Bên trong “La Caverne du Pont Neuf”: Khi cây cầu cổ nhất Paris hóa thành hang động khổng lồ

Pont Neuf — cây cầu cổ nhất còn tồn tại ở Paris — đang khoác lên diện mạo hoàn toàn mới nhờ tác phẩm nghệ thuật công cộng khổng lồ “La Caverne du Pont Neuf” của nghệ sĩ Pháp JR. Trong vài tuần, cây cầu bắc qua sông Seine được biến thành một hang động khổng lồ có thể đi xuyên qua, tạo nên một ảo giác thị giác ngoạn mục ngay giữa trung tâm thủ đô nước Pháp.

Dự án không chỉ là một sắp đặt nghệ thuật quy mô lớn mà còn là lời tri ân dành cho tác phẩm nổi tiếng “The Pont Neuf Wrapped” (1985) của cặp nghệ sĩ Christo và Jeanne‑Claude — một trong những công trình nghệ thuật công cộng mang tính biểu tượng của thế kỷ 20.

Lời tri ân sau 40 năm đối với “The Pont Neuf Wrapped”

Năm 1985, Christo và Jeanne‑Claude từng gây chấn động thế giới nghệ thuật khi bọc toàn bộ cầu Pont Neuf bằng vải màu vàng nâu, biến cây cầu lịch sử thành một tác phẩm nghệ thuật tạm thời khổng lồ.

JR tiếp nối tinh thần đó nhưng thay đổi hoàn toàn ngôn ngữ thị giác. Thay vì bọc cầu bằng vải, ông dựng một hang đá khổng lồ bao quanh cây cầu, khiến công trình trông như đang nhô ra từ một vách đá giữa lòng Paris.

Điểm chung của hai dự án là ý tưởng: bản thân cây cầu trở thành tác phẩm nghệ thuật, chứ không phải chỉ là nơi đặt một tác phẩm. Cả hai đều là các can thiệp nghệ thuật tạm thời, làm thay đổi cách người dân nhìn nhận một địa danh quen thuộc.

Quy mô khổng lồ của “hang động” trên cầu

Tác phẩm có kích thước rất lớn:

• Dài khoảng 120 mét dọc theo cây cầu.
• Cao hơn 17 mét, bao trùm gần như toàn bộ cấu trúc cầu.

Thay vì xây dựng bằng vật liệu cứng, JR sử dụng kiến trúc bơm hơi (pneumatic architecture):

• Một kết cấu bơm hơi hai lớp tạo thành “vỏ hang”.
• Hệ thống thông gió liên tục giữ cấu trúc luôn căng và ổn định.
• Bề mặt bên ngoài in hiệu ứng trompe‑l’œil (đánh lừa thị giác) mô phỏng vách đá tự nhiên.

Nhìn từ xa, cây cầu như bị một vách đá tiền sử nuốt chửng; còn khi bước vào, nó trở thành một hang động khổng lồ có thể đi bộ xuyên qua.

Trải nghiệm bên trong hang động

JR thiết kế tác phẩm như một không gian trải nghiệm nhập vai chứ không chỉ để ngắm từ bên ngoài.

Khi đi qua cầu, du khách sẽ bước vào một đường hầm tối giống hang đá, nơi bầu không khí, ánh sáng và âm thanh làm thay đổi hoàn toàn cảm giác quen thuộc khi băng qua sông Seine.

Một số yếu tố đặc biệt của trải nghiệm gồm:

• Âm thanh do Thomas Bangalter sáng tác – cựu thành viên nhóm nhạc điện tử Daft Punk – tạo nên môi trường âm thanh biến đổi liên tục trong hang.
• Thực tế tăng cường (AR) do Snap AR Studio phát triển, cho phép người xem dùng điện thoại để khám phá các lớp hình ảnh và hiệu ứng số chồng lên không gian thật.
• Ánh sáng và hiệu ứng thị giác giúp tăng cảm giác như đang ở trong một hang đá tự nhiên.

Nhờ sự kết hợp giữa kiến trúc tạm thời, âm thanh và công nghệ số, việc đi qua cây cầu trở thành một hành trình nghệ thuật hoàn chỉnh.

Khi nào công chúng có thể tham quan?

Không giống một triển lãm trong bảo tàng, dự án được thiết kế như một trải nghiệm nghệ thuật công cộng mở.

• Thời gian: từ 6/6 đến 28/6/2026.
• Vé vào cửa: miễn phí.
• Thời gian mở cửa: 24 giờ mỗi ngày trong suốt thời gian diễn ra.

Trong giai đoạn này, Pont Neuf được chuyển thành không gian đi bộ và trải nghiệm nghệ thuật, thay vì chỉ là tuyến giao thông thông thường.

Một chương mới của nghệ thuật công cộng quy mô lớn

JR nổi tiếng với những dự án biến đổi không gian đô thị — từ mái nhà, biên giới quốc gia đến các công trình biểu tượng. Với La Caverne du Pont Neuf, nhiều nhà tổ chức cho rằng đây có thể là một trong những tác phẩm nghệ thuật nhập vai lớn nhất từng được thực hiện.

Bốn thập kỷ sau dự án huyền thoại của Christo và Jeanne‑Claude, cây cầu Pont Neuf một lần nữa trở thành sân khấu cho nghệ thuật công cộng — nhắc nhở rằng những công trình quen thuộc của thành phố vẫn có thể được nhìn thấy theo cách hoàn toàn mới.