Điều tiếp theo không phải là một sự chuyển giao quyền lực suôn sẻ. Hội đồng Chuyên gia gồm 88 thành viên, cơ quan tăng lữ có trách nhiệm hiến định trong việc chọn lãnh đạo mới, đã họp từ ngày 3 đến ngày 8 tháng 3 để bầu chọn đầy tranh cãi, phơi bày những rạn nứt sâu sắc trong phe phái . Một Hội đồng Lãnh đạo Lâm thời đã cai trị trong một thời gian ngắn trước khi Mojtaba giành được đa số 2/3 cần thiết, báo hiệu rằng các phe phái quân sự cứng rắn đã giành thế thượng phong. Ông chính thức được công bố là lãnh tụ tối cao vào ngày 9 tháng 3 .

Sự thăng tiến của ông là thuận lợi về mặt chính trị nhưng gây tranh cãi về mặt thần học. Các nhà phê bình mô tả sự kế vị này là biến hệ thống Velayat-e Faqih (Quyền lực của Giáo luật gia) thành một chế độ quân chủ cha truyền con nối trên thực tế, và các nhà phân tích lưu ý rằng ông thừa hưởng 'tình trạng khó xử về tính hợp pháp' tương tự đã phủ bóng lên sự trỗi dậy của cha mình vào năm 1989 — câu hỏi chưa có lời giải về việc liệu quyền lực tối cao có dựa trên lòng mộ đạo tôn giáo hay quyền lực chính trị thô bạo .

Ai nắm quyền lực ở Tehran?

Khả năng lãnh đạo của Mojtaba Khamenei cố tình giữ kín tiếng. Ông đã đưa ra những tuyên bố công khai, chẳng hạn như tuyên bố vào ngày 27 tháng 5 rằng các quốc gia trong khu vực sẽ không còn là 'lá chắn' cho các căn cứ quân sự của Mỹ , nhưng những tuyên bố này rất hiếm. Khả năng nắm quyền của ông vẫn đang được củng cố giữa sự hỗn loạn của chiến tranh.

Bằng chứng mạnh mẽ nhất cho thấy quyền lực bị phân tán là sự nổi bật của Mohsen Rezaei, một phụ tá quân sự của lãnh tụ tối cao. Chính Rezaei, chứ không phải Khamenei, là người đã truyền đạt thông điệp đối đầu nhất của chế độ tới thế giới. Trong một cuộc phỏng vấn với CNN ngày 5 tháng 6, ông tuyên bố các cuộc đàm phán đã rơi vào 'bế tắc' và cảnh báo Mỹ sẽ 'bước vào một hành lang tối tăm' nếu nối lại chiến đấu .

Một dấu hiệu khác cho thấy sự hỗn loạn nội bộ là những thông điệp hỗn hợp từ chính chế độ Iran về việc liệu các cuộc đàm phán có tồn tại hay không. Bộ Ngoại giao Iran đã bác bỏ rõ ràng những tuyên bố về tiến triển, nói rằng họ 'chỉ nhận được yêu cầu, không có đàm phán' kể từ khi chiến tranh bắt đầu . Cơ cấu chỉ huy quân sự và lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), vốn bị suy yếu nặng nề trong cuộc xung đột, cũng có thể nắm giữ quyền lực độc lập đáng kể, mặc dù mức độ đầy đủ vẫn chưa rõ ràng từ các bằng chứng hiện có .

Không có đủ bằng chứng công khai để khẳng định dứt khoát liệu Mojtaba Khamenei có phải là người ra quyết định thực sự hay quyền lực thực tế nằm trong tay một tập thể các nhân vật quân sự và tăng lữ.

Bức tường 24 tỷ đô la

Mọi con đường ngoại giao nhằm kết thúc chiến tranh đều đâm vào một chướng ngại vật duy nhất và bất di bất dịch: khoảng 24 tỷ đô la tài sản bị đóng băng của Iran.

