Quỹ tài sản quốc gia Na Uy gây áp lực lên Meta trước kỳ họp cổ đông

Các cuộc bầu chọn hội đồng quản trị tại các tập đoàn lớn thường diễn ra khá lặng lẽ. Nhưng trước thềm đại hội cổ đông thường niên của Meta vào ngày 27/5/2026, Quỹ Government Pension Fund Global (GPFG) của Na Uy — quỹ tài sản quốc gia lớn nhất thế giới với khoảng 2,3 nghìn tỷ USD tài sản — đã tạo ra một tín hiệu hiếm thấy: họ từ chối ủng hộ việc tái bổ nhiệm một giám đốc hội đồng quản trị và đồng thời đứng về phía nhiều đề xuất cổ đông.

Động thái này làm nổi bật những lo ngại ngày càng tăng về quản trị doanh nghiệp, mức độ giám sát của hội đồng quản trị và giới hạn quyền lực của cổ đông tại Meta.

Vì sao quỹ Na Uy không ủng hộ John Elkann

Quỹ GPFG đã không bỏ phiếu ủng hộ việc tái bổ nhiệm John Elkann vào hội đồng quản trị Meta. Lý do chính được nêu ra là lo ngại về mức độ tham dự các cuộc họp hội đồng và khả năng dành đủ thời gian cho vai trò này.

Elkann đang nắm giữ nhiều vị trí lãnh đạo quan trọng bên ngoài Meta, bao gồm:

• Chủ tịch tập đoàn ô tô Stellantis
• CEO của công ty đầu tư Exor

Theo đánh giá của quỹ, khối lượng công việc lớn ở các tổ chức này có thể khiến ông khó dành đủ thời gian cho trách nhiệm tại Meta.

Đối với các nhà đầu tư tổ chức lớn, tỷ lệ tham dự họp của giám đốc là một chỉ số quan trọng để đánh giá mức độ tham gia và giám sát thực sự của hội đồng quản trị. Một số đánh giá quản trị trước đó cũng chỉ ra rằng Elkann từng không đạt mức tham dự tối thiểu cho các cuộc họp hội đồng quản trị.

Vì GPFG đầu tư vào hàng nghìn công ty trên toàn cầu, quyết định bỏ phiếu của quỹ thường được thị trường xem như tín hiệu về quan điểm của nhà đầu tư dài hạn.

Động thái hiếm thấy: ủng hộ nhiều đề xuất cổ đông

Không chỉ dừng ở một ghế hội đồng quản trị, quỹ Na Uy còn ủng hộ nhiều đề xuất của cổ đông tại đại hội Meta năm 2026 — điều tương đối hiếm vì các quỹ lớn thường ủng hộ ban lãnh đạo trong phần lớn các cuộc bỏ phiếu.

Các đề xuất được đưa ra xoay quanh nhiều vấn đề quản trị và rủi ro mới nổi, bao gồm:

• tách vai trò CEO và Chủ tịch hội đồng quản trị
• giám sát và báo cáo về cách Meta sử dụng dữ liệu để phát triển AI
• công bố kết quả biểu quyết theo từng loại cổ phiếu
• đánh giá rủi ro nhân quyền và nội dung thù ghét trên nền tảng
• tác động môi trường và vận hành của các trung tâm dữ liệu phục vụ AI

Những chủ đề này đều nằm trong danh sách nhiều nghị quyết cổ đông xuất hiện trong tài liệu ủy quyền (proxy) cho đại hội cổ đông Meta năm 2026.

Việc GPFG ủng hộ các đề xuất này cho thấy một mối quan tâm rộng hơn của nhà đầu tư đối với cách Meta quản lý các rủi ro liên quan đến AI, quản trị nền tảng và trách nhiệm doanh nghiệp.

Vấn đề cốt lõi: cấu trúc cổ phiếu hai lớp của Meta

Dù áp lực từ cổ đông ngày càng tăng, khả năng buộc Meta thay đổi vẫn bị hạn chế.

Nguyên nhân nằm ở cấu trúc cổ phiếu hai lớp (dual‑class share structure) của công ty. Một số loại cổ phiếu có quyền biểu quyết cao hơn, và cấu trúc này tập trung quyền kiểm soát vào tay CEO Mark Zuckerberg.

Một số cổ đông đã đề xuất chuyển sang hệ thống “một cổ phiếu – một quyền biểu quyết”, nhằm cân bằng quyền lực giữa các nhà đầu tư và quyền sở hữu kinh tế.

Tuy nhiên, vì cấu trúc hiện tại đã thiết kế sẵn quyền kiểm soát cho nhà sáng lập, những đề xuất này rất khó được thông qua.

Vì sao cuộc bỏ phiếu vẫn quan trọng

Ngay cả khi các đề xuất khó được thông qua, lập trường của các nhà đầu tư lớn vẫn có thể gây ảnh hưởng đáng kể.

Việc quỹ tài sản quốc gia Na Uy không ủng hộ một giám đốc và ủng hộ nhiều nghị quyết cổ đông tạo ra áp lực về uy tín và quản trị đối với Meta trước kỳ họp cổ đông.

Sự việc này cũng phản ánh một xu hướng lớn trong ngành công nghệ: các nhà đầu tư ngày càng muốn có nhiều giám sát hơn đối với AI, dữ liệu và tác động xã hội của nền tảng, nhưng ở các công ty do nhà sáng lập kiểm soát quyền biểu quyết, quyền lực của cổ đông vẫn bị giới hạn đáng kể.