển bị đóng cửa, với Dated Brent có thời điểm tăng vọt lên 141,37 USD vào đầu tháng 4, theo đánh giá của Platts .
• Giá vàng đã nhảy vọt từ mức khoảng 5.100 USD/ounce lên trên 5.300 USD chỉ trong vài giờ vào ngày 28 tháng 2 . Giá vàng LBMA có lúc đạt 5.313,90 USD/ounce vào ngày 2 tháng 3 . Đến tháng 4, vàng ổn định gần mức 4.768 USD/ounce trong bối cảnh các cuộc đàm phán ngừng bắn .
• Bạc đã trải qua những biến động dữ dội trong ngày. Nó có lúc tăng vọt lên 96,40 USD/ounce trong cú sốc xung đột ban đầu và giao dịch quanh mức 75,60 USD vào tháng 4, sau đó leo lên trên 80 USD khi các tín hiệu hòa bình xuất hiện .
• Đồng vẫn trong tình trạng khan hiếm, khi JPMorgan chỉ ra một sự thâm hụt nguồn cung cơ cấu, giữ cho giá được hỗ trợ cùng với nhôm .

Lưu ý về số liệu: Một số con số chính xác xuất hiện trong các cuộc thảo luận thị trường — ví dụ: mức cao bốn năm chính xác là 3.767 USD, phí bảo hiểm Mỹ 2.521,50 USD chính xác đến từng xu, hoặc mức thâm hụt 4 triệu tấn của Wood Mackenzie — không được xác nhận trực tiếp trong các nguồn đã công bố có sẵn. Các bằng chứng củng cố vững chắc cho mức độ rộng lớn của các biến động: mức cao bốn năm của LME nằm gần hơn với 3.680–3.700 USD, và dự báo thâm hụt được công bố gần đây nhất của Wood Mackenzie là 3 triệu tấn chứ không phải 4 triệu .