ASPIRE 2B: 'động cơ tính toán' mới cho khí hậu, y tế và AI của Singapore

Singapore đã đưa vào vận hành ASPIRE 2B, siêu máy tính nghiên cứu quốc gia được thiết kế để biến những dự án AI, mô phỏng khoa học và phân tích dữ liệu quy mô rất lớn thành khả năng thực tế cho các viện nghiên cứu và doanh nghiệp. Hệ thống do Trung tâm Siêu máy tính Quốc gia Singapore (NSCC) vận hành và được ra mắt tại Đại học Công nghệ Nanyang (NTU) ngày 8/6/2026.

ASPIRE 2B không phải một sản phẩm AI dành cho người dùng phổ thông. Đây là hạ tầng dùng chung cho các bài toán quá lớn, quá chậm hoặc quá nhạy cảm để xử lý trên máy tính cá nhân hay những cụm máy nghiên cứu thông thường.

ASPIRE 2B mạnh đến đâu?

ASPIRE 2B là hệ thống tính toán hiệu năng cao dạng lai, kết hợp bộ xử lý trung tâm (CPU) và bộ xử lý đồ họa (GPU) trên cùng một nền tảng. Thiết kế này cho phép hệ thống xử lý nhiều loại tác vụ, từ mô phỏng quy mô lớn và phân tích dữ liệu đến huấn luyện, tinh chỉnh các mô hình AI.

Hệ thống có hơn 1.500 GPU Nvidia H200, đạt năng lực tối đa 115 petaFLOPS, tương đương hơn 100 triệu tỷ phép tính mỗi giây. NSCC cho biết con số này vượt tổng năng lực tính toán của hơn 120.000 laptop AI cao cấp.

ASPIRE 2B hướng tới hệ sinh thái nghiên cứu công của Singapore, gồm các trường đại học, cơ quan chính phủ và viện nghiên cứu. Quy mô người dùng tiềm năng được mô tả là hơn 9.000 nhà nghiên cứu, trong khi NSCC hiện hỗ trợ hơn 700 người dùng tích cực trong các dự án của mình.

Vì sao bước nâng cấp này đáng chú ý?

ASPIRE 2B có công suất tính toán khoảng gấp bốn lần tổng năng lực của ASPIRE 2A và 2A+. Các hệ thống tiền nhiệm đã cho thấy hạ tầng tính toán quốc gia có thể rút ngắn đáng kể chu kỳ nghiên cứu.

Trong dự án Cooling Singapore 2.0, ASPIRE 2A từng giúp hoàn thành tới 80 giờ mô phỏng khí hậu trong vòng 24 giờ. Với ASPIRE 2B, các nhà nghiên cứu có thể chạy mô hình ở độ phân giải cao hơn, thử nhiều biến số hơn và lặp lại thí nghiệm nhanh hơn.

Điều này đặc biệt quan trọng với những lĩnh vực mà kết quả không chỉ phụ thuộc vào một mô hình AI, mà còn cần mô phỏng dựa trên vật lý, tập dữ liệu lớn và quá trình thử nghiệm liên tục.

Từ cảnh báo mưa lớn đến quy hoạch ven biển

Singapore kỳ vọng ASPIRE 2B sẽ hỗ trợ nghiên cứu khí hậu và dự báo thời tiết có tích hợp AI. Các mô phỏng chi tiết hơn có thể giúp nâng cao hiểu biết về mưa cực đoan, nguy cơ nước biển dâng và hiệu ứng đảo nhiệt đô thị, qua đó cung cấp thêm cơ sở cho quy hoạch thành phố và các phương án bảo vệ bờ biển.

Tuy nhiên, đây là những lợi ích được kỳ vọng cho nghiên cứu và hoạch định chính sách, không phải kết quả tự động có được chỉ nhờ một siêu máy tính. Độ tin cậy của dự báo vẫn phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu, phương pháp khoa học, quá trình kiểm chứng mô hình và năng lực ứng dụng kết quả của các cơ quan liên quan.

Nguồn lực tính toán do NSCC hỗ trợ trước đây cũng đã được sử dụng trong các nghiên cứu bảo vệ bờ biển và những dự án công nghiệp như nền tảng thiết kế chân vịt tàu biển có trợ giúp của AI do Mencast phát triển. Trong dự án này, các kỹ sư đã khảo sát hơn 10.000 thiết kế chỉ trong vài ngày, thay vì mất vài tuần để tạo khoảng 20 thiết kế như trước đây.