Lập trường của Iran là tuyệt đối. Như Rezaei đã nói, việc giải phóng số tiền này — phần lớn được giữ ở Hàn Quốc và các quốc gia khác theo các lệnh trừng phạt của Mỹ — là một 'phép thử lòng tin' không thể thương lượng đối với chính quyền Trump . Tehran đã đề xuất một lộ trình giải phóng theo giai đoạn: một nửa số tiền khi một thỏa thuận khung có hiệu lực và phần còn lại trong vòng 60 ngày sau đó . Truyền thông thân chế độ đã gọi đây là 'bất đồng nghiêm trọng cuối cùng' trước khi một thỏa thuận có thể tiến triển .

Mỹ bác bỏ hoàn toàn cách nói này. Vào ngày 27 tháng 5, Nhà Trắng gọi báo cáo của truyền thông nhà nước Iran về một khuôn khổ 14 điểm dự thảo là 'hoàn toàn bịa đặt' và cảnh báo 'không ai nên tin vào những gì truyền thông nhà nước Iran đưa ra' . Không có cam kết nào của Mỹ về việc giải phóng số tiền này được báo cáo. Cũng cần lưu ý rằng không có một bản kế toán có thẩm quyền duy nhất nào về chính xác số tiền của Iran bị đóng băng là bao nhiêu và được giữ ở đâu, khiến con số 24 tỷ đô la trở thành một con bài mặc cả mạnh mẽ nhưng chưa được kiểm chứng .

Vòng xoay ngoại giao

Bức tranh ngoại giao cũng rối ren như cuộc chuyển giao quyền lực. Một lệnh ngừng bắn mong manh đã được nhất trí vào ngày 7 tháng 4 năm 2026, và sau đó được Tổng thống Trump gia hạn vô thời hạn vào ngày 21 tháng 4 . Nhưng sự yên tĩnh này thật đánh lừa. Các cuộc đàm phán hòa bình, được tổ chức gián tiếp thông qua các trung gian ở Qatar, đã hoàn toàn bế tắc vì tranh chấp tài sản . Một vòng đàm phán thứ hai theo kế hoạch ở Pakistan đã bị Nhà Trắng hoãn lại sau khi Iran khước từ các nỗ lực nối lại đàm phán .

Cả hai bên đều cứng rắn hóa lập trường của mình. Vào cuối tháng 3, Iran và Mỹ rơi vào bế tắc, mỗi bên đều bác bỏ các đề xuất ngừng bắn của bên kia . Đến đầu tháng 6, hy vọng về một giải pháp nhanh chóng đã tan biến, và thế bế tắc dường như được tạo ra để kéo dài .

Sự bất ổn mở rộng ra ngoài bàn đàm phán đến chiến trường. Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển 20% lượng dầu thô và khí đốt tự nhiên được giao dịch trên toàn thế giới trong thời bình, vẫn là một điểm gây áp lực trung tâm . Trong khi các chiến dịch quân sự lớn kết thúc vào ngày 5 tháng 5 năm 2026, cuộc xung đột còn lâu mới được giải quyết, và Iran đã cảnh báo sẽ 'kéo dài cuộc chiến' ra ngoài Vịnh Ba Tư nếu giao tranh nối lại .

Hiện tại, cuộc chiến đã tạm dừng, nhưng hòa bình chỉ là một ảo ảnh. Iran đang được lãnh đạo bởi một lãnh tụ tối cao có thẩm quyền chưa được kiểm chứng và có thể chưa hoàn thiện, trong khi các trung úy của ông đưa ra những yêu cầu mà phía bên kia gọi là hư cấu. Câu hỏi 24 tỷ đô la không chỉ là về tiền bạc — nó là một phép thử xem liệu trật tự hậu Khamenei ở Iran có đủ ổn định để đạt được một thỏa thuận hay không, và liệu Washington có sẵn sàng coi đó là một đối tác đáng tin cậy hay không.

