Lỗ hổng trên bầu trời Nga: Chiến dịch drone của Ukraine đang bào mòn hệ thống phòng không trị giá hàng tỷ USD

Nga đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng thiếu hụt tên lửa đánh chặn S-300 và S-400 nghiêm trọng và ngày càng tồi tệ, do chiến dịch UAV (drone) ồ ạt của Ukraine gây ra. Các nhà phân tích mô tả tình trạng này là "không thể bền vững". Sự thiếu hụt này đang tạo ra những lỗ hổng ngày càng lớn trong vùng phủ sóng phòng không của Nga, cho phép Ukraine tấn công sâu hơn vào lãnh thổ Nga hơn bao giờ hết.

Quy mô của sự cạn kiệt tên lửa đánh chặn

CBS News đưa tin ngày 17 tháng 6 năm 2026, dẫn các nguồn tin cho biết Nga đang cạn kiệt một loại tên lửa đánh chặn quan trọng, làm suy yếu khả năng phòng thủ trước các cuộc tấn công bằng UAV của Ukraine . Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang Ukraine, Oleksandr Syrskyi, xác nhận vào cuối tháng 4 rằng khả năng phòng không của Nga đang mất dần tác dụng trong việc chống lại các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái, cụ thể là do thiếu tên lửa . Sự thiếu hụt này không chỉ giới hạn ở hệ thống S-300 mà còn lan sang cả hệ thống Pantsir .

Một đánh giá của RUSI từ tháng 12 năm 2025 kết luận rằng ngành công nghiệp quốc phòng Nga không thể bổ sung đủ nhanh kho tên lửa phòng không do Ukraine sử dụng ồ ạt các UAV giá rẻ . Chu kỳ sản xuất tên lửa S-300 mất 7–8 tháng , trong khi sản lượng UAV của Ukraine đã tăng vọt, cho phép nước này phá hủy các hệ thống phòng không Nga với tốc độ tăng gấp ba lần trong những tháng gần đây . Ukraine đã phá hủy nhiều gấp đôi số lượng hệ thống phòng không và radar của Nga trong tháng 4 năm 2026 so với tháng 10 năm 2025 .

174 hệ thống phòng không bị phá hủy trong 5 tháng

Lực lượng Hệ thống Không người lái Ukraine (SBS) xác nhận rằng các đơn vị của họ đã tấn công 174 mục tiêu phòng không của Nga từ tháng 1 đến tháng 5 năm 2026, bao gồm các hệ thống tên lửa đất đối không, trạm radar và thiết bị tác chiến điện tử, gây thiệt hại tổng cộng cho Nga khoảng 5,4 tỷ USD . Chỉ trong tháng 4, 38 thiết bị trị giá khoảng 1,1 tỷ USD đã bị bắn trúng, bao gồm các hệ thống Tor, Tor-M2, Pantsir và ZU-23-2 .

Một nhà nghiên cứu người Nhật đã ghi nhận mức thâm hụt ròng 322 thành phần phòng không của Nga từ tháng 6 năm 2025 đến tháng 3 năm 2026 — giảm 35% so với 908 thành phần được theo dõi . Số lượng các thành phần của hệ thống S-300 và S-400 giảm ở tất cả các quân khu của Nga, trong đó Quân khu Trung tâm giảm 81,8% và Quân khu Leningrad giảm 76,9% .

Nga chuyển đổi S-300 để tấn công mặt đất — khiến kho dự trữ càng thêm cạn kiệt

Viện Hudson báo cáo rằng từ ngày 8 đến 10 tháng 4 năm 2026, lực lượng Nga đã tấn công các nhà máy sản xuất UAV của Ukraine bằng cách sử dụng các hệ thống tên lửa phòng không S-300 và S-400 đã được cải tiến cho vai trò tấn công mặt đất (surface-to-surface) . Việc sử dụng kép này càng làm cạn kiệt thêm kho tên lửa đánh chặn vốn dành cho phòng không.

