Điều gì đang xảy ra ở Zaporizhzhia sau tuyên bố của Nga về Verkhnia Tersa?

Tuyên bố gần đây của Nga rằng lực lượng của họ đã chiếm được khu định cư Verkhnia Tersa ở tỉnh Zaporizhzhia của Ukraine đang gây chú ý, nhưng thực tế trên chiến trường phức tạp hơn nhiều. Thông tin này chưa được xác minh độc lập, trong khi giao tranh quanh khu vực và trên toàn bộ mặt trận phía nam vẫn đang tiếp diễn.

Cùng lúc đó, khu vực này đang phải đối mặt với nhiều vấn đề khác: mất điện tại các vùng do Nga kiểm soát, các cuộc tấn công bằng drone và pháo kích liên tục, và những lo ngại ngày càng lớn về an toàn tại Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia (ZNPP) — cơ sở hạt nhân lớn nhất châu Âu.

Tuyên bố của Nga về việc chiếm Verkhnia Tersa

Bộ Quốc phòng Nga cho biết quân đội nước này đã kiểm soát làng Verkhnia Tersa ở tỉnh Zaporizhzhia, theo các hãng truyền thông nhà nước Nga.

Tuy nhiên, xác nhận độc lập về tuyên bố này vẫn còn hạn chế. Một số phân tích chiến trường trước đó và các đoạn video định vị địa lý cho thấy lực lượng Nga chỉ đạt được những bước tiến nhỏ vào một phần của ngôi làng, trong khi quân Ukraine vẫn duy trì các vị trí phòng thủ và tấn công vào những tòa nhà bị quân Nga sử dụng.

Các nhà phân tích quân sự từ lâu đã cảnh báo rằng những tuyên bố chính thức về chiến trường trong cuộc chiến này thường đi trước bằng chứng có thể kiểm chứng. Một số báo cáo trước đây về việc Nga giành được lãnh thổ sau đó bị tranh cãi hoặc thiếu bằng chứng từ nguồn tình báo mã nguồn mở.

Vì vậy, tình huống phổ biến dọc theo tiền tuyến là các khu định cư nhỏ liên tục bị tranh chấp hoặc đổi chủ, trong khi mỗi bên đều mô tả diễn biến như một bước tiến quan trọng.

Giao tranh ác liệt trên toàn mặt trận phía nam

Bất kể tình trạng thực tế của một ngôi làng, mặt trận Zaporizhzhia rộng lớn vẫn cực kỳ sôi động.

Lực lượng Nga tiếp tục tấn công các vùng phía nam Ukraine — bao gồm Zaporizhzhia, Mykolaiv và Kherson — bằng drone, pháo và không kích, gây thiệt hại cho cơ sở hạ tầng dân sự và thương vong cho người dân.

Ngay cả khi có những thỏa thuận ngừng bắn tạm thời hoặc giai đoạn giảm cường độ tấn công quy mô lớn, giao tranh dọc theo tiền tuyến vẫn diễn ra. Quan chức Ukraine cho biết có hàng trăm cuộc đụng độ chiến trường và nhiều cuộc tấn công bằng drone trong một ngày trên toàn tuyến.

Cường độ của chiến tranh trên không cũng tăng lên. Theo phía Ukraine, Nga đã phóng 1.567 drone chỉ trong hai ngày, được mô tả là đợt tấn công trên không lớn nhất kể từ khi chiến tranh bắt đầu.

Những diễn biến này cho thấy cuộc chiến ngày càng dựa nhiều vào drone tầm xa và tên lửa, song song với các cuộc tấn công bộ binh truyền thống.

Mất điện tại các khu vực do Nga kiểm soát

Cơ sở hạ tầng năng lượng cũng trở thành mục tiêu quan trọng trong cuộc chiến.

Các quan chức do Nga bổ nhiệm tại vùng Zaporizhzhia bị chiếm đóng cho biết một số khu vực đã phải đối mặt với tình trạng mất điện khẩn cấp.

Ở các vùng lân cận do Nga kiểm soát tại Kherson, chính quyền địa phương nói rằng các cuộc tấn công bằng drone đã làm gián đoạn lưới điện ở nhiều huyện.

Trong chiến tranh hiện đại, hệ thống năng lượng thường bị nhắm tới vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến hậu cần quân sự, sản xuất công nghiệp và đời sống dân thường.

Lo ngại gia tăng quanh Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia

Mối lo lớn nhất về an toàn trong khu vực vẫn là Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia, hiện do Nga kiểm soát từ những tháng đầu của cuộc xâm lược năm 2022.

Một số sự cố gần đây làm dấy lên lo ngại:

• Một cuộc tấn công bằng drone nhắm vào phòng thí nghiệm giám sát phóng xạ bên ngoài của nhà máy, theo thông tin gửi tới Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA).
• Một số thiết bị giám sát tại cơ sở này đã bị hư hại, dù không có báo cáo thương vong.
• Nhà máy cũng đã nhiều lần bị gián đoạn nguồn điện và hiện phụ thuộc nhiều vào các đường dây dự phòng hạn chế, làm dấy lên nguy cơ mất điện hoàn toàn ảnh hưởng đến hệ thống làm mát lò phản ứng.

Tập đoàn hạt nhân nhà nước Nga Rosatom cảnh báo tình hình quanh nhà máy đang tiến gần đến “điểm không thể quay lại” do các cuộc tấn công gia tăng trong khu vực.

IAEA nhiều lần nhấn mạnh rằng hoạt động quân sự quanh một cơ sở hạt nhân lớn có thể gây ra rủi ro an toàn nghiêm trọng.

Vì sao Zaporizhzhia có ý nghĩa chiến lược

Những trận đánh quanh Verkhnia Tersa phản ánh cuộc cạnh tranh chiến lược rộng lớn hơn ở miền nam Ukraine.

Khu vực này nằm trên các trục hậu cần quan trọng nối các vùng lãnh thổ do Nga kiểm soát ở miền nam với những thành phố và tuyến vận chuyển quan trọng của Ukraine. Một số nhà phân tích cho rằng các cuộc tấn công của Nga quanh những khu định cư như Verkhnia Tersa nhằm tiến sâu hơn về phía tây và gây sức ép lên các tuyến phòng thủ mạnh của Ukraine.

Tuy vậy, tiến triển tại đây nhìn chung diễn ra chậm. Các tuyến phòng thủ kiên cố của Ukraine đã hạn chế bước tiến của Nga, khiến chiến sự chủ yếu là tiến từng bước nhỏ thay vì đột phá lớn.

Bức tranh lớn hơn của cuộc chiến

Những gì đang diễn ra ở Zaporizhzhia phản ánh giai đoạn hiện tại của cuộc chiến Nga–Ukraine:

• Chiến đấu tiền tuyến vẫn dữ dội, với nhiều khu định cư nhỏ bị tranh chấp.
• Chiến tranh drone và tấn công cơ sở hạ tầng ngày càng đóng vai trò trung tâm.
• Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia tạo ra rủi ro toàn cầu, vì bất kỳ sự cố nghiêm trọng nào cũng có thể gây khủng hoảng an toàn hạt nhân.

Vì vậy, ngay cả khi tuyên bố của Nga về Verkhnia Tersa cho thấy áp lực tiếp tục trên mặt trận phía nam, thực tế rộng hơn vẫn là một cuộc chiến tiêu hao kéo dài — nơi các báo cáo chiến trường bị tranh cãi, cơ sở hạ tầng bị tấn công và nguy cơ an toàn hạt nhân luôn hiện hữu.