Bên Trong Dự Thảo Ghi Nhớ Mỹ-Iran: Quỹ 300 Tỷ USD, Tài Sản Bị Phong Tỏa và Lý Do Thị Trường Vẫn Hoài Nghi

Các Điều Khoản Cốt Lõi của Dự Thảo

Quỹ Tái Thiết 300 Tỷ USD do Vùng Vịnh Tài Trợ

Một trong những yếu tố gây chú ý nhất của dự thảo là một quỹ đầu tư và tái thiết quốc tế cho Iran, trị giá lên tới 300 tỷ USD. Tờ New York Times đưa tin, chính quyền Trump đã không chính thức đề nghị các nước Ả Rập vùng Vịnh cung cấp tài chính, và Trung Quốc cũng được kỳ vọng sẽ đóng góp . Một nguồn tin ngoại giao cho báo chí biết, Mỹ sẽ ủng hộ việc thành lập quỹ này nếu một thỏa thuận cuối cùng đạt được . Điều kiện để quỹ được kích hoạt là Iran phải đồng ý một thỏa thuận chấm dứt chiến tranh với các điều khoản có thể chấp nhận được .

Eo Biển Hormuz và Lệnh Phong Tỏa Hải Quân

Tự do hàng hải qua eo biển Hormuz vẫn là trọng tâm của thỏa thuận. Theo dự thảo, Iran sẽ mở lại tuyến đường thủy này và loại bỏ tất cả thủy lôi trong vòng 30 ngày, trong khi Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa hải quân trong cùng khoảng thời gian và rút các lực lượng quân sự khỏi các khu vực xung quanh Iran . Đề xuất cũng nhằm đảm bảo hoạt động vận tải thương mại không bị cản trở, không có phí cầu đường hay quấy rối .

Chương Trình Hạt Nhân của Iran

Về mặt hạt nhân, Iran sẽ cam kết bằng văn bản về lệnh tạm dừng làm giàu uranium, và một giai đoạn đàm phán thứ hai sẽ được thiết lập để xác định phạm vi của bất kỳ chương trình làm giàu nào trong tương lai cũng như mức độ giám sát quốc tế bởi Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) . Một báo cáo từ Hiệp hội Kiểm soát Vũ khí lưu ý rằng chương trình làm giàu được đề xuất có thể được gắn với các lò phản ứng nghiên cứu cụ thể, mặc dù họ cảnh báo kế hoạch này có thể quá tham vọng .

Hiệp Ước Không Xâm Lược và Điều Khoản Lebanon

Một hiệp ước không xâm lược lẫn nhau được tích hợp trong khuôn khổ, cùng với điều khoản hòa bình cho Lebanon liên quan đến việc chấm dứt các hành động thù địch của Hezbollah—một vấn đề được cho là đã gây căng thẳng cho quan hệ Mỹ-Israel . Một nghị sĩ Iran cũng xác nhận dự thảo bao gồm cam kết của cả hai bên về việc không sử dụng vũ lực chống lại nhau .

Yêu Cầu Giải Phóng 24 Tỷ USD Tài Sản Bị Phong Tỏa

Yêu cầu của Iran về việc giải phóng khoảng 24 tỷ USD tài sản bị phong tỏa ở nước ngoài đã nổi lên như điều mà truyền thông ủng hộ chính quyền Tehran gọi là "bất đồng nghiêm trọng cuối cùng" trước khi các cuộc đàm phán có thể tiến triển . Theo hãng tin Tasnim của Iran:

• 12 tỷ USD sẽ được giải phóng ngay khi ký kết bản ghi nhớ.
• 12 tỷ USD sẽ được chuyển giao trong vòng 60 ngày .

Nhà đàm phán hàng đầu của Iran, đồng thời là Chủ tịch Quốc hội Mohammad Bagher Ghalibaf, đã tới Qatar đặc biệt để đảm bảo việc giải phóng theo từng giai đoạn này . Một báo cáo rộng hơn của WSJ chỉ ra rằng Iran cuối cùng đang tìm cách kiểm soát một phần trong số ước tính 100 tỷ USD tài sản bị các quốc gia phương Tây phong tỏa .