Điều tiếp theo không phải là một sự chuyển giao quyền lực suôn sẻ. Hội đồng Chuyên gia gồm 88 thành viên, cơ quan tăng lữ có trách nhiệm hiến định trong việc chọn lãnh đạo mới, đã họp từ ngày 3 đến ngày 8 tháng 3 để bầu chọn đầy tranh cãi, phơi bày những rạn nứt sâu sắc trong phe phái . Một Hội đồng Lãnh đạo Lâm thời đã cai trị trong một thời gian ngắn trước khi Mojtaba giành được đa số 2/3 cần thiết, báo hiệu rằng các phe phái quân sự cứng rắn đã giành thế thượng phong. Ông chính thức được công bố là lãnh tụ tối cao vào ngày 9 tháng 3 .

Sự thăng tiến của ông là thuận lợi về mặt chính trị nhưng gây tranh cãi về mặt thần học. Các nhà phê bình mô tả sự kế vị này là biến hệ thống Velayat-e Faqih (Quyền lực của Giáo luật gia) thành một chế độ quân chủ cha truyền con nối trên thực tế, và các nhà phân tích lưu ý rằng ông thừa hưởng 'tình trạng khó xử về tính hợp pháp' tương tự đã phủ bóng lên sự trỗi dậy của cha mình vào năm 1989 — câu hỏi chưa có lời giải về việc liệu quyền lực tối cao có dựa trên lòng mộ đạo tôn giáo hay quyền lực chính trị thô bạo .

Ai nắm quyền lực ở Tehran?

Khả năng lãnh đạo của Mojtaba Khamenei cố tình giữ kín tiếng. Ông đã đưa ra những tuyên bố công khai, chẳng hạn như tuyên bố vào ngày 27 tháng 5 rằng các quốc gia trong khu vực sẽ không còn là 'lá chắn' cho các căn cứ quân sự của Mỹ , nhưng những tuyên bố này rất hiếm. Khả năng nắm quyền của ông vẫn đang được củng cố giữa sự hỗn loạn của chiến tranh.

Bằng chứng mạnh mẽ nhất cho thấy quyền lực bị phân tán là sự nổi bật của Mohsen Rezaei, một phụ tá quân sự của lãnh tụ tối cao. Chính Rezaei, chứ không phải Khamenei, là người đã truyền đạt thông điệp đối đầu nhất của chế độ tới thế giới. Trong một cuộc phỏng vấn với CNN ngày 5 tháng 6, ông tuyên bố các cuộc đàm phán đã rơi vào 'bế tắc' và cảnh báo Mỹ sẽ 'bước vào một hành lang tối tăm' nếu nối lại chiến đấu .

Một dấu hiệu khác cho thấy sự hỗn loạn nội bộ là những thông điệp hỗn hợp từ chính chế độ Iran về việc liệu các cuộc đàm phán có tồn tại hay không. Bộ Ngoại giao Iran đã bác bỏ rõ ràng những tuyên bố về tiến triển, nói rằng họ 'chỉ nhận được yêu cầu, không có đàm phán' kể từ khi chiến tranh bắt đầu . Cơ cấu chỉ huy quân sự và lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), vốn bị suy yếu nặng nề trong cuộc xung đột, cũng có thể nắm giữ quyền lực độc lập đáng kể, mặc dù mức độ đầy đủ vẫn chưa rõ ràng từ các bằng chứng hiện có .

Không có đủ bằng chứng công khai để khẳng định dứt khoát liệu Mojtaba Khamenei có phải là người ra quyết định thực sự hay quyền lực thực tế nằm trong tay một tập thể các nhân vật quân sự và tăng lữ.

Bức tường 24 tỷ đô la

Mọi con đường ngoại giao nhằm kết thúc chiến tranh đều đâm vào một chướng ngại vật duy nhất và bất di bất dịch: khoảng 24 tỷ đô la tài sản bị đóng băng của Iran.

