GalaxyVS: Nền tảng AI Trung Quốc biến nhiều năm sàng lọc thuốc thành vài chục giây

GalaxyVS thực chất là gì?

GalaxyVS không chỉ là một thuật toán đơn lẻ mà là một nền tảng toàn diện, kết hợp mô hình phân tử do AI điều khiển với khả năng tính toán song song ở quy mô cực lớn. Nhóm nghiên cứu nòng cốt do ông Mạnh Tường Phi (Meng Xiangfei), nhà khoa học trưởng tại Trung tâm Siêu máy tính Quốc gia Thiên Tân, và Giáo sư Lan Yến Yến (Lan Yanyan) của Đại học Thanh Hoa đứng đầu. Nền tảng này được xây dựng chuyên biệt để vượt qua nút thắt khét tiếng trong giai đoạn đầu khám phá thuốc: tìm ra một vài phân tử dẫn đường (lead molecules) đầy hứa hẹn giữa một biển vô hạn các khả năng hóa học .

Phương pháp sàng lọc thông lượng cao truyền thống trong các phòng thí nghiệm thực tế thường xử lý hàng triệu hợp chất. GalaxyVS thực hiện sàng lọc ảo trên khoảng 100 tỷ hợp chất – một sự mở rộng trực tiếp giải quyết điều mà Tiến sĩ Lý Bồi Thuận (Li Peishun), thành viên nhóm, mô tả là bộ ba vấn đề dai dẳng: “phân tử hoạt tính thưa thớt, không gian khảo sát chưa đủ lớn, và các phân tử ứng viên quá đồng nhất” .

Làm thế nào quét 100 tỷ phân tử chỉ trong tích tắc?

Tốc độ này đến từ những lựa chọn kiến trúc ở mọi tầng lớp. Hệ thống trước tiên sử dụng hàng nghìn nút xử lý tín hiệu số (DSP) để mã hóa khoảng 4 triệu “túi” đích (target pockets) đại diện cho tất cả các loài sinh vật mô hình. Những “túi” đã được mã hóa này sau đó được tìm kiếm song song trên hơn 20.000 nút tính toán. Một lần quét toàn bộ thư viện hợp chất hoàn tất chỉ trong vài chục giây. Tính trung bình, thời gian truy xuất cho mỗi “túi” đích chỉ dưới một giây. Năng suất hàng ngày của nền tảng đạt khoảng 16 nghìn tỷ phép “cập bến” phân tử (molecular docking), một con số mà các nhà phát triển cho biết cao hơn sáu bậc (gấp một triệu lần) so với kỷ lục siêu máy tính quốc tế trước đó .

Nói một cách dễ hiểu, công việc mà trước đây cần đến đội ngũ hóa dược hàng tháng, thậm chí hàng năm trời mới hoàn thành – sàng lọc ảo ban đầu một thư viện hợp chất khổng lồ – giờ đây chỉ như một tác vụ chạy trên hệ thống Thiên Hà. Điều này không loại bỏ các giai đoạn sau như xác nhận kết quả (hit validation), tối ưu hóa chất dẫn đường (lead optimization) hay thử nghiệm lâm sàng, bởi tất cả những bước đó vẫn kéo dài và tốn kém. Tuy nhiên, nó đã nén gọn bước tìm kiếm ban đầu từ thước đo thời gian của con người xuống thước đo của máy tính, giải phóng các nhà nghiên cứu để họ đầu tư nhiều thời gian hơn vào những ứng viên triển vọng nhất.

Những căn bệnh nằm trong tầm ngắm

Nhóm đã vạch ra một phạm vi điều trị rất rộng. GalaxyVS được kỳ vọng sẽ đẩy nhanh quá trình khám phá phân tử dẫn đường cho các bệnh ung thư, thoái hóa thần kinh, bệnh hiếm và các bệnh truyền nhiễm mới nổi . Một trong những trường hợp sử dụng được đề cập nhiều nhất là ứng phó với các mối đe dọa y tế công cộng bất ngờ: tốc độ của nền tảng có thể nén lại dòng thời gian nghiên cứu sớm nhất trong một đợt bùng phát dịch, nhanh chóng xác định các phân tử dẫn đường cần được khẩn trương đưa vào bước xác nhận trong phòng thí nghiệm ướt (wet-lab) và tiền lâm sàng .

Định vị này phù hợp với một xu hướng nghiên cứu rộng lớn hơn của Trung Quốc. Các công trình trước đó kết hợp siêu máy tính Thiên Hà-2 và các thuật toán AI đã chứng minh tính khả thi của việc dự đoán lộ trình sinh tổng hợp cho các sản phẩm tự nhiên và thiết kế các hóa chất mới . GalaxyVS mở rộng nền tảng đó từ dự đoán lộ trình sang sàng lọc ảo quy mô cực lớn, lần đầu tiên khiến không gian tìm kiếm hóa học trở nên có thể khảo sát một cách thực tế.

Nguồn tin chính thức và chứng thực từ truyền thông

Tất cả các chi tiết kỹ thuật và tuyên bố đều bắt nguồn từ báo cáo ngày 27 tháng 5 năm 2026 trên Khoa học và Công nghệ Nhật báo (科技日报), tờ báo chính thức của Bộ Khoa học và Công nghệ Trung Quốc . Câu chuyện sau đó đã được chứng thực và mở rộng bởi các bài báo tiếng Anh của South China Morning Post và các kênh truyền thông tiếng Trung như Sina Finance và NetEase . Tại thời điểm công bố, chưa có bài báo khoa học nào được bình duyệt chi tiết về kiến trúc của GalaxyVS được công bố; thông tin công khai dựa trên các tuyên bố chính thức của tổ chức và các báo cáo truyền thông này.

GalaxyVS cuối cùng cũng là một câu chuyện về kỹ thuật nhiều như về khoa học. Nó cho thấy điều gì sẽ xảy ra khi dự đoán phân tử do AI điều khiển được ghép nối với quy mô máy móc tương xứng với kích thước của không gian tìm kiếm. Các bước tiếp theo – xác nhận trên các mục tiêu sinh học thực tế, tích hợp vào quy trình nghiên cứu của công ty dược phẩm, và khả năng tái tạo độc lập bởi các phòng thí nghiệm khác – sẽ xác định bao nhiêu phần của hàng chục giây ngắn ngủi đó sẽ biến thành những liệu pháp thực sự.