Vụ nổ lựu đạn tại trường học Kabul khiến ít nhất 42 trẻ bị thương, thủ phạm vẫn chưa rõ

Đây là mô tả dựa trên lời một nguồn tin, không phải kết luận điều tra đã được xác nhận. Cơ quan Điều phối Hành động Bom mìn Afghanistan được cho là đã kiểm tra hiện trường và xác nhận một quả lựu đạn phát nổ, phù hợp với thông tin do cảnh sát Kabul cung cấp.

Có bao nhiêu trẻ bị thương?

Các con số ban đầu có sự chênh lệch:

• Một số bản tin địa phương đưa tổng số người bị thương lên tối đa 52 người, phần lớn là trẻ em.
• Báo cáo sau đó của Liên Hợp Quốc xác nhận ít nhất 42 trẻ từ 9 đến 14 tuổi bị thương.
• Người phát ngôn cảnh sát Kabul Khalid Zadran ban đầu chỉ nói “một số trẻ em” bị thương và cho biết cuộc điều tra đang được tiến hành.

Sự khác biệt có thể xuất phát từ việc các bệnh viện và nhân chứng cập nhật số liệu ở những thời điểm khác nhau, hoặc sử dụng cách tính khác nhau về nhóm người bị ảnh hưởng. Con số 42 trẻ em theo độ tuổi là đánh giá cụ thể và rõ ràng nhất trong các nguồn được cung cấp, nhưng không nhất thiết xác định tổng số người bị thương trong toàn bộ vụ việc.

Ai bị nghi ngờ đứng sau vụ nổ?

Chưa có tổ chức nào lên tiếng nhận trách nhiệm trong các bản tin được xem xét.

Người phát ngôn Taliban Zabihullah Mujahid nói tổ chức Nhà nước Hồi giáo (Islamic State) hoặc các nhóm liên kết có thể đứng sau vụ nổ. Ông cho biết cuộc điều tra đang diễn ra và lực lượng an ninh Taliban đang tìm cách xác định, bắt giữ những người chịu trách nhiệm. Tuy nhiên, phát biểu này chỉ nêu một khả năng, chưa phải kết luận xác nhận vai trò của Nhà nước Hồi giáo Khorasan (ISKP).

Mohammad Mohaqeq, lãnh đạo Đảng Thống nhất Hồi giáo Nhân dân Afghanistan, lên án vụ nổ và kêu gọi một cuộc điều tra độc lập. Một số bản tin về phản ứng của ông cũng cho biết ông quy trách nhiệm cho Taliban với tư cách lực lượng thực tế đang kiểm soát an ninh tại Afghanistan. Đây là cáo buộc chính trị, chưa phải kết luận đã được chứng minh.

Vì sao Dasht-e-Barchi là khu vực nhạy cảm?

Dasht-e-Barchi là khu vực phía tây Kabul có đông người Hazara và người Hồi giáo dòng Shiite sinh sống. Nơi đây từng nhiều lần hứng chịu các vụ bạo lực nhằm vào những cộng đồng tôn giáo và sắc tộc thiểu số. Human Rights Watch ghi nhận nhiều vụ tấn công của Nhà nước Hồi giáo Khorasan, hay ISKP, nhằm vào người Hazara và các nhóm tôn giáo thiểu số tại trường học, nhà thờ Hồi giáo và nơi làm việc.

Bối cảnh đó bao gồm vụ đánh bom gần trường nữ sinh Sayed ul-Shuhada năm 2021 và vụ đánh bom tại trường trung học Abdul Rahim Shahid năm 2022. Những vụ việc trước đây góp phần lý giải vì sao ISKP được xem là một hướng điều tra đáng chú ý, nhưng không chứng minh tổ chức này thực hiện vụ nổ tại Sham-e-Hedayat.

Liên Hợp Quốc kêu gọi điều tra độc lập

Richard Bennett, báo cáo viên đặc biệt của Liên Hợp Quốc về tình hình nhân quyền tại Afghanistan, lên án điều ông gọi là một vụ tấn công tàn bạo nhằm vào trẻ em. Ông nhấn mạnh cần tiến hành một cuộc điều tra đầy đủ, độc lập để đưa những người chịu trách nhiệm ra trước công lý.

Phái bộ Hỗ trợ của Liên Hợp Quốc tại Afghanistan (UNAMA) cũng kêu gọi điều tra hoàn cảnh dẫn đến vụ nổ.

Những lời kêu gọi này cho thấy khoảng trống quan trọng về bằng chứng: loại vũ khí đã được xác định là lựu đạn, nhưng chưa có thông tin được kiểm chứng công khai về người ném, việc trường học có bị cố tình nhắm mục tiêu hay không, hoặc bất kỳ tổ chức nào có chỉ đạo vụ việc.

Vụ nổ xảy ra ngay sau dấu mốc Taliban trở lại nắm quyền

Vụ việc xảy ra ngày 17/8, chỉ hai ngày sau kỷ niệm 5 năm Taliban trở lại kiểm soát Kabul vào ngày 15/8/2021. Các cuộc biểu tình đánh dấu sự kiện này được cho là đã diễn ra tại nhiều thành phố ở nước ngoài, trong bối cảnh Taliban tiếp tục bị chỉ trích về các chính sách nhân quyền.

Thời điểm xảy ra vụ nổ là một phần của bối cảnh chính trị, nhưng không phải bằng chứng cho thấy ngày kỷ niệm, các cuộc biểu tình hay bất kỳ bên liên quan nào đã gây ra hoặc chỉ đạo vụ việc.

Những điều vẫn chưa được giải đáp

Các bằng chứng hiện có cho phép khẳng định một quả lựu đạn đã phát nổ tại trường học và ít nhất 42 trẻ em bị thương. Tuy nhiên, chưa thể kết luận:

• Ai đã ném quả lựu đạn;
• Quả lựu đạn có thực sự được ném từ con hẻm đối diện như nguồn y tế nói hay không;
• Trường học, học sinh hoặc cộng đồng Hazara–Shiite có bị cố tình nhắm mục tiêu hay không;
• ISKP hoặc một tổ chức khác có liên quan hay không; và
• Cuộc điều tra của Taliban có đưa ra được kết quả độc lập, có thể kiểm chứng hay không.

Cho đến khi những câu hỏi này được giải đáp, mô tả thận trọng nhất là: đây là một vụ nổ lựu đạn tại trường học khiến nhiều trẻ em bị thương nghiêm trọng, nhưng chưa có thủ phạm hay động cơ nào được xác nhận.