AI y tế cần dữ liệu phù hợp với từng cộng đồng

Năng lực tính toán bổ sung cũng được dành cho nghiên cứu y tế, trong đó có dự đoán bệnh và huấn luyện các mô hình y khoa. ASPIRE 2B có thể bổ trợ cho SIMFONI, sáng kiến AI y tế quốc gia của Singapore, nhằm điều chỉnh các mô hình nền tảng bằng dữ liệu lâm sàng và hướng dẫn điều trị tại địa phương để hỗ trợ quyết định chuyên môn.

SIMFONI được định hướng theo nguyên tắc hỗ trợ thay vì thay thế bác sĩ. Các mô hình có thể hỗ trợ xử lý những vấn đề như quản lý bệnh mạn tính, nhưng chuyên môn của nhân viên y tế, các biện pháp bảo vệ an toàn và quyền quyết định của con người vẫn giữ vai trò thiết yếu.

Tạo AI hiểu tốt hơn ngôn ngữ Đông Nam Á

Một hướng ứng dụng khác là phát triển các mô hình AI phản ánh tốt hơn ngôn ngữ và bối cảnh văn hóa Đông Nam Á. SEA-LION và MERaLiON là những ví dụ của Singapore trong lĩnh vực này.

Quá trình phát triển MERaLiON đã sử dụng tài nguyên tính toán của NSCC để huấn luyện mô hình quy mô lớn, tinh chỉnh và thử nghiệm nhanh. Những năng lực này đặc biệt hữu ích khi các nhóm nghiên cứu muốn xây dựng AI xử lý nhiều ngôn ngữ, giọng địa phương và sắc thái giao tiếp thường chưa được thể hiện đầy đủ trong các mô hình toàn cầu.

Đằng sau ASPIRE 2B là khoản đầu tư S$270 triệu

Hạ tầng này gắn với cam kết S$270 triệu của Quỹ Nghiên cứu Quốc gia Singapore được công bố năm 2024, nhằm xây dựng siêu máy tính tiếp theo và củng cố năng lực tính toán hiệu năng cao (HPC) cho nghiên cứu quốc gia.

Điểm đáng chú ý là khoản đầu tư không chỉ nhằm mua GPU. NSCC và các đối tác còn tập trung vào quyền tiếp cận, đào tạo nhân lực và xây dựng quy trình để biến năng lực tính toán thành kết quả nghiên cứu. Chính phủ Singapore cũng nhấn mạnh rằng thêm sức mạnh xử lý không tự động tạo ra mô hình khí hậu tốt hơn, phương pháp điều trị hiệu quả hơn hay sản phẩm công nghiệp mới.

Khả năng kết nối với máy tính lượng tử Helios

Tài liệu HPC của NSCC cho biết ASPIRE 2B dự kiến được tích hợp với máy tính lượng tử Helios của Quantinuum trong nửa cuối năm 2026. Mô hình kết hợp giữa tính toán cổ điển và lượng tử có thể mở đường cho các nghiên cứu về mô phỏng phân tử và vật liệu tiên tiến.

Dù vậy, kế hoạch này nên được hiểu là một năng lực thử nghiệm, không phải bằng chứng Singapore đã đạt được ưu thế lượng tử thực tiễn. Giá trị trước mắt nằm ở việc tạo môi trường để các nhà nghiên cứu kiểm tra cách siêu máy tính truyền thống và máy tính lượng tử có thể phối hợp.

Singapore đang thực sự xây dựng điều gì?

ASPIRE 2B nên được nhìn nhận trước hết như một hạ tầng nghiên cứu quốc gia, thay vì một sản phẩm AI độc lập. Giá trị chiến lược của hệ thống nằm ở khả năng kết nối năng lực tính toán với dữ liệu địa phương, chuyên môn khoa học, bài toán công nghiệp và đội ngũ nhân lực chuyên biệt.

Nếu các thành phần này kết hợp hiệu quả, Singapore có thể rút ngắn con đường từ mô phỏng đến thiết kế kỹ thuật, nâng cao phân tích rủi ro khí hậu, phát triển các mô hình y tế phù hợp hơn với người dân địa phương và cải thiện hỗ trợ AI cho những ngôn ngữ còn ít tài nguyên.

ASPIRE 2B cũng có thể trở thành nơi thử nghiệm các hướng nghiên cứu đòi hỏi nhiều tính toán hơn, từ AI tác vụ có khả năng tự thực hiện chuỗi hành động đến AI vật lý. Nhưng giới hạn quan trọng vẫn không thay đổi: siêu máy tính chỉ tạo ra năng lực để thử nghiệm những bài toán lớn và phù hợp hơn. Chất lượng cũng như giá trị xã hội của kết quả cuối cùng sẽ phụ thuộc vào nhà nghiên cứu, dữ liệu, cơ chế bảo vệ và các thể chế đứng phía sau hệ thống.