Lập trường của Iran là tuyệt đối. Như Rezaei đã nói, việc giải phóng số tiền này — phần lớn được giữ ở Hàn Quốc và các quốc gia khác theo các lệnh trừng phạt của Mỹ — là một 'phép thử lòng tin' không thể thương lượng đối với chính quyền Trump . Tehran đã đề xuất một lộ trình giải phóng theo giai đoạn: một nửa số tiền khi một thỏa thuận khung có hiệu lực và phần còn lại trong vòng 60 ngày sau đó . Truyền thông thân chế độ đã gọi đây là 'bất đồng nghiêm trọng cuối cùng' trước khi một thỏa thuận có thể tiến triển .

Mỹ bác bỏ hoàn toàn cách nói này. Vào ngày 27 tháng 5, Nhà Trắng gọi báo cáo của truyền thông nhà nước Iran về một khuôn khổ 14 điểm dự thảo là 'hoàn toàn bịa đặt' và cảnh báo 'không ai nên tin vào những gì truyền thông nhà nước Iran đưa ra' . Không có cam kết nào của Mỹ về việc giải phóng số tiền này được báo cáo. Cũng cần lưu ý rằng không có một bản kế toán có thẩm quyền duy nhất nào về chính xác số tiền của Iran bị đóng băng là bao nhiêu và được giữ ở đâu, khiến con số 24 tỷ đô la trở thành một con bài mặc cả mạnh mẽ nhưng chưa được kiểm chứng .

Vòng xoay ngoại giao

Bức tranh ngoại giao cũng rối ren như cuộc chuyển giao quyền lực. Một lệnh ngừng bắn mong manh đã được nhất trí vào ngày 7 tháng 4 năm 2026, và sau đó được Tổng thống Trump gia hạn vô thời hạn vào ngày 21 tháng 4 . Nhưng sự yên tĩnh này thật đánh lừa. Các cuộc đàm phán hòa bình, được tổ chức gián tiếp thông qua các trung gian ở Qatar, đã hoàn toàn bế tắc vì tranh chấp tài sản . Một vòng đàm phán thứ hai theo kế hoạch ở Pakistan đã bị Nhà Trắng hoãn lại sau khi Iran khước từ các nỗ lực nối lại đàm phán .

Cả hai bên đều cứng rắn hóa lập trường của mình. Vào cuối tháng 3, Iran và Mỹ rơi vào bế tắc, mỗi bên đều bác bỏ các đề xuất ngừng bắn của bên kia . Đến đầu tháng 6, hy vọng về một giải pháp nhanh chóng đã tan biến, và thế bế tắc dường như được tạo ra để kéo dài .

Sự bất ổn mở rộng ra ngoài bàn đàm phán đến chiến trường. Eo biển Hormuz, nơi vận chuyển 20% lượng dầu thô và khí đốt tự nhiên được giao dịch trên toàn thế giới trong thời bình, vẫn là một điểm gây áp lực trung tâm . Trong khi các chiến dịch quân sự lớn kết thúc vào ngày 5 tháng 5 năm 2026, cuộc xung đột còn lâu mới được giải quyết, và Iran đã cảnh báo sẽ 'kéo dài cuộc chiến' ra ngoài Vịnh Ba Tư nếu giao tranh nối lại .

Hiện tại, cuộc chiến đã tạm dừng, nhưng hòa bình chỉ là một ảo ảnh. Iran đang được lãnh đạo bởi một lãnh tụ tối cao có thẩm quyền chưa được kiểm chứng và có thể chưa hoàn thiện, trong khi các trung úy của ông đưa ra những yêu cầu mà phía bên kia gọi là hư cấu. Câu hỏi 24 tỷ đô la không chỉ là về tiền bạc — nó là một phép thử xem liệu trật tự hậu Khamenei ở Iran có đủ ổn định để đạt được một thỏa thuận hay không, và liệu Washington có sẵn sàng coi đó là một đối tác đáng tin cậy hay không.