Vì sao đảng CHP của Thổ Nhĩ Kỳ rơi vào khủng hoảng sau khi tòa án khôi phục ông Kemal Kılıçdaroğlu

Đại hội năm 2023 từng được xem là bước ngoặt của CHP. Các đại biểu khi đó đã thay thế ông Kılıçdaroğlu – người lãnh đạo đảng hơn một thập niên và thất bại trước Tổng thống Recep Tayyip Erdoğan trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2023 – bằng ông Özel nhằm làm mới bộ máy lãnh đạo. Phán quyết của tòa án vì thế đảo ngược quyết định này và khiến cơ cấu quyền lực trong đảng trở nên bất ổn.

Cảnh sát chống bạo động xuất hiện tại trụ sở đảng

Phán quyết không chỉ dừng lại trên giấy tờ mà nhanh chóng dẫn tới căng thẳng ngoài thực địa.

Chính quyền ra lệnh cho cảnh sát thực thi quyết định của tòa và yêu cầu ban lãnh đạo bị bãi nhiệm rời khỏi trụ sở CHP tại Ankara. Cảnh sát chống bạo động được triển khai bên ngoài tòa nhà, trong khi người ủng hộ các phe trong đảng cũng tụ tập tại đây, biến trụ sở đảng thành điểm nóng chính trị.

Hình ảnh lực lượng an ninh xuất hiện tại trụ sở của đảng đối lập lớn nhất khiến nhiều người cho rằng cuộc tranh chấp đã vượt xa một mâu thuẫn nội bộ và trở thành vấn đề chính trị cấp quốc gia.

Các vụ bắt giữ liên quan nghi vấn gian lận phiếu bầu

Song song với tranh chấp lãnh đạo, cơ quan chức năng cũng mở điều tra hình sự liên quan đến đại hội năm 2023.

Cảnh sát Thổ Nhĩ Kỳ đã bắt giữ 13 người trong khuôn khổ cuộc điều tra về các cáo buộc như thao túng phiếu bầu, hối lộ và những sai phạm khác liên quan đến cuộc bỏ phiếu đã đưa ông Özel lên nắm quyền. Nhà chức trách cho biết cuộc điều tra nhằm xác định liệu kết quả đại hội có bị can thiệp hay không.

CHP bác bỏ các cáo buộc và chỉ trích quy trình pháp lý liên quan đến vụ việc.

Vì sao nhiều nhà phê bình lo ngại về một chiến dịch rộng hơn

Những diễn biến này đã vấp phải chỉ trích mạnh mẽ từ các tổ chức nhân quyền và các nhân vật đối lập.

Tổ chức Human Rights Watch cho rằng việc tòa án ra quyết định loại bỏ ban lãnh đạo CHP là một đòn giáng nghiêm trọng vào pháp quyền và dân chủ ở Thổ Nhĩ Kỳ, coi đây là sự can thiệp của tư pháp vào đảng đối lập lớn nhất của đất nước.

Một số nhà phân tích cũng đặt cuộc khủng hoảng này trong bối cảnh rộng hơn của hàng loạt động thái pháp lý nhắm vào các chính trị gia đối lập. Ví dụ, thị trưởng Istanbul Ekrem İmamoğlu – một trong những đối thủ chính trị nổi bật của Tổng thống Erdoğan – đang đối mặt với các cáo buộc tham nhũng và những cuộc chiến pháp lý mà giới phê bình cho rằng có thể làm suy yếu sự nghiệp chính trị của ông.

Vì CHP là lực lượng đối lập lớn nhất, nhiều người lo ngại rằng các phán quyết tư pháp ảnh hưởng đến ban lãnh đạo của đảng có thể làm suy yếu hoặc chia rẽ phe đối lập trước cuộc bầu cử tổng thống tiếp theo, dự kiến vào năm 2028.

Tại sao cuộc khủng hoảng này quan trọng

Tranh chấp hiện nay trước hết là câu hỏi về việc ai thực sự kiểm soát CHP. Nhưng tác động của nó vượt xa phạm vi nội bộ đảng.

Nếu phán quyết của tòa án được giữ nguyên, nó có thể định hình lại ban lãnh đạo và chiến lược của lực lượng đối lập chính trong bối cảnh chính trị Thổ Nhĩ Kỳ vốn đã phân cực. Việc triển khai cảnh sát tại trụ sở đảng, việc hủy đại hội và các cuộc điều tra hình sự đang diễn ra cho thấy các cuộc chiến pháp lý ngày càng trở thành một phần quan trọng của cạnh tranh chính trị tại nước này.

Trong ngắn hạn, CHP phải đối mặt với giai đoạn bất định: ban lãnh đạo bị chia rẽ, vụ kiện chưa ngã ngũ và những lo ngại ngày càng tăng rằng cuộc đấu tranh quyền lực này có thể ảnh hưởng đến cán cân chính trị của Thổ Nhĩ Kỳ trong nhiều năm tới.