Những Trở Ngại Còn Tồn Tại và Khoảng Trống Trong Giám Sát

Bất chấp dự thảo chi tiết, những rào cản đáng kể vẫn tồn tại:

• Thiếu sự phê duyệt của tổng thống: Phó Tổng thống JD Vance cảnh báo rằng Tổng thống Trump vẫn chưa phê duyệt khuôn khổ này, và các nhà đàm phán vẫn đang tranh luận về các cơ chế thực thi chính .
• Iran muốn một thỏa thuận toàn diện: Tehran liên tục tuyên bố muốn có một thỏa thuận đầy đủ thay vì một khuôn khổ một trang trì hoãn các tranh chấp lớn sang các cuộc đàm phán sau .
• Các cuộc đụng độ quân sự tiếp diễn: Cả hai bên vẫn tiếp tục tấn công lẫn nhau ngay cả khi đàm phán đang tiến triển, làm suy yếu niềm tin vào một lệnh ngừng bắn bền vững .
• Giám sát IAEA chưa cụ thể: Phạm vi chính xác của các cuộc thanh sát quốc tế vẫn chưa được giải quyết, để lại một lỗ hổng thực thi quan trọng trong lệnh tạm dừng hạt nhân .
• Các vụ rò rỉ gây tranh cãi: Vào ngày 27 tháng 5, truyền hình Iran đã phát đi thứ mà họ tuyên bố là một bản dự thảo của bản ghi nhớ, nhưng các quan chức Mỹ nhanh chóng gọi đó là "hoàn toàn bịa đặt" và "không đúng sự thật", gây ra sự đảo chiều ngay lập tức trên thị trường .

Thị Trường Thận Trọng: Hy Vọng Đan Xen Đảo Chiều

Thị trường tiền tệ và chứng khoán đã trở thành một phong vũ biểu thời gian thực cho các cuộc đàm phán, phản ứng với từng tiêu đề bằng những biến động mạnh nhưng ngắn ngủi:

• Ngày 21 tháng 5: Các báo cáo về việc đạt được dự thảo cuối cùng đã khiến chỉ số đồng USD giảm 0.3% và giá dầu Brent giảm khoảng 1.5%, do các nhà giao dịch định giá rủi ro địa chính trị thấp hơn .
• Ngày 27 tháng 5: Một vụ rò rỉ dự thảo trên truyền hình Iran ban đầu làm suy yếu đồng USD và đẩy giá dầu xuống, nhưng đà này đã đảo chiều mạnh khi các quan chức Mỹ phủ nhận tính xác thực của tài liệu. Giá dầu thô đóng cửa tăng 2.73% lên 91.10 USD/thùng, và chỉ số đồng USD nhích nhẹ lên cao hơn .
• Thị trường chứng khoán: Chỉ số Công nghiệp Dow Jones đạt mức cao nhất mọi thời đại vào ngày 27 tháng 5, và S&P 500 đi ngang, cho thấy thị trường chứng khoán phần lớn đã định giá xong kịch bản có thỏa thuận hoặc đang tập trung vào các yếu tố cơ bản khác .

Chủ đề bao trùm trên khắp các loại tài sản là một mô-típ lạc quan thận trọng xen kẽ với những cú đảo chiều đột ngột. Như một phân tích đã lưu ý, thị trường "đang nghiêng về ý tưởng rằng một thỏa thuận cuối cùng sẽ xảy ra, nhưng không sẵn sàng đặt cược lớn vào điều đó" . Cho đến khi một bản ghi nhớ được ký kết và sự phê duyệt rõ ràng từ tổng thống được hiện thực hóa, sự hoài nghi có lẽ sẽ vẫn là tư thế chủ đạo.