Rentosertib bước vào pha III điều trị xơ phổi vô căn

Rentosertib — còn có tên ISM001-055 hoặc INS018_055 — đã bước vào thử nghiệm then chốt pha III cho bệnh xơ phổi vô căn (IPF). Insilico Medicine cho biết đây là ứng viên thuốc đầu tiên đạt giai đoạn này sau khi AI tạo sinh được dùng để xác định cả đích sinh học lẫn thiết kế phân tử nhỏ. Đây là một cột mốc đáng chú ý của lĩnh vực phát triển thuốc có hỗ trợ AI, không phải bằng chứng thuốc đã có hiệu quả hoặc chắc chắn được phê duyệt. 32732

Bệnh nhân đầu tiên đã được dùng thuốc trong GENESIS-IPF-3

Theo Insilico, bệnh nhân đầu tiên đã được tuyển và dùng Rentosertib tại Bệnh viện Đại học Y khoa Hiệp Hòa Bắc Kinh vào tháng 9/2026. Bệnh viện Phổi Thượng Hải cũng tuyển bệnh nhân đầu tiên trong cùng ngày. Thử nghiệm được đăng ký với mã NCT07687459 và CTR20262475. 34

GENESIS-IPF-3 là nghiên cứu tiền cứu, đa trung tâm, ngẫu nhiên, mù đôi, đối chứng giả dược và thiết kế nhóm song song tại Trung Quốc. Nghiên cứu dự kiến tuyển 320 người trưởng thành mắc IPF tại 47 trung tâm, theo dõi trong 52 tuần. Tiêu chí hiệu quả chính là tốc độ suy giảm FVC hằng năm — chỉ số đo lượng khí có thể thở ra mạnh sau khi hít vào tối đa, thường được dùng để đánh giá chức năng phổi trong nghiên cứu IPF. 46

Thiết kế lớn hơn, kéo dài một năm và có đối chứng mù đôi nhằm kiểm tra liệu tín hiệu ban đầu có được duy trì hay không, đồng thời đánh giá độ an toàn trong thời gian có ý nghĩa lâm sàng hơn.

Rentosertib nhắm vào TNIK, AI tham gia ở đâu?

Rentosertib là thuốc phân tử nhỏ dùng đường uống, có tác dụng ức chế TNIK — viết tắt của TRAF2- and NCK-interacting kinase. Một công bố trên Nature Biotechnology năm 2024 mô tả cách quy trình AI tạo sinh của Insilico xác định ức chế TNIK là một hướng tiềm năng chống xơ hóa và hỗ trợ phát triển INS018_055. Nghiên cứu ghi nhận hoạt tính chống xơ hóa có chọn lọc ở mô hình chuột nhắt, chuột cống, cùng dữ liệu pha I về độ an toàn và khả năng dung nạp. 27

Điểm cần phân biệt rõ: AI có thể hỗ trợ ưu tiên các đích điều trị, tạo ra hoặc tối ưu cấu trúc ứng viên. Nhưng thí nghiệm trong phòng lab, quy trình sản xuất, đánh giá độc tính và thử nghiệm trên người mới quyết định liệu ứng viên đó có trở thành thuốc hay không. Chính pha III — chứ không phải cách thuốc được thiết kế — sẽ cho biết Rentosertib có giá trị lâm sàng với người bệnh IPF hay không.

Tín hiệu pha IIa: đáng khích lệ, nhưng chưa đủ kết luận

Trong thử nghiệm pha IIa ngẫu nhiên kéo dài 12 tuần, nhóm dùng 60 mg mỗi ngày một lần có mức thay đổi FVC trung bình so với ban đầu là +98,4 mL. Ở nhóm giả dược, con số là −20,3 mL. Nhóm 60 mg mỗi ngày một lần có 18 người tham gia, còn nhóm giả dược có 17 người. 2649

Kết quả này đủ tích cực để mở chương trình thử nghiệm then chốt, song cần được nhìn nhận thận trọng:

• Nghiên cứu chỉ kéo dài 12 tuần, thay vì một năm.
• Số người trong từng nhóm điều trị còn nhỏ.
• Chênh lệch FVC trung bình trong thời gian ngắn không chứng minh hiệu quả bền vững, lợi ích sống còn, hoặc ưu thế so với các phương pháp điều trị IPF khác.

Bài báo pha IIa mô tả đây là thử nghiệm ngẫu nhiên, đối chứng giả dược đánh giá an toàn và hiệu quả. Tiêu chí pha III sẽ là phép thử chặt chẽ hơn đối với tín hiệu chức năng phổi ban đầu này. 2649

Ai dẫn dắt thử nghiệm?

Giáo sư Xu Zuojun thuộc Bệnh viện Đại học Y khoa Hiệp Hòa Bắc Kinh, Viện Hàn lâm Khoa học Y học Trung Quốc, là điều tra viên chính dẫn dắt GENESIS-IPF-3. Insilico nêu tên Viện sĩ Zhong Nanshan và Chang Chen, viện trưởng Bệnh viện Phổi Thượng Hải, là các điều tra viên chính đồng dẫn dắt. 11

Giáo sư Xu cho biết TNIK là một đích do AI thúc đẩy, trước đó chưa từng được liên hệ với xơ hóa, và thử nghiệm pha III quy mô lớn hơn được thiết kế để xác thực các kết quả pha IIa sơ bộ. 50

Các chỉ định quản lý và chương trình thuốc hít

Rentosertib nhận chỉ định thuốc mồ côi của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cho IPF vào tháng 2/2023, và được đưa vào danh sách chỉ định liệu pháp đột phá của Trung Quốc vào tháng 5/2025. Những cơ chế này có thể hỗ trợ quá trình phát triển và trao đổi với cơ quan quản lý, nhưng không chứng minh hiệu quả và không bảo đảm thuốc sẽ được phê duyệt. 47

Insilico cũng đang phát triển Rentosertib dạng dung dịch hít. Năm 2026, Trung tâm Thẩm định Thuốc của Trung Quốc đã chấp thuận hồ sơ xin thử nghiệm lâm sàng cho dạng bào chế này. Đây là một chương trình riêng, song song với nghiên cứu pha III của thuốc uống. 41

Điều cần theo dõi tiếp theo

Tiến triển của Rentosertib là một phép thử đáng chú ý cho câu hỏi liệu chương trình thuốc được xây dựng với AI tạo sinh có thể tạo ra thành công ở giai đoạn phát triển muộn hay không. Tuy vậy, các câu hỏi trước mắt vẫn rất truyền thống: GENESIS-IPF-3 có cho thấy mức giảm suy giảm FVC hằng năm đủ thuyết phục trong 52 tuần không, và kết quả đó có đi kèm hồ sơ an toàn chấp nhận được không?

Mọi ước tính về thời điểm được phê duyệt đều chỉ mang tính điều kiện. Trước khi một hồ sơ có thể thành công, chương trình cần tuyển đủ người bệnh và theo dõi đúng tiến độ, đạt kết quả then chốt tích cực, có dữ liệu an toàn đầy đủ, nhận được đồng thuận quản lý và sẵn sàng về năng lực sản xuất. Hiện tại, Rentosertib vẫn là thuốc đang được nghiên cứu ở pha III, chưa phải phương pháp điều trị đã được phê duyệt. 34