“Taiwan Travelogue”: Tiểu thuyết tiếng Hoa đầu tiên đoạt International Booker

Giải thưởng trị giá 50.000 bảng Anh, được chia đều cho tác giả và dịch giả theo quy định của giải.

Tác phẩm ban đầu xuất bản bằng tiếng Hoa tại Đài Loan năm 2020, sau đó được Lin King dịch sang tiếng Anh và phát hành quốc tế. Bản dịch trước đó cũng từng giành Giải Sách Quốc gia Mỹ cho Văn học dịch năm 2024.

Câu chuyện diễn ra ở Đài Loan thời thuộc địa

Bối cảnh của tiểu thuyết là Đài Loan những năm 1930, khi hòn đảo còn dưới sự cai trị của Nhật Bản.

Nhân vật chính là Aoyama Chizuko, một nữ nhà văn trẻ đến từ Nagasaki. Năm 1938, cô được chính quyền thuộc địa mời tới Đài Loan để tham gia các hoạt động giao lưu văn hóa. Nhưng thay vì quan tâm tới các buổi tiệc chính thức hay tuyên truyền đế quốc, Chizuko lại muốn trải nghiệm cuộc sống đời thường trên đảo — đặc biệt là ẩm thực địa phương.

Trong chuyến đi, cô được một phụ nữ Đài Loan làm phiên dịch và hướng dẫn. Hai người cùng du hành khắp hòn đảo:

• nếm thử các món ăn địa phương
• gặp gỡ những cộng đồng và tầng lớp khác nhau
• quan sát xã hội thuộc địa với nhiều mâu thuẫn

Theo thời gian, giữa họ nảy sinh một mối quan hệ tình cảm phức tạp. Câu chuyện vì thế vừa là nhật ký du hành ẩm thực, vừa là một chuyện tình diễn ra trong bối cảnh quyền lực bất cân xứng.

“Tiểu thuyết giả làm bản dịch” – cấu trúc độc đáo

Một trong những điểm thú vị nhất của Taiwan Travelogue là cách kể chuyện nhiều lớp.

Cuốn sách được trình bày như:

• bản dịch của một hồi ký du hành do một nhà văn Nhật viết
• văn bản được “tìm lại” và xuất bản sau này

Nhưng trên thực tế, toàn bộ tác phẩm là tiểu thuyết do một nhà văn Đài Loan viết bằng tiếng Hoa.

Cấu trúc này tạo nên một trò chơi văn chương:

• Tác giả viết một “bản dịch giả tưởng”.
• Bản tiếng Anh lại là bản dịch thật của tiểu thuyết đó.
• Người đọc liên tục phải tự hỏi ai đang kể câu chuyện và bằng ngôn ngữ nào.

Nhờ vậy, bản thân dịch thuật trở thành chủ đề của tác phẩm, chứ không chỉ là phương tiện truyền tải.

Ẩm thực, ngôn ngữ và quyền lực

Bề ngoài, câu chuyện giống một chuyến du lịch ẩm thực xuyên Đài Loan. Nhân vật Chizuko thậm chí được mô tả có “khả năng ăn đáng kinh ngạc”, và nhiều chương sách xoay quanh các món ăn địa phương.

Nhưng đằng sau những mô tả ẩm thực là các câu hỏi lớn hơn:

• Quyền lực thuộc địa: ai là người quan sát và ai bị quan sát?
• Ngôn ngữ và dịch thuật: việc chuyển đổi giữa tiếng Nhật, tiếng Hoa và tiếng Anh ảnh hưởng thế nào đến cách hiểu lịch sử?
• Bản sắc và giai cấp: quan hệ giữa người Nhật và người Đài Loan trong xã hội thuộc địa.

Chủ tịch hội đồng giám khảo Natasha Brown cho rằng cuốn sách xoay quanh một câu hỏi trung tâm: liệu tình yêu có thể vượt qua sự bất bình đẳng quyền lực hay không.

Khoảnh khắc chiến thắng tại London

Kết quả International Booker Prize 2026 được công bố ngày 19/5/2026 tại bảo tàng Tate Modern ở London.

Ban giám khảo mô tả cuốn sách là một tác phẩm “lôi cuốn” và “tinh tế một cách hóm hỉnh”, kết hợp giữa câu chuyện tình cảm, lịch sử và suy tư hậu thuộc địa.

Chiến thắng này không chỉ là thành tựu cá nhân của Dương Song Tử và Lin King. Nó còn được xem là dấu mốc quan trọng cho văn học Đài Loan và văn học tiếng Hoa trong hệ sinh thái văn học dịch toàn cầu — nơi ngày càng nhiều câu chuyện từ các nền văn hóa khác nhau được độc giả quốc tế tiếp cận.