4 nhà mạng lớn châu Âu thăm dò liên minh vệ tinh - điện thoại

Bốn tập đoàn viễn thông lớn của châu Âu — Deutsche Telekom, Orange, Vodafone và Telefónica — được cho là đang thảo luận sơ bộ về khả năng lập một liên danh cho dịch vụ vệ tinh kết nối trực tiếp tới điện thoại. Nhóm này có thể cùng đấu giá một phần phổ tần vệ tinh di động của Liên minh châu Âu (EU) và cung cấp dịch vụ cho các smartphone thông thường trên khắp châu Âu. Tuy nhiên, đây mới là thông tin về các cuộc trao đổi ban đầu, chưa phải một liên doanh đã thành lập hay một dịch vụ đã công bố. 1

Đã có những gì được đưa tin?

Reuters, dẫn lại thông tin Bloomberg từ các nguồn am hiểu vấn đề, cho biết bốn nhà mạng đang trao đổi sớm về một liên danh có thể xin quyền sử dụng phổ tần vệ tinh của EU để triển khai dịch vụ trực tiếp tới điện thoại di động. Chưa có quyết định cuối cùng nào, cả về việc thành lập liên danh lẫn việc tham gia đấu giá phổ tần. 1

Điều này rất quan trọng: hiện chưa có thông tin chính thức về cơ cấu sở hữu, nhà cung cấp vệ tinh, thiết kế mạng, thời điểm triển khai, giá cước hoặc gói dịch vụ cho khách hàng. Vì vậy, không nên xem đây là một đối thủ châu Âu đã hình thành để cạnh tranh với Starlink, mà là một lựa chọn chiến lược đang được cân nhắc.

Vì sao băng tần 2 GHz của EU là tâm điểm?

Ủy ban châu Âu đã đề xuất quy trình cấp phép ở cấp EU cho các nhà cung cấp dịch vụ vệ tinh di động (MSS) sử dụng băng tần 2 GHz hài hòa, sau khi các giấy phép hiện hành hết hạn vào năm 2027. Mục tiêu là tạo sự nhất quán về quản lý giữa các nước thành viên và giúp doanh nghiệp phát triển dịch vụ xuyên biên giới. 4749

Băng tần này gồm các dải tần vệ tinh di động ghép cặp 1.980–2.010 MHz và 2.170–2.200 MHz của EU. Các giấy phép hiện có trong khuôn khổ này có hiệu lực đến giữa năm 2027. 43

Nếu cùng tham gia đấu giá, các nhà mạng có thể kết hợp năng lực vệ tinh với hạ tầng mặt đất, kênh bán hàng và tệp thuê bao sẵn có. Điều đó cũng phù hợp với định hướng của EU về một hạ tầng thông tin liên lạc có khả năng chống chịu tốt hơn và vai trò lớn hơn của châu Âu trong lĩnh vực kết nối vệ tinh. Theo thông tin về đề xuất này, doanh nghiệp châu Âu sẽ nhận phần lớn phổ tần liên quan, trong khi một phần được dành cho mục đích nhà nước như an ninh và quân sự. 2

“Kết nối trực tiếp tới thiết bị” là gì?

Direct-to-device (D2D), hay kết nối trực tiếp tới thiết bị, là mô hình cho phép một chiếc điện thoại thông thường liên lạc với vệ tinh mà không cần thiết bị đầu cuối vệ tinh chuyên dụng. Về nguyên tắc, công nghệ này có thể bổ sung vùng phủ sóng di động tại nơi xa xôi, hoặc duy trì liên lạc trong tình huống hạ tầng viễn thông mặt đất không hoạt động.

Liên danh được đồn đoán nên được hiểu là nỗ lực ghép thêm một lớp kết nối vệ tinh vào mạng di động hiện hữu của các nhà khai thác — không nhất thiết là kế hoạch xây dựng từ đầu một chòm vệ tinh hoàn toàn mới của châu Âu. Hệ thống vệ tinh nào sẽ thực hiện dịch vụ này vẫn chưa được công bố. 1

Các nhà mạng không bắt đầu từ con số 0

Các cuộc trao đổi được đưa tin diễn ra trong lúc một số công ty trong nhóm đã tự triển khai hoặc khảo sát các dự án D2D riêng:

