Bên trong hệ thống xếp hạng nhân viên gây tranh cãi của Meta giữa làn sóng sa thải

Trong nhiều năm, Meta đã sử dụng một hệ thống đánh giá hiệu suất nội bộ thường được gọi là “stack ranking”. Nhưng khi công ty bước vào đợt sa thải lớn mới và chuyển mạnh sang đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống này đang trở thành tâm điểm chỉ trích từ chính nhân viên và cựu nhân viên.

Tranh luận bùng nổ sau một bài đăng lan truyền của cựu kỹ sư Meta, người nói rằng việc bị sa thải thậm chí còn mang lại cảm giác nhẹ nhõm—một nhận xét làm dấy lên câu hỏi về văn hóa làm việc bên trong gã khổng lồ công nghệ này.

“Stack ranking” tại Meta là gì?

Stack ranking là cách quản lý hiệu suất trong đó nhân viên được xếp hạng tương đối so với đồng nghiệp, thay vì chỉ đánh giá theo tiêu chuẩn tuyệt đối. Các quản lý sẽ phân loại nhân viên vào các nhóm hiệu suất—từ xuất sắc đến thấp—và các nhóm này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiền thưởng, thăng chức hoặc thậm chí là nguy cơ mất việc.

Những người chỉ trích cho rằng hệ thống này tạo ra một phân bổ cố định giữa người thắng và người thua. Điều đó có nghĩa là ngay cả khi cả đội làm việc tốt, một số người vẫn phải bị xếp vào nhóm thấp hơn chỉ vì cơ chế phân bổ.

Một số báo cáo về các bản ghi nhớ nội bộ cho thấy quản lý có thể phải đưa 15–20% nhân viên trong các nhóm lớn vào nhóm hiệu suất thấp, điều có thể dẫn đến các quyết định cắt giảm nhân sự hoặc gây áp lực để họ rời công ty.

Những người ủng hộ cho rằng mô hình này giúp công ty giữ tiêu chuẩn cao và phát hiện nhân viên không đạt yêu cầu nhanh hơn. Nhưng với những người phản đối, nó dễ biến môi trường làm việc thành một cuộc cạnh tranh nội bộ.

Bài đăng lan truyền khiến tranh cãi bùng nổ

Sự chú ý tăng vọt sau khi Jeremy Bernier, một kỹ sư vừa rời Meta, chia sẻ trải nghiệm của mình trong một bài đăng trên mạng xã hội.

Bernier nói rằng rời công ty khiến anh cảm thấy như đã trở lại “nền văn minh hiện đại”, và mô tả văn hóa stack ranking của Meta là “absolute cancer” (tạm dịch: thứ độc hại như ung thư).

Theo anh, hệ thống đánh giá khiến nhân viên cạnh tranh với nhau thay vì chỉ tập trung xây dựng sản phẩm tốt. Bernier cũng so sánh bầu không khí trong công ty giống một trò chơi sinh tồn áp lực cao—một số cuộc thảo luận trực tuyến thậm chí ví nó với bộ phim "Squid Game".

Dù đây chỉ là trải nghiệm cá nhân, bài đăng của anh nhanh chóng thu hút sự chú ý vì nhiều kỹ sư công nghệ trước đó cũng từng đưa ra những lời phàn nàn tương tự.

Làn sóng sa thải và chiến lược AI

Cuộc tranh luận diễn ra đúng lúc Meta đang trải qua một giai đoạn tái cấu trúc lớn.

Theo các báo cáo, công ty đang cắt giảm khoảng 8.000 việc làm nhằm tinh gọn bộ máy và chuyển thêm nguồn lực sang phát triển trí tuệ nhân tạo.

Trước đó, một số đợt sa thải cũng được mô tả là cắt giảm dựa trên hiệu suất, nhắm vào nhóm nhân viên bị xếp hạng thấp—khoảng 5% lực lượng lao động trong một vòng cắt giảm trước.

Tính từ năm 2022, Meta đã loại bỏ hàng chục nghìn vị trí qua nhiều đợt sa thải khác nhau khi CEO Mark Zuckerberg thúc đẩy chiến lược nâng cao hiệu quả và chuyển nguồn lực sang các ưu tiên mới như AI.

Tâm trạng bên trong công ty

Nhiều báo cáo từ nhân viên cho thấy tinh thần trong công ty đang chịu áp lực lớn.

Một số người mô tả môi trường làm việc hiện tại là căng thẳng, lo âu và mệt mỏi, đặc biệt khi họ không chắc liệu mình có nằm trong danh sách sa thải hay không—even khi đang có đánh giá hiệu suất tốt.

Trong các diễn đàn nội bộ và ứng dụng ẩn danh như Blind, nhân viên đã gọi giai đoạn chờ đợi trước khi sa thải là “28 ngày địa ngục.”

Ngoài ra còn có áp lực từ chiến lược AI của công ty, với kỳ vọng rằng các kỹ sư phải nhanh chóng áp dụng công cụ mới và tăng tốc độ phát triển sản phẩm.

Vì sao hệ thống này gây tranh cãi lớn

Thực tế, stack ranking không phải do Meta phát minh. Những hệ thống tương tự từng được sử dụng tại các công ty lớn như Microsoft hay General Electric.

Tuy nhiên trong môi trường công nghệ hiện đại, các nhà phê bình cho rằng mô hình này có nhiều tác dụng phụ:

• Khuyến khích chính trị nội bộ và cạnh tranh thay vì hợp tác
• Tạo áp lực liên tục về xếp hạng và sự ổn định công việc
• Khiến những người bị sa thải bị gắn nhãn “hiệu suất thấp”, dù trước đó có đánh giá tích cực

Một số nhân viên bị ảnh hưởng bởi các đợt sa thải trước đây cho biết họ bất ngờ khi bị xếp vào nhóm hiệu suất thấp dù trước đó từng nhận đánh giá tốt trong cùng năm.

Meta đã bác bỏ cáo buộc rằng hệ thống đánh giá bị thao túng để hợp thức hóa sa thải, và khẳng định các điểm số hiệu suất không bị hạ thấp để phục vụ việc cắt giảm nhân sự.

Tranh luận rộng hơn trong ngành công nghệ

Những tranh cãi quanh Meta phản ánh sự thay đổi lớn hơn trong ngành công nghệ.

Sau nhiều năm tuyển dụng ồ ạt và đãi ngộ hào phóng, nhiều công ty công nghệ lớn đang siết chặt tiêu chuẩn hiệu suất và giảm quy mô nhân sự.

Khi chi tiêu ngày càng chuyển sang hạ tầng và nghiên cứu AI, nhiều nhân viên lo ngại rằng các vị trí kỹ sư truyền thống sẽ trở nên kém ổn định hơn. Các cuộc thảo luận trên mạng xã hội và diễn đàn nghề nghiệp cho thấy sự thất vọng ngày càng tăng về áp lực công việc và các đợt sa thải trong toàn ngành.

Vì vậy, câu hỏi lớn đang được đặt ra không chỉ với Meta mà với toàn bộ Big Tech: làm thế nào để cân bằng giữa kỳ vọng hiệu suất cao và một môi trường làm việc bền vững cho nhân viên.