Nga cũng đã sử dụng tên lửa S-300 và S-400 để tấn công các mục tiêu mặt đất ở Ukraine ít nhất là từ năm 2022, một phần do sự thiếu hụt tên lửa chính xác cao . ISW đưa tin vào tháng 1 năm 2026 rằng lực lượng Nga thậm chí còn sử dụng tên lửa huấn luyện phòng không RM-48U để tấn công mặt đất, có thể được trang bị đầu đạn thật .

Hạn chế về chuỗi cung ứng và thiếu hụt linh kiện

Khả năng sản xuất tên lửa đánh chặn mới của Nga bị hạn chế bởi chu kỳ sản xuất 7–8 tháng cho tên lửa S-300 và những hạn chế công nghiệp rộng lớn hơn mà RUSI xác định là không đủ để theo kịp tổn thất trong chiến đấu . Sự thiếu hụt còn bao gồm vi điện tử, linh kiện nhập khẩu và các điểm hậu cần dễ bị tổn thương .

Nga cũng được cho là đang cắt giảm sản xuất tên lửa và chuyển hướng ngân sách để tăng sản lượng UAV, điều này càng hạn chế khả năng bổ sung kho tên lửa đánh chặn .

Sự thiếu hụt tên lửa Patriot của Ukraine

Không quân Ukraine báo cáo vào ngày 8 tháng 5 năm 2026 rằng nước này đang thiếu hụt tên lửa phòng không sau chiến dịch tấn công mùa đông quy mô lớn của Nga, đồng thời tuyên bố rằng "các bệ phóng được phân bổ cho các đơn vị và khẩu đội cụ thể chỉ được nạp một phần — và đó là một cách nói giảm nói tránh" . Điều này ảnh hưởng đến hệ thống Patriot và các hệ thống khác do phương Tây cung cấp. Tỷ lệ đánh chặn của Ukraine đối với các loại đạn dược của Nga đã giảm xuống dưới 70% trong tháng 4 năm 2026, một con số đáng báo động .

Tầm tấn công của Ukraine mở rộng đáng kể

Bộ Quốc phòng Ukraine tuyên bố vào ngày 28 tháng 4 năm 2026 rằng tầm bắn tấn công tầm xa vào Nga đã tăng hơn 2,5 lần kể từ năm 2022, từ khoảng 630 km lên hơn 1.700 km . Vào ngày 29 tháng 4, Ukraine đã tấn công một trạm bơm dầu cách 1.500 km bên trong nước Nga, gần dãy núi Ural . Đến cuối tháng 5, Tổng cục Tình báo Quốc phòng Ukraine (HUR) xác nhận có UAV với tầm hoạt động lên tới 3.500 km, trong khi mức tối đa trước đó là 1.750 km . Hơn 70% dân số Nga hiện nằm trong tầm bắn của UAV Ukraine .

Chỉ huy SBS, Thiếu tá Robert "Madyar" Brovdi cho biết lực lượng Ukraine đang chính thức mở rộng quy mô các chiến dịch tấn công tầm trung và tầm xa, với các UAV tầm trung hoạt động ở độ sâu từ 50 đến 250 km so với tiền tuyến, duy trì liên lạc trực tiếp với người điều khiển . Chỉ trong tháng 5 năm 2026, lực lượng Ukraine đã phóng hơn 1.300 cuộc tấn công bằng UAV tầm xa nhằm vào các mục tiêu sâu bên trong nước Nga .

Kết luận

Mạng lưới phòng không của Nga đang chịu áp lực nghiêm trọng từ sự kết hợp của tình trạng cạn kiệt tên lửa đánh chặn, sự phá hủy vật lý các bệ phóng và radar, cùng với khả năng sản xuất không đủ nhanh để bù đắp lượng UAV giá rẻ mà Ukraine sử dụng. Tình hình đã tạo ra một khoảng trống ngày càng lớn cho các đòn tấn công sâu của Ukraine, trong khi bản thân Ukraine cũng phải đối mặt với tình trạng thiếu hụt phòng không từ các chiến dịch tên lửa của Nga. Lãnh thổ rộng lớn 17 triệu km² của Nga khiến việc phòng thủ toàn diện trở nên bất khả thi, với các nhà phân tích nhận xét rằng bầu trời nước này đã trở nên một cách hiệu quả là "thủng lỗ chỗ" .