• Orange đã ký biên bản ghi nhớ với AST SpaceMobile và Satellite Connect Europe. Các bên dự kiến trình diễn dịch vụ thoại, SMS và dữ liệu tại Romania vào nửa cuối năm 2026; hợp tác còn bao gồm việc xem xét yêu cầu an ninh của châu Âu và tích hợp với mạng lõi do Orange quản lý. 20
• Telefónica cho biết đang khảo sát kết nối D2D cùng Satellite Connect Europe, doanh nghiệp đặt trụ sở tại Luxembourg, tại Tây Ban Nha và Đức; hãng xem kết nối vệ tinh là phần bổ sung cho mạng di động hiện có. 35
• Telefónica Germany cũng hợp tác với OQ Technology, có trụ sở tại Luxembourg, để thử nghiệm kết nối D2D hai chiều phục vụ nhắn tin văn bản và thoại bằng phổ tần của Telefónica Deutschland. 38
• Theo thông báo của Orange, Vodafone đã có mối liên hệ với Satellite Connect Europe thông qua liên doanh với AST SpaceMobile. 20

Những dự án này cho thấy việc tích hợp D2D đã là ưu tiên thực tế của các nhà mạng châu Âu. Nhưng chúng không đồng nghĩa bốn công ty sẽ gom về một nền tảng duy nhất hoặc một hồ sơ đấu giá phổ tần chung.

Những điểm vẫn chưa được xác nhận

Báo cáo ban đầu dựa trên nguồn tin không nêu danh tính, am hiểu các cuộc thảo luận riêng tư. Reuters cho biết Deutsche Telekom và Vodafone từ chối bình luận; Orange và Telefónica chưa phản hồi ngay. 1

Vì thế, các vấn đề cốt lõi vẫn để ngỏ:

• Đối tác vệ tinh và kiến trúc kỹ thuật: Một hồ sơ đấu giá sẽ cần xác định hệ thống vệ tinh, kế hoạch năng lực và phương thức liên kết vệ tinh với điện thoại cũng như mạng của nhà mạng.
• Lộ trình pháp lý: Ủy ban châu Âu mới đề xuất khuôn khổ cấp phép; tiêu chí tuyển chọn và quyền sử dụng phổ tần sau đó vẫn là yếu tố quyết định tính khả thi của dự án. 4749
• Mô hình thương mại: Các hãng phải thống nhất cách chia sẻ đầu tư, quyền truy cập bán buôn, phân phối bán lẻ và hỗ trợ khách hàng, đồng thời xử lý sự song song với các quan hệ đối tác vệ tinh hiện nay.
• Phạm vi dịch vụ: Dịch vụ nhắn tin khẩn cấp, thoại, dữ liệu cơ bản và băng rộng di động là các cấp độ rất khác nhau về nhu cầu phổ tần, độ phủ và hiệu quả kinh tế.

Ý nghĩa chiến lược: vệ tinh là phần mở rộng của mạng di động

Tín hiệu đáng chú ý nhất hiện nay là về chiến lược, không phải vận hành. Các tập đoàn viễn thông lớn của châu Âu dường như coi kết nối vệ tinh là một phần mở rộng của mạng mặt đất: giúp lấp khoảng trống phủ sóng, tăng khả năng duy trì liên lạc khi có sự cố và vẫn giữ trải nghiệm khách hàng do nhà mạng quản lý.

Tuy nhiên, khái niệm “tự chủ châu Âu” sẽ không được quyết định chỉ bằng thương hiệu hay một gói đấu giá phổ tần. Hợp tác của Orange có AST SpaceMobile, một công ty Mỹ, trong khi dự án của Telefónica Germany với OQ Technology có đối tác châu Âu. 2038 Nếu liên danh được thành lập, họ vẫn phải làm rõ quyền kiểm soát nằm ở đâu — từ phổ tần, vệ tinh, vận hành mạng đến dịch vụ khách hàng.

Hiện tại, kết luận đơn giản là: một liên danh vệ tinh - điện thoại gồm bốn nhà mạng là khả năng có cơ sở, nhưng chưa được xác nhận. Dấu hiệu quan trọng tiếp theo sẽ là thông báo chính thức về liên danh, đối tác vệ tinh được nêu tên hoặc quy trình tuyển chọn của EU làm rõ cách phân bổ phổ tần 2 GHz sau năm 2027.