Khủng hoảng 'Kính biến thái' của Meta: Cảnh sát điều tra, quảng cáo du kích và làn sóng phản đối quyền riêng tư toàn cầu

Kính thông minh Ray-Ban của Meta, ra mắt với sự hào nhoáng của người nổi tiếng, đã trở thành tâm điểm của một cuộc khủng hoảng quyền riêng tư lan rộng vào tháng 7 năm 2026. Mọi chuyện bắt đầu từ một TikToker duy nhất bí mật quay phim người ở Scotland, sau đó leo thang thành một cuộc điều tra của cảnh sát, thay đổi chính sách của dịch vụ phà, một chiến dịch quảng cáo du kích so sánh kính với Jeffrey Epstein, lệnh cấm từ nền tảng Instagram, và việc thuật ngữ "kính biến thái" được sử dụng rộng rãi. Dưới đây là toàn bộ câu chuyện, từ các sự cố, lỗ hổng kỹ thuật đến lời kêu gọi ban hành luật mới.

Cảnh sát Scotland điều tra TikToker Scott Margerison

Scott Margerison, 42 tuổi, đến từ Rochdale, đăng bài với biệt danh "E Dobbin" trên TikTok, đang bị Cảnh sát Scotland điều tra tích cực sau khi đăng các video bí mật quay bằng kính thông minh Meta trong một chuyến đi xuyên Scotland . Đoạn phim được quay vào cuối tháng 6 và đầu tháng 7 năm 2026, cho thấy Margerison có những bình luận khiếm nhã về tình dục đối với phụ nữ trẻ nơi công cộng và đối đầu với một chủ tiệm người Sikh trên đảo Skye. Trong cuộc trao đổi đó, anh ta đã viện dẫn thuyết âm mưu cực hữu "Kế hoạch Kalergi" về việc "triệt tiêu chủng tộc da trắng" . Cảnh sát Scotland xác nhận đã "biết đến các video được đăng trực tuyến và đang đánh giá nội dung" để xác định xem có hành vi phạm tội nào xảy ra hay không .

Hãng phà CalMac đình chỉ tất cả các chuyến tham quan cầu tàu công cộng

Margerison cũng tự quay cảnh mình tham quan cầu lái của phà Loch Seaforth thuộc hãng CalMac mà không được phép . Một người phát ngôn của CalMac cho biết công ty "tạm thời dừng các chuyến tham quan cầu tàu trên các tàu dành cho công chúng sau một sự cố trong đó một cá nhân đã quay phim ở khu vực hạn chế mà không được phép" . Việc đình chỉ được áp dụng trên toàn bộ đội tàu, chấm dứt một chương trình tiếp cận công chúng vốn rất phổ biến .

'Kính biến thái' và chiến dịch 'Mọi người đều ghét Elon'

Thuật ngữ "kính biến thái" đã được sử dụng rộng rãi trên các phương tiện truyền thông và diễn ngôn công cộng, một phần được thúc đẩy bởi nhóm hoạt động Everyone Hates Elon . Nhóm này đã phát động một chiến dịch quảng cáo du kích trên các trạm xe buýt ở London, sử dụng áp phích ảnh động (lenticular) ban đầu giống hệt quảng cáo chính thức của Meta có Kylie Jenner nhưng khi thay đổi góc nhìn sẽ hiện ra hình ảnh Jeffrey Epstein đeo kính (khẩu hiệu: "Kính dành cho những người không biết đồng thuận") hoặc hình ảnh đầu lâu (khẩu hiệu: "Chúng tôi luôn theo dõi bạn") . Nhóm này cũng đã thu thập hơn 9.000 email gửi tới Meta từ những người phản đối việc bị quay phim bởi kính .

Instagram cấm nội dung quấy rối được quay bằng kính thông minh

Người đứng đầu Instagram, Adam Mosseri, thông báo nền tảng này sẽ xóa các video được quay bằng kính thông minh Meta có nội dung quấy rối, chơi khăm hoặc bí mật quay lén người lạ . "Nếu bạn đăng nội dung lợi dụng và quấy rối người khác, giống như rất nhiều video kiểu tán tỉnh mà chúng tôi đã nghe và thấy, thì chúng tôi sẽ gỡ nội dung đó xuống," Mosseri nói . Hai tài khoản có hơn một triệu người theo dõi mỗi tài khoản đã bị vô hiệu hóa theo chính sách này .

Lỗ hổng kỹ thuật: Vấn đề từ miếng dán 2 đô la

Một cuộc điều tra của Engadget phát hiện ra rằng đèn LED báo hiệu đang ghi hình bắt buộc trên kính thông minh Meta có thể dễ dàng bị vô hiệu hóa — một miếng dán trị giá 2 đô la đặt lên đèn LED có thể khiến người xung quanh không thể nhận biết được trạng thái ghi hình của camera. Phát hiện này đã làm dấy lên những lo ngại nghiêm trọng về tính đầy đủ của các biện pháp bảo vệ quyền riêng tư của Meta và được trích dẫn rộng rãi như một bằng chứng cho thấy các chỉ báo đồng thuận ở cấp độ phần cứng là không đủ.

Ứng dụng quét kính thông minh Antizuck lọt vào Top 3 App Store Mỹ

Trước nỗi lo về quyền riêng tư, ứng dụng Antizuck Smart Glasses Scanner — một công cụ chống giám sát được thiết kế để phát hiện camera ẩn trong kính thông minh — đã vươn lên vị trí thứ 3 trên bảng xếp hạng ứng dụng trả phí của Mỹ trên App Store, phản ánh nhu cầu ngày càng tăng của công chúng đối với công nghệ chống giám sát.

Các chuyên gia kêu gọi cập nhật quy định

Các chuyên gia như Scott Stein của CNET và Mark McGill, nhà nghiên cứu tại Đại học Glasgow, đã kêu gọi cập nhật các quy định về việc sử dụng camera đeo được ở nơi công cộng . Họ lập luận rằng các luật hiện hành, được viết ra trước khi camera kín đáo được tích hợp vào kính mắt hàng ngày, không giải quyết thỏa đáng việc ghi hình bí mật bằng các thiết bị trông giống hệt kính mắt thông thường . Luật sư về quyền riêng tư của Vương quốc Anh, Jamie Hurworth, lưu ý rằng hiện tại "không có luật rõ ràng nào ở Vương quốc Anh cấm quay phim cá nhân ở nơi công cộng mà không có sự đồng ý của họ", mặc dù việc tải đoạn phim đó lên có thể gây ra các vấn đề pháp lý khác .

Bức tranh toàn cảnh

Cuộc khủng hoảng của Meta không chỉ giới hạn ở một cá nhân xấu hoặc một chiến dịch quảng cáo đơn lẻ. Nó phản ánh sự nhận thức ngày càng tăng của công chúng rằng camera đeo được — không thể phân biệt được với kính mắt thông thường — cho phép một quy mô giám sát mới mà không cần sự đồng thuận. Với các nhà hoạt động, nền tảng, cơ quan thực thi pháp luật và nhà phát triển ứng dụng đều phản ứng độc lập, áp lực buộc Meta phải thiết kế lại các biện pháp bảo vệ quyền riêng tư của mình đang gia tăng nhanh chóng.