Giai đoạn 2: Mở Hormuz và nới lỏng trừng phạt — trước tiên

Giai đoạn 2 chuyển sang những gì Ajorlou mô tả là 'các biện pháp điều hành và hữu hình', tập trung vào Eo biển Hormuz huyết mạch . Các biện pháp này bao gồm rà phá thủy lôi, dỡ bỏ phong tỏa hải quân của Mỹ, gỡ bỏ các lệnh trừng phạt dầu mỏ, và giải phóng một phần tài sản bị đóng băng và nguồn lực tài chính bị phong tỏa của Iran . Một quan chức Iran nói với The Washington Post rằng các bước cụ thể đầu tiên sẽ liên quan đến việc giải phóng 12 tỷ USD tài sản bị đóng băng, bắt đầu các hoạt động rà phá thủy lôi, và chấm dứt phong tỏa của Mỹ . Giai đoạn này đặt các ưu tiên kinh tế và hàng hải của Iran lên hàng đầu trước khi bất kỳ nhượng bộ hạt nhân nào được thực hiện .

Giai đoạn 3: Đàm phán hạt nhân chỉ sau khi bạn chứng minh được điều đó

Chỉ sau khi Giai đoạn 1 và 2 được thực hiện một cách có thể kiểm chứng, Iran mới tham gia các cuộc đàm phán chính thức về dỡ bỏ trừng phạt và các vấn đề liên quan đến hạt nhân . Sự sắp xếp trình tự này là trục chiến lược trung tâm của kế hoạch. Iran sẽ không thảo luận về chương trình hạt nhân của mình trong khi chiến tranh vẫn tiếp diễn và yêu cầu bằng chứng rằng các cam kết trước đó đã được giữ trước khi tiến lên . Điều này trên thực tế đã trì hoãn cuộc mặc cả khó khăn nhất sang một giai đoạn sau, mua cho Iran thời gian và đòn bẩy .

Giai đoạn 4: Một cơ quan giám sát, nhưng không phải là IAEA

Một ủy ban giám sát chung sẽ được thành lập để xác minh việc tuân thủ và giải quyết tranh chấp . Không giống như thỏa thuận JCPOA 2015 phụ thuộc nhiều vào hoạt động xác minh của IAEA, cơ quan giám sát này sẽ là song phương hoặc do bên thứ ba làm trung gian, mà không có cùng cấp độ cơ sở hạ tầng thanh sát kỹ thuật . Các báo cáo về dự thảo rộng hơn lưu ý sự thiếu vắng các cơ chế thực thi cụ thể đối với bất kỳ cam kết hạt nhân nào ngoài một khung thời gian đàm phán 60 ngày mơ hồ .

Kế hoạch này khác với JCPOA 2015 như thế nào

Khuôn khổ này đại diện cho một sự đảo ngược có chủ đích logic của thỏa thuận hạt nhân năm 2015.

Đảo ngược trình tự. JCPOA liên kết các hạn chế hạt nhân và dỡ bỏ trừng phạt song song ngay từ đầu. Kế hoạch bốn giai đoạn của Iran coi việc giảm leo thang toàn diện trong khu vực là một điều kiện tiên quyết nghiêm ngặt, đẩy các cuộc đàm phán hạt nhân sang Giai đoạn 3 chỉ sau khi đã có lệnh ngừng bắn có thể kiểm chứng và bình thường hóa Eo biển Hormuz . Ali Vaez của Nhóm Khủng hoảng Quốc tế mô tả nó là 'một sự thay đổi trình tự nhằm cứu vãn thể diện: Đặt Hormuz lên hàng đầu như một phần của các thỏa thuận chấm dứt chiến tranh, không phải là đàm phán chính thức, dỡ bỏ phong tỏa, và hoãn các vấn đề khó khăn hơn để chúng không phá hủy tiến trình ngay từ đầu' .

Phạm vi. JCPOA tập trung chặt chẽ vào chương trình hạt nhân của Iran. MoU được đề xuất là một khuôn khổ chấm dứt chiến tranh rộng hơn, giải quyết các mặt trận quân sự trên khắp khu vực, an ninh hàng hải, và phong tỏa hải quân trước tiên, để lại các vấn đề hạt nhân cho một giai đoạn thứ yếu .

Kiến trúc xác minh. JCPOA dựa vào IAEA để giám sát máy ly tâm, làm giàu uranium, và kho dự trữ. Ủy ban Giai đoạn 4 của MoU thiếu một nhiệm vụ kỹ thuật rõ ràng như vậy . Các báo cáo chỉ ra rằng dự thảo hiện tại không bao gồm cơ chế cụ thể nào để xác minh hoặc thực thi các cam kết hạt nhân ngoài khung thời gian đàm phán tạm thời .

