Bên trong cuộc đua startup tìm kiếm AI: Exa, Parallel Web Systems và tương lai của khám phá thông tin

Một startup đáng chú ý khác là Parallel Web Systems, do cựu CEO Twitter Parag Agrawal sáng lập. Công ty này đã huy động 100 triệu USD với định giá khoảng 2 tỷ USD trong vòng đầu tư do Sequoia Capital dẫn đầu.

Mục tiêu của Parallel là xây dựng hạ tầng web được tối ưu hóa cho AI agent có thể tìm kiếm và tương tác với internet, thay vì thiết kế cho trải nghiệm duyệt web của con người.

Ngoài hai cái tên trên, các startup như Tavily và TinyFish cũng nằm trong làn sóng công ty đang tìm cách tái thiết hệ thống tìm kiếm xoay quanh AI thay vì người dùng truyền thống.

Tất cả cho thấy một niềm tin ngày càng mạnh từ các nhà đầu tư rằng tìm kiếm AI-native có thể trở thành một lớp hạ tầng internet mới, tương tự như điện toán đám mây hay API thanh toán.

Các nền tảng lớn đang biến tìm kiếm thành câu trả lời AI

Trong khi startup xây dựng lớp hạ tầng, các “ông lớn” công nghệ lại thay đổi trực tiếp trải nghiệm tìm kiếm của hàng tỷ người dùng.

Google

Google đang thực hiện một trong những thay đổi lớn nhất trong lịch sử sản phẩm của mình. Công ty giới thiệu trải nghiệm tìm kiếm mới tích hợp các mô hình AI tiên tiến trực tiếp vào ô tìm kiếm, cho phép người dùng đặt câu hỏi bằng ngôn ngữ tự nhiên và nhận câu trả lời mang tính hội thoại.

Google gọi đây là bản nâng cấp lớn nhất của Search trong hơn 25 năm, với các mô hình Gemini cung cấp câu trả lời, phân tích sâu hơn và khả năng hoạt động giống một “agent”.

Điều này đánh dấu bước chuyển từ mô hình “10 liên kết màu xanh” truyền thống sang các phản hồi tương tác do AI tạo ra.

Amazon

Amazon cũng đang đưa AI vào một trong những vị trí quan trọng nhất của thương mại điện tử: thanh tìm kiếm sản phẩm.

Công ty bắt đầu tích hợp trợ lý Alexa vào ô tìm kiếm của Amazon, cho phép người dùng nhập câu hỏi và nhận lại so sánh sản phẩm hoặc gợi ý mua sắm do AI tạo ra, thay vì chỉ hiển thị danh sách sản phẩm.

Amazon cũng thử nghiệm các trải nghiệm tìm kiếm lai, nơi bản tóm tắt AI xuất hiện cùng với kết quả truyền thống, có thể thay đổi cách người dùng nghiên cứu sản phẩm trước khi mua.

LinkedIn

LinkedIn đã triển khai tìm kiếm hội thoại bằng AI, cho phép người dùng tìm người, việc làm hoặc bài viết bằng mô tả tự nhiên thay vì bộ lọc từ khóa.

Hệ thống sử dụng AI để hiểu ý định và ngữ cảnh, từ đó hiển thị hồ sơ và nội dung phù hợp hơn trên toàn nền tảng.

Reddit

Reddit cũng đang thử nghiệm các tính năng tìm kiếm AI biến những cuộc thảo luận của cộng đồng thành gợi ý có cấu trúc, bao gồm cả kết quả mua sắm liên quan tới sản phẩm được đề xuất trong các bài thảo luận.

Những thay đổi này cho thấy các hệ thống khám phá nội dung trên internet — từ thương mại điện tử đến mạng xã hội và mạng nghề nghiệp — đang ngày càng phụ thuộc vào AI để trả lời câu hỏi của người dùng.

Vì sao trợ lý AI đang làm thay đổi thị trường

Nguyên nhân sâu xa của làn sóng startup tìm kiếm AI là sự trỗi dậy của AI assistant và các ứng dụng agent.

Thay vì người dùng tự duyệt web, các hệ thống AI ngày càng tự truy xuất và tổng hợp thông tin cho họ. Việc Google chuyển sang tìm kiếm dựa trên AI cũng là một phần của xu hướng rộng hơn này.

Xu hướng đó tạo ra nhu cầu cho một lớp hạ tầng mới có thể:

• truy xuất thông tin đáng tin cậy nhanh chóng
• xếp hạng và lọc nguồn dữ liệu
• cung cấp dữ liệu có cấu trúc cho hệ thống AI

Các startup như Exa và Parallel đang cố gắng cung cấp lớp hạ tầng đó.

Kỷ nguyên “AI discoverability”

Đối với doanh nghiệp và nhà xuất bản nội dung, sự thay đổi này có thể làm biến đổi cách đạt được khả năng hiển thị trên internet.

SEO truyền thống tập trung vào việc xếp hạng liên kết trong kết quả tìm kiếm. Nhưng với hệ thống tìm kiếm AI, câu trả lời thường được tạo trực tiếp từ nguồn dữ liệu — nghĩa là mục tiêu chuyển sang được AI trích dẫn hoặc diễn giải.

Sự thay đổi này đã bắt đầu xuất hiện trong hành vi tìm kiếm. Hơn 58% lượt tìm kiếm hiện nay kết thúc mà không có cú nhấp chuột, một phần vì các bản tóm tắt AI đã trả lời câu hỏi ngay trên trang kết quả.

Trong khi đó, các nền tảng AI đang chặn một phần lưu lượng tìm kiếm trước khi người dùng đến trang kết quả truyền thống, cho thấy vai trò ngày càng lớn của các hệ thống trả lời tự động.

Vì vậy, nhiều chuyên gia gọi giai đoạn mới này là “AI discoverability” hoặc “answer engine optimization”.

Hệ sinh thái tìm kiếm AI đang hình thành

Nhìn tổng thể, hệ sinh thái mới đang được xây dựng theo nhiều lớp:

• Startup hạ tầng xây dựng hệ thống truy xuất và lập chỉ mục cho AI agent
• Nền tảng lớn như Google, Amazon, LinkedIn và Reddit kiểm soát kênh phân phối với lượng người dùng khổng lồ
• Trợ lý AI ngày càng trở thành giao diện chính để tìm thông tin

Cuộc cạnh tranh này vẫn ở giai đoạn đầu, nhưng xu hướng đã rất rõ ràng: tìm kiếm đang chuyển từ danh sách liên kết sang hệ thống khám phá thông tin do AI vận hành.

Và điều đó đang mở ra một cuộc đua hoàn toàn mới — không chỉ để xây dựng công cụ tìm kiếm tốt nhất, mà để xây dựng hạ tầng giúp AI tìm thấy thông tin trên toàn bộ internet.