Vì sao Cuba rơi vào khủng hoảng điện nghiêm trọng?

Bộ trưởng Năng lượng và Mỏ Cuba, Vicente de la O Levy, cho biết đất nước hiện "hoàn toàn không còn dầu nhiên liệu" và "hoàn toàn không còn diesel" để vận hành nhiều nhà máy điện .

Phần lớn điện năng của Cuba được tạo ra từ các nhà máy nhiệt điện chạy bằng dầu. Khi nguồn nhiên liệu này cạn kiệt, sản lượng điện giảm mạnh.

Theo các quan chức, hệ thống điện quốc gia hiện không còn dự trữ nhiên liệu thông thường, và chỉ còn một lượng nhỏ khí đốt nội địa hỗ trợ sản xuất điện . Tình trạng này xảy ra sau nhiều tháng nguồn nhập khẩu giảm và các chuyến tàu chở dầu từ những đối tác truyền thống trở nên thất thường.

Mất điện tới 22 giờ mỗi ngày

Hệ quả rõ rệt nhất là các đợt cắt điện luân phiên kéo dài trên khắp cả nước. Tại một số khu vực ở Havana, người dân phải sống trong cảnh mất điện 20–22 giờ mỗi ngày .

Đây được xem là một trong những giai đoạn mất điện tồi tệ nhất ở thủ đô trong nhiều thập kỷ . Các chuyên gia cho biết lưới điện ngày càng mất ổn định vì các máy phát điện không thể hoạt động bình thường khi thiếu nhiên liệu .

Do sản lượng điện giảm sâu so với nhu cầu, chính phủ buộc phải phân bổ điện theo giờ trên toàn quốc.

Biểu tình bùng nổ ở Havana

Các đợt mất điện kéo dài đã dẫn đến những cuộc biểu tình ở nhiều khu vực của Havana. Người dân xuống đường yêu cầu chính quyền khôi phục điện và cải thiện các dịch vụ cơ bản .

Theo nhiều báo cáo, người biểu tình đã chặn đường, gõ nồi chảo và hô khẩu hiệu phản đối khi sự bức xúc tăng cao trước tình trạng mất điện thường xuyên và kinh tế khó khăn .

Những cuộc biểu tình này được xem là một trong những dấu hiệu bất ổn xã hội rõ ràng nhất gắn trực tiếp với cuộc khủng hoảng năng lượng hiện nay.

Cuba cáo buộc lệnh trừng phạt của Mỹ làm tình hình tồi tệ hơn

Chính phủ Cuba cho rằng các chính sách của Mỹ nhằm hạn chế nguồn cung dầu cho đảo quốc đã làm khủng hoảng thêm nghiêm trọng. Havana nói rằng các lệnh trừng phạt và áp lực đối với các công ty vận tải khiến nhiều chuyến hàng dầu bị hủy hoặc trì hoãn .

Một số tổ chức quốc tế cũng ghi nhận rằng các biện pháp của Washington nhằm ngăn hoặc làm nản lòng việc vận chuyển dầu tới Cuba đã góp phần làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu nhiên liệu, dù mức độ tác động chính xác vẫn còn được tranh luận .

Vì Cuba phụ thuộc lớn vào dầu nhập khẩu để phát điện, bất kỳ gián đoạn nào trong nguồn cung đều có thể nhanh chóng dẫn đến khủng hoảng điện trên diện rộng.

Khủng hoảng điện đang ảnh hưởng đến đời sống hàng ngày

Thiếu điện không chỉ khiến nhà cửa chìm trong bóng tối. Trên khắp Cuba, các dịch vụ thiết yếu cũng bị ảnh hưởng nặng nề, bao gồm:

• Hệ thống bơm và phân phối nước
• Bảo quản thực phẩm và thuốc men
• Bệnh viện và dịch vụ y tế
• Giao thông công cộng
• Trường học và các cơ quan công

Các cơ quan nhân đạo cảnh báo rằng khủng hoảng năng lượng đang làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu thực phẩm, nhiên liệu và thuốc men vốn đã kéo dài trên đảo .

Đầu năm 2026, Liên Hợp Quốc từng cảnh báo Cuba có nguy cơ rơi vào “sự sụp đổ nhân đạo” nếu nguồn cung năng lượng tiếp tục suy giảm .

Vì sao khủng hoảng lại nghiêm trọng như vậy?

Nhiều yếu tố đang hội tụ cùng lúc:

• Phụ thuộc lớn vào dầu nhập khẩu để sản xuất điện
• Nguồn cung nhiên liệu từ nước ngoài suy giảm hoặc không ổn định
• Các hạn chế ảnh hưởng đến vận chuyển dầu đến Cuba
• Hệ thống nhà máy điện và lưới điện đã cũ

Do phần lớn điện năng phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, chỉ cần thiếu hụt dầu hoặc diesel trong thời gian ngắn cũng có thể dẫn đến mất điện trên diện rộng.

Điều gì có thể xảy ra tiếp theo?

Chính phủ Cuba đang tìm cách ổn định hệ thống điện bằng cách tìm thêm nguồn cung nhiên liệu và tìm kiếm hỗ trợ quốc tế. Tuy nhiên, việc khắc phục tình trạng mất điện phụ thuộc nhiều vào khả năng khôi phục nguồn nhập khẩu nhiên liệu và sửa chữa cơ sở hạ tầng năng lượng đang xuống cấp.

Cho đến khi những vấn đề đó được giải quyết, khủng hoảng điện nhiều khả năng vẫn sẽ là thách thức lớn đối với kinh tế, đời sống người dân và ổn định xã hội của Cuba.