Đàm phán trên băng mặc dù có lộ trình

Ngay cả khi Iran công bố kế hoạch của mình, đường hướng ngoại giao đã bắt đầu sụp đổ. Tính đến cuối tháng Năm, các quan chức Mỹ và Iran xác nhận MoU chưa được hoàn tất hoặc được Tổng thống Trump hoặc Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei phê duyệt . Các điều khoản chưa được giải quyết và sự ngờ vực kéo dài từ việc Washington rút khỏi JCPOA năm 2018 vẫn là những trở ngại lớn .

Vào ngày 1 tháng 6 — hai ngày trước khi lộ trình được công bố — Iran đã đình chỉ tất cả các cuộc đàm phán gián tiếp, cáo buộc Israel vi phạm các thỏa thuận ngừng bắn thông qua các hành động quân sự đang diễn ra ở Lebanon . Hãng thông tấn Tasnim (thân IRGC) đưa tin rằng bất kỳ vi phạm ngừng bắn nào ở một mặt trận đều phá vỡ lệnh ngừng bắn hoàn toàn và đe dọa sẽ 'đóng cửa hoàn toàn' Eo biển Hormuz .

Tổng thống Trump đã đăng trên Truth Social rằng 'các cuộc đàm phán vẫn đang tiếp diễn, với tốc độ nhanh chóng' với Iran, ngay cả khi Tehran công khai rút lui . Các tín hiệu mâu thuẫn nhấn mạnh một thời điểm cực kỳ mong manh: Iran nói rằng họ đã tạm dừng, Washington nói rằng họ vẫn đang đàm phán, và không bên lãnh đạo nào chấp thuận thỏa thuận dự thảo.

Tóm lại, kế hoạch bốn giai đoạn là đề nghị tuần tự tối đa của Tehran — giảm leo thang và dỡ bỏ trừng phạt có thể kiểm chứng trước, nhượng bộ hạt nhân sau — nhưng cánh cửa để biến nó thành một biên bản ghi nhớ đã ký dường như đã đóng sập gần như ngay khi nó vừa được mở ra.

Giai đoạn 2: Mở Hormuz và nới lỏng trừng phạt — trước tiên

Giai đoạn 2 chuyển sang những gì Ajorlou mô tả là 'các biện pháp điều hành và hữu hình', tập trung vào Eo biển Hormuz huyết mạch . Các biện pháp này bao gồm rà phá thủy lôi, dỡ bỏ phong tỏa hải quân của Mỹ, gỡ bỏ các lệnh trừng phạt dầu mỏ, và giải phóng một phần tài sản bị đóng băng và nguồn lực tài chính bị phong tỏa của Iran . Một quan chức Iran nói với The Washington Post rằng các bước cụ thể đầu tiên sẽ liên quan đến việc giải phóng 12 tỷ USD tài sản bị đóng băng, bắt đầu các hoạt động rà phá thủy lôi, và chấm dứt phong tỏa của Mỹ . Giai đoạn này đặt các ưu tiên kinh tế và hàng hải của Iran lên hàng đầu trước khi bất kỳ nhượng bộ hạt nhân nào được thực hiện .

Giai đoạn 3: Đàm phán hạt nhân chỉ sau khi bạn chứng minh được điều đó

Chỉ sau khi Giai đoạn 1 và 2 được thực hiện một cách có thể kiểm chứng, Iran mới tham gia các cuộc đàm phán chính thức về dỡ bỏ trừng phạt và các vấn đề liên quan đến hạt nhân . Sự sắp xếp trình tự này là trục chiến lược trung tâm của kế hoạch. Iran sẽ không thảo luận về chương trình hạt nhân của mình trong khi chiến tranh vẫn tiếp diễn và yêu cầu bằng chứng rằng các cam kết trước đó đã được giữ trước khi tiến lên . Điều này trên thực tế đã trì hoãn cuộc mặc cả khó khăn nhất sang một giai đoạn sau, mua cho Iran thời gian và đòn bẩy .

Giai đoạn 4: Một cơ quan giám sát, nhưng không phải là IAEA

Một ủy ban giám sát chung sẽ được thành lập để xác minh việc tuân thủ và giải quyết tranh chấp . Không giống như thỏa thuận JCPOA 2015 phụ thuộc nhiều vào hoạt động xác minh của IAEA, cơ quan giám sát này sẽ là song phương hoặc do bên thứ ba làm trung gian, mà không có cùng cấp độ cơ sở hạ tầng thanh sát kỹ thuật . Các báo cáo về dự thảo rộng hơn lưu ý sự thiếu vắng các cơ chế thực thi cụ thể đối với bất kỳ cam kết hạt nhân nào ngoài một khung thời gian đàm phán 60 ngày mơ hồ .

Kế hoạch này khác với JCPOA 2015 như thế nào

Khuôn khổ này đại diện cho một sự đảo ngược có chủ đích logic của thỏa thuận hạt nhân năm 2015.

Đảo ngược trình tự. JCPOA liên kết các hạn chế hạt nhân và dỡ bỏ trừng phạt song song ngay từ đầu. Kế hoạch bốn giai đoạn của Iran coi việc giảm leo thang toàn diện trong khu vực là một điều kiện tiên quyết nghiêm ngặt, đẩy các cuộc đàm phán hạt nhân sang Giai đoạn 3 chỉ sau khi đã có lệnh ngừng bắn có thể kiểm chứng và bình thường hóa Eo biển Hormuz . Ali Vaez của Nhóm Khủng hoảng Quốc tế mô tả nó là 'một sự thay đổi trình tự nhằm cứu vãn thể diện: Đặt Hormuz lên hàng đầu như một phần của các thỏa thuận chấm dứt chiến tranh, không phải là đàm phán chính thức, dỡ bỏ phong tỏa, và hoãn các vấn đề khó khăn hơn để chúng không phá hủy tiến trình ngay từ đầu' .

Phạm vi. JCPOA tập trung chặt chẽ vào chương trình hạt nhân của Iran. MoU được đề xuất là một khuôn khổ chấm dứt chiến tranh rộng hơn, giải quyết các mặt trận quân sự trên khắp khu vực, an ninh hàng hải, và phong tỏa hải quân trước tiên, để lại các vấn đề hạt nhân cho một giai đoạn thứ yếu .

Kiến trúc xác minh. JCPOA dựa vào IAEA để giám sát máy ly tâm, làm giàu uranium, và kho dự trữ. Ủy ban Giai đoạn 4 của MoU thiếu một nhiệm vụ kỹ thuật rõ ràng như vậy . Các báo cáo chỉ ra rằng dự thảo hiện tại không bao gồm cơ chế cụ thể nào để xác minh hoặc thực thi các cam kết hạt nhân ngoài khung thời gian đàm phán tạm thời .

Đàm phán trên băng mặc dù có lộ trình

Ngay cả khi Iran công bố kế hoạch của mình, đường hướng ngoại giao đã bắt đầu sụp đổ. Tính đến cuối tháng Năm, các quan chức Mỹ và Iran xác nhận MoU chưa được hoàn tất hoặc được Tổng thống Trump hoặc Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei phê duyệt . Các điều khoản chưa được giải quyết và sự ngờ vực kéo dài từ việc Washington rút khỏi JCPOA năm 2018 vẫn là những trở ngại lớn .

Vào ngày 1 tháng 6 — hai ngày trước khi lộ trình được công bố — Iran đã đình chỉ tất cả các cuộc đàm phán gián tiếp, cáo buộc Israel vi phạm các thỏa thuận ngừng bắn thông qua các hành động quân sự đang diễn ra ở Lebanon . Hãng thông tấn Tasnim (thân IRGC) đưa tin rằng bất kỳ vi phạm ngừng bắn nào ở một mặt trận đều phá vỡ lệnh ngừng bắn hoàn toàn và đe dọa sẽ 'đóng cửa hoàn toàn' Eo biển Hormuz .

Tổng thống Trump đã đăng trên Truth Social rằng 'các cuộc đàm phán vẫn đang tiếp diễn, với tốc độ nhanh chóng' với Iran, ngay cả khi Tehran công khai rút lui . Các tín hiệu mâu thuẫn nhấn mạnh một thời điểm cực kỳ mong manh: Iran nói rằng họ đã tạm dừng, Washington nói rằng họ vẫn đang đàm phán, và không bên lãnh đạo nào chấp thuận thỏa thuận dự thảo.

Tóm lại, kế hoạch bốn giai đoạn là đề nghị tuần tự tối đa của Tehran — giảm leo thang và dỡ bỏ trừng phạt có thể kiểm chứng trước, nhượng bộ hạt nhân sau — nhưng cánh cửa để biến nó thành một biên bản ghi nhớ đã ký dường như đã đóng sập gần như ngay khi nó vừa được mở ra.