Sony đặt ranh giới cho AI trong game: Con người viết chuyện, máy móc hỗ trợ sản xuất

Sony muốn AI làm trợ lý, không làm tác giả

Lập trường hiện tại của Sony về AI tạo sinh trong phát triển game có thể tóm gọn như sau: AI là công cụ hỗ trợ sản xuất, không phải người viết nên linh hồn của trò chơi.

Chủ tịch kiêm CEO Sony Hiroki Totoki cho biết PlayStation sẽ tôn trọng những câu chuyện và nhân vật do con người tạo ra trong các thương hiệu chủ lực như The Last of Us và God of War. Các studio vẫn có thể khai thác AI cho những phần việc kỹ thuật tốn nhiều thời gian, nhưng AI sẽ không được dùng để viết cốt truyện cho những thương hiệu này.

Điểm phân biệt này rất quan trọng. Một bên là dùng AI phía sau hậu trường để giảm bớt công việc lặp lại; bên kia là để máy móc trực tiếp tạo ra những gì người chơi nhìn thấy, nghe thấy và ghi nhớ.

Ranh giới của Sony: AI có thể giúp làm game, nhưng không viết câu chuyện cốt lõi

Theo cách Sony lý giải, các câu chuyện và nhân vật của những thương hiệu PlayStation lâu năm là sản phẩm sáng tạo của con người, vì vậy cần được tôn trọng. Những phần như kịch bản, nhân vật, sắc thái và cách kể chuyện sẽ tiếp tục nằm trong tay các nhà biên kịch, đạo diễn và đội ngũ sáng tạo.

Tuy nhiên, đây không phải lời tuyên bố “nói không” với mọi hình thức AI. Nguyên tắc Sony nhấn mạnh là sự sáng tạo của con người phải luôn ở vị trí trung tâm. Công ty xem AI là một công cụ mạnh, có thể khuếch đại trí tưởng tượng và mở ra những khả năng mới, nhưng không phải vật thay thế nghệ sĩ hay người sáng tạo.

Nói cách khác, Sony đang đặt hàng rào bảo vệ chặt nhất quanh những yếu tố định hình bản sắc của một trò chơi, còn quy trình kỹ thuật để tạo ra trải nghiệm đó vẫn có thể được tự động hóa ở mức nhất định.

PlayStation có thể dùng AI vào những việc gì?

Sony đã đề cập đến nhiều lĩnh vực mà AI có thể hỗ trợ các studio PlayStation, gồm:

• tự động hóa các công việc sản xuất lặp lại;
• kiểm thử và đảm bảo chất lượng;
• tăng năng suất lập trình;
• dựng hình 3D và hoạt ảnh;
• các quy trình kỹ thuật tốn nhiều thời gian khác.

Ví dụ được Totoki nhắc đến là hoạt ảnh cho tóc. Việc mô phỏng và điều chỉnh chuyển động của tóc có thể tiêu tốn rất nhiều thời gian, dù không phải lúc nào cũng là quyết định nghệ thuật trung tâm của một cảnh. Nếu AI giúp rút ngắn công đoạn này, đội ngũ phát triển có thể dành thêm thời gian cho diễn xuất, góc máy, nhịp điệu và định hướng thẩm mỹ.

PlayStation cũng từng giới thiệu công cụ nội bộ mang tên Mockingbird. Công cụ này sử dụng dữ liệu ghi hình diễn xuất để hỗ trợ tạo hoạt ảnh nhân vật nhanh hơn, qua đó giảm bớt ma sát trong quy trình sản xuất thay vì thay thế những người đưa ra quyết định sáng tạo.

Lập luận chiến lược của Sony là khi các công việc thường nhật tốn ít thời gian và chi phí hơn, studio có thể mạnh dạn theo đuổi những dự án tham vọng mà trước đây khó thực hiện. Trong cách diễn đạt của công ty, AI phải giúp tăng tốc phát triển, mở rộng phạm vi sáng tạo và nâng cao trải nghiệm người chơi — chứ không phải loại bỏ nghệ sĩ khỏi quy trình.

Sony và Capcom cùng đề cao con người, nhưng Capcom đặt giới hạn chặt hơn

Quan điểm của Sony có nhiều điểm tương đồng với Capcom. Cả hai đều cho rằng AI có thể giúp cải thiện hiệu suất nội bộ, nhưng không nên thay thế công việc sáng tạo của con người.

Dù vậy, Capcom đưa ra quy tắc rõ ràng hơn đối với nội dung hoàn thiện. Công ty tuyên bố sẽ không đưa trực tiếp các vật liệu do AI tạo ra vào game, đồng thời vẫn nghiên cứu việc sử dụng AI để nâng cao năng suất trong những lĩnh vực như đồ họa, âm thanh và lập trình.

Ranh giới của hai công ty có thể tóm tắt như sau:

• Sony: AI có thể hỗ trợ quy trình sản xuất, nhưng con người vẫn kiểm soát cốt truyện và bản sắc sáng tạo của các thương hiệu PlayStation lớn.
• Capcom: AI có thể được dùng để tăng hiệu quả phát triển, nhưng vật liệu do AI tạo ra sẽ không được đưa trực tiếp vào nội dung game.

Vì vậy, Sony không cam kết một hệ sinh thái PlayStation hoàn toàn không có AI. Điều Sony đang cam kết cụ thể hơn là giữ trách nhiệm sáng tạo ở con người, đặc biệt trong những phần tạo nên giá trị cảm xúc và nhận diện của thương hiệu.

Vapor World cho thấy nội dung AI hữu hình có thể trở thành vấn đề niềm tin

Phản ứng quanh Vapor World: Over the Mind cho thấy ranh giới này nhạy cảm đến mức nào. Trò chơi vấp phải chỉ trích từ người chơi vì các đoạn cắt cảnh và giọng nói do AI tạo ra. Sau đó, nhà phát triển ALIVE Inc. cho biết sẽ loại bỏ các đoạn cắt cảnh AI và thay thế chúng bằng nội dung gốc.

Sự việc không chứng minh rằng người chơi phản đối mọi hình thức dùng AI trong phát triển game. Tuy nhiên, nó cho thấy khán giả có thể phản ứng tiêu cực khi sản phẩm AI quá dễ nhận ra, lệch khỏi phong cách tổng thể hoặc bị xem là cách làm tắt thay cho công sức sáng tạo.

Trong trường hợp này, việc nội dung đã được đội ngũ kiểm tra chưa chắc đủ để duy trì niềm tin nếu thành phẩm vẫn tạo cảm giác cẩu thả, thiếu nhất quán hoặc chưa hoàn thiện. Đó cũng là lý do Sony nhấn mạnh sự khác nhau giữa hỗ trợ và sáng tác.

Một công cụ giúp tăng tốc quy trình kỹ thuật có thể được chấp nhận nếu kết quả cuối cùng vẫn đáp ứng tiêu chuẩn của studio và định hướng nghệ thuật đã đặt ra. Ngược lại, lời thoại do AI viết, màn trình diễn do AI tạo hoặc các đoạn cắt cảnh lộ rõ dấu vết máy móc có thể kéo theo câu hỏi về chất lượng, quyền sở hữu và giá trị của lao động con người phía sau thương hiệu.

Hiệu quả sản xuất cũng là bài toán kinh doanh của Sony

Chiến lược AI của Sony xuất hiện trong bối cảnh công ty đang phải xử lý nhiều áp lực về chi phí và tiến độ. Totoki cho biết Sony vẫn chưa ấn định ngày phát hành PlayStation 6; tình trạng thiếu linh kiện, chi phí phần cứng tăng và những gián đoạn thương mại đang khiến kế hoạch trở nên phức tạp hơn.

Sony cũng cho biết họ không muốn hấp thụ toàn bộ mức tăng chi phí linh kiện bằng cách bán phần cứng với khoản lỗ đáng kể. Trong bối cảnh đó, việc nâng hiệu quả phát triển game có sức hấp dẫn rõ ràng: các studio có thể kiểm soát thời gian và chi phí tốt hơn khi PS5 bước vào giai đoạn cuối vòng đời, đồng thời Sony vẫn chưa chốt thời điểm cho nền tảng kế tiếp.

Tuy nhiên, không nên phóng đại mối liên hệ này. Các dữ liệu hiện có không cho thấy chính sách AI là lời giải trực tiếp cho mọi vấn đề của PlayStation, cũng không chứng minh AI gắn trực tiếp với bất kỳ dự án gặp khó khăn cụ thể nào. Kết luận chắc chắn hơn là Sony đang tìm kiếm hiệu quả vận hành, trong khi cố bảo vệ cách kể chuyện do con người tạo ra và niềm tin vào những thương hiệu giá trị nhất của mình.

Người chơi sẽ là bên đánh giá cuối cùng

Với người chơi, lập trường hiện tại của Sony gợi mở một tương lai trong đó AI có thể hiện diện trong dây chuyền phát triển mà không nhất thiết trở thành “tác giả” dễ thấy của một trò chơi.

Bài kiểm tra lớn nhất sẽ nằm ở khâu thực thi. Nếu AI giúp xử lý các công việc lặp lại, còn biên kịch, họa sĩ, họa viên hoạt ảnh và đạo diễn vẫn giữ quyền kiểm soát sáng tạo thực chất, cách Sony gọi AI là “bộ khuếch đại” có thể thuyết phục được công chúng. Nhưng nếu vật liệu do AI tạo ra xuất hiện trong game như một lối tắt dễ nhận biết, phản ứng với Vapor World cho thấy người chơi có thể đánh giá rất khắt khe.

Sony vì thế không hứa hẹn một PlayStation không có AI. Họ đang đưa ra một lời hứa cụ thể hơn: sản xuất có AI hỗ trợ, câu chuyện do con người dẫn dắt và trách nhiệm sáng tạo vẫn thuộc về những người làm game. Cách phân định này — chứ không đơn giản là có dùng AI hay không — sẽ quyết định người chơi đón nhận chính sách của Sony